Η Δερμάτινη Πτυχή: Ιστορία των αρωματοποιών-γαντοποιών και νότες χαρακτήρα

Τι είναι η δερμάτινη πτυχή; Ιστορία και ορισμός

Τις δεκαετίες από το 1920 έως το 1970, η οικογένεια δέρματος ήταν πολύ παρούσα, τόσο στα ανδρικά όσο και στα γυναικεία αρώματα, συχνά συνοδευόμενη από ζωικές νότες. Κατά την περίοδο χειραφέτησης της γυναίκας, μεταξύ 1940 και 1960, οι γυναίκες αγαπούσαν ιδιαίτερα αυτά τα λεγόμενα «δερμάτινα» αρώματα με έντονο χαρακτήρα. Στη συνέχεια, σταδιακά, αυτή η οικογένεια εξαφανίστηκε αφήνοντας ίχνη παρουσίας της μόνο ως πτυχή. Σήμερα δεν αποτελεί πλέον μια αυτόνομη οικογένεια.

Στην αρωματοποιία, η δερμάτινη πτυχή είναι κάπως ιδιαίτερη. Είναι μια οικογένεια ιδιαίτερα εκτιμημένη από τους γνώστες και τους λάτρεις του αρώματος «με χαρακτήρα». Αυτή η νότα δέρματος παραπέμπει στον μύθο του αρωματοποιού-γαντοποιού.

Ανάμεσα σε δέρμα και άρωμα, μια ιστορία δεσμού

Το 2000 π.Χ., στην Ασία, τα δέρματα υποβάλλονταν σε επεξεργασία και αρωματίζονταν με τον φλοιό του δέντρου κουμκουάτ για να καλυφθούν οι έντονες οσμές των δερμάτων. Τα ισπανικά δέρματα αρωματίζονταν με διάφορα πολύτιμα αρώματα όπως το νερό τριαντάφυλλου, το κεχριμπάρι, η καμφορά, η ουσία κέδρου και ο μόσχος. Το ιταλικό δέρμα τον 17ο αιώνα αρωματιζόταν με ένα γλυκό άρωμα αμυγδάλου.

Οι βυρσοδέψες, η Grasse και το δέρμα

Ήδη από τον 12ο αιώνα, στην Grasse, βυρσοδέψες εγκαθίστανται για να εμπορεύονται δέρματα και τομάρια. Συνάπτουν εμπορικές συμφωνίες με τη Γένοβα και την Πίζα στην Ιταλία, όπου εξάγουν τα δέρματά τους. Οι μαστοροβυρσοδέψες της Grasse φημίζονται για την εξαιρετική ποιότητα του δέρματός τους που αναγνωρίζεται από το πρασινωπό χρώμα του, που οφείλεται στη μαλακτική επεξεργασία με μυρτιά. Μία μόνο σκιά στην εικόνα… τα δέρματα δεν μυρίζουν ωραία, κάτι που δυσαρεστεί τους ευγενείς!

Η μόδα των αρωματισμένων γαντιών που ήρθε από τη Φλωρεντία

Τον 16ο και 17ο αιώνα, τα γάντια, απαραίτητα αξεσουάρ, αρωματίζονταν με διάφορες ευωδιές όπως η αμπρέτα, ο μόσχος, ή επί Φραγκίσκου Α΄, χρησιμοποιούσαν τη σιβέτα, τον αμβροκήτη, ή το δενδρολίβανο… Επί Ερρίκου Γ΄, φορούσαν ακόμα και γάντια για να κοιμηθούν! Η ιδέα να αρωματίζονται τα δέρματα και ιδιαίτερα τα γάντια λέγεται πως προήλθε από έναν Φλωρεντινό αρωματοποιό που προσέφερε ένα ζεύγος γαντιών αρωματισμένων με άνθος πορτοκαλιάς στην Αικατερίνη των Μεδίκων.

Αυτή κατακτήθηκε και για αυτόν τον λόγο αποκλήθηκε «η Νερόλα», αφού η ουσία άνθους πορτοκαλιάς ονομαζόταν «νερολί». Το προϊόν εξαπλώθηκε τότε στην Αυλή και σε ολόκληρη την υψηλή κοινωνία. Ο βασιλιάς Λουδοβίκος ΙΓ΄ το 1614 ίδρυσε τη συντεχνία των «Μαίτρ Γαντοποιών-Αρωματοποιών» και η πόλη της Grasse απέκτησε παγκόσμια φήμη. Ήταν τότε η χρυσή εποχή των «Γαντοποιών-Αρωματοποιών».

Ο Μαίτρ Γαντοποιός-Αρωματοποιός

Το επάγγελμα του Γαντοποιού-Αρωματοποιού είναι χειροτεχνικό και απαιτεί σημαντική τεχνογνωσία. Πράγματι, χρειάζονται 4 χρόνια μαθητείας και 3 χρόνια συνεργατικής κατάρτισης για να φτάσει κανείς στη μαεστρία. Γύρω στο 1759, όμως, οι φόροι στο δέρμα και ο ανταγωνισμός από τη Νίκαια προκάλεσαν την παρακμή της βιομηχανίας δέρματος στην Grasse. Το άρωμα διαδέχθηκε το δέρμα. Η κοινότητα των γαντοποιών-αρωματοποιών διαλύθηκε το 1791. Τον 19ο αιώνα, η Grasse έγινε «Πρωτεύουσα του Αρώματος», η χειροτεχνική παραγωγή των αρχών έδωσε τη θέση της σε μια πραγματική βιομηχανία και η γύρω εξοχή σκεπάστηκε με λουλούδια.

Οι νότες δέρματος: η σημύδα

Οι πρώτες δερμάτινες νότες είναι αποτέλεσμα των εγχύσεων από κομμάτια δέρματος που κατασκεύαζαν οι μάστορες Γαντοποιοί-Αρωματοποιοί της Grasse. Μάζευαν κομμάτια δέρματος που προέρχονταν από τη Ρωσία και από τα οποία κατασκευάζονταν οι μπότες του ρωσικού στρατού. Αυτό το δέρμα βυρσοδεψόταν με καμένο φλοιό σημύδας.

Στη συνέχεια, οι αρωματοποιοί αντικατέστησαν τις εγχύσεις δέρματός τους με ουσία φλοιού σημύδας. Η σημύδα έγινε έτσι μια από τις κύριες πρώτες ύλες για να δοθεί μια δερμάτινη νότα στο άρωμα.

Πριν από μερικά χρόνια, το ξύλο σημύδας απαγορεύτηκε και αντικαταστάθηκε από ένα ακόρντο σημύδας· κάθε αρωματοποιός έχει τη δική του συνταγή. Μερικοί χρησιμοποιούν το λαβδανόκιστο με την ζεστή και βαλσαμική του μυρωδιά, ή το έλαιο κάδε με τις δερμάτινες και καπνιστές νότες, άλλοι το σαφρανάλ.

Πρώτες ύλες και δερμάτινη νότα

Άλλες πρώτες ύλες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να δώσουν δερμάτινες πτυχές όπως:

• Το στύρακα (ρητίνη) και το πυρογενές στύρακα
• Το λαβδανόκιστο (ρητίνη) και όλα τα παράγωγά του
• Το agarwood ή ουσία αγκαρ, που είναι το κύριο συστατικό του ξύλου Oud, ενός εξαιρετικά σπάνιου δέντρου που βρίσκεται στην Ινδία ή στη Νοτιοανατολική Ασία. Η ουσία του χρησιμοποιείται για την επεξεργασία δερμάτινων νοτών και λαμβάνεται με απόσταξη της ρητίνης που παράγει το ξύλο αγκαρ. Αυτή η ρητίνη εμφανίζεται σε πολύ παλιά δέντρα ως αντίδραση σε παράσιτα. Η ουσία Oud δεν χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία γιατί είναι εξαιρετικά σπάνια και πολύ ακριβή.
• Το πυρογενές λιβάνι
• Η αθάνατη (immortelle)
• Η κάσια

Μόρια και δερμάτινη νότα (Σύνθεση)

Μπορεί επίσης να επιτευχθεί αυτή η δερμάτινη πτυχή με μόρια όπως:

• Το Sudéral της IFF (άρωμα μαλακής σουέντ)
• Το Tabanon και το Aldron της Symrise
• Το Madrox της Givaudan
• Η βήτα ϊονόνη, με νότες βιολέτας
• Το σαφρανάλ (νότα κρόκου)
• Το IBQ (IsoButylQuinoléïne), που αποδίδει ένα στεγνό δερμάτινο με πράσινη καουτσούκ πτυχή

Τα εμβληματικά δερμάτινα αρώματα ή αρώματα με δερμάτινη πτυχή

Όλοι οι αρωματοποιητικοί οίκοι είχαν ένα άρωμα που έφερε το όνομα: Cuir de Russie

• Cuir de Russie της Guerlain το 1890
• Cuir de Russie της Chanel το 1927
• Cuir de Russie της LT Piver το 1939
• Cuir de Russie της Creed το 1953

Το 1918, ο οίκος Caron δημιούργησε το Tabac Blond, ένα δερμάτινο άρωμα με νότες καπνού. Το Knize Ten της Knize, ένα δερμάτινο Chypre, αποτίει φόρο τιμής στο L’Heure Bleue της Guerlain, το 1924.

Στη συνέχεια, τα δερμάτινα αρώματα έγιναν όλο και λιγότερο δημοφιλή και παρήκμασαν από τη δεκαετία του ’80 παράλληλα με τις ζωικές νότες. Εκείνη την περίοδο στράφηκαν προς άλλες νότες, όπως οι θαλάσσιες, καθαρές ή ανθικές νότες.

Ωστόσο, σημειώνουμε μερικές εξαιρέσεις που τολμούν να προσφέρουν ακόμα αληθινά δερμάτινα αρώματα:

• Bel Ami της Hermès το 1986
• Cuir d’Ange της Hermès
• Cuir Mauresque της Serge Lutens
• Η συλλογή «Vuitton parfums» προσφέρει πολλές δερμάτινες πτυχές στα αρώματά της (με έγχυση δέρματος).

Μπορεί κανείς να βρει μεγάλη προσφορά αρωμάτων με δερμάτινη πτυχή σε πολλές εναλλακτικές μάρκες:

• Το Cuir Beluga της Guerlain είναι ένα πολύ πιο τρυφερό πουδρένιο και βανιλιέ δερμάτινο άρωμα, συν-δημιουργημένο από τον Olivier Polge και τη Sylvaine Delacourte.

Άλλα παραδείγματα αρωμάτων με δερμάτινη πτυχή

Τα γυναικεία αρώματα με δερμάτινη πτυχή

• 1931 : Scandal Lanvin
• 1944 : Bandit Piguet
• 1959 : Cabochard Grès
• 1963 : Diorling Dior
• 1985 : La nuit Paco Rabanne
• 1986 : Parfum de peau Montana
• 1999 : Dzing L’Artisan Parfumeur
• 2004 : Daim Blond Lutens
• 2007 : Kelly Calèche Hermès
• Cuir Lancôme

Τα ανδρικά και μεικτά αρώματα με δερμάτινη πτυχή

• 1781 : Royal English Leather Creed
• 1955 : Doblis Hermès
• 1959 : Tabac Original
• 1964 : Aramis Estée Lauder
• 1976 : Yatagan Caron
• 1978 : Polo Ralph Lauren
• 1980 : Macassar Rochas
• 1981 : Quorum Puig
• 1985 : Derby Guerlain
• 1989 : Parfum d’Homme Montana
• 1998 : Rocabar Hermès
• 1999 : Tabarome Millésime Creed
• 2002 : Cuiron Helmut Lang
• 2003 : Duel Annick Goutal
• 2004 : Daim Blond Serge Lutens
• 2005 : Cuir Améthyste Armani privé
• 2006 : Rien État libre d’orange
• 2007 : Ambre Fétiche Annick Goutal
• 2008 : Serge Noire Serge Lutens
• L’eau du navigateur L’Artisan parfumeur
• Van Cleef & Arpels pour Homme Van Cleef & Arpels
• Jules Dior
• One Man Show Bogart
• Antaeus Chanel
• Kouros YSL
• Bulgari Black Bulgari
• Cuir Ambre Prada
• Feuilles de Tabac Miller Harris
• Black For Men Aigner
• Cuir D’Oranger Miller Harris
• Fumerie Turque Serge Lutens
• Cuir Pleine Fleur James Heeley
• Cuir Ottoman Parfum d’Empire
• Dzongka L’Artisan Parfumeur
• Tuscan Leather Tom Ford
• Japon Noir Tom Ford
• Luxe Patchouli Comme Des Garçons

Και επίσης:

• Ombre Leather Tom Ford
• Leather Acqua Di Parma
• Crème de Cuir BDK
• Cuir Cannage Dior
• 2 Man Comme des garçons

Στα κλασικά της Guerlain, υπήρχε μια πολύ έντονη δερμάτινη πτυχή στο Djedi (1925) και επίσης στο Parfum des Champs Elysées (1904) και γενικά σε όλα τα πολύ παλιά αρώματα Guerlain.
Πράγματι, τη βρίσκουμε επίσης στο Vol de Nuit και επίσης στο Shalimar που δεν θα υπήρχε χωρίς τη δερμάτινη πτυχή του, το ίδιο ισχύει και για το Habit Rouge.

Ο Paul Valéry δεν έκανε λάθος όταν έλεγε: «αυτό που είναι πιο βαθύ στον άνθρωπο, είναι το δέρμα»!