Το Δέρμα στην Αρωματοποιία: Από τους Γαντοποιούς Αρωματοποιούς στις Νότες Χαρακτήρα

Οι ιστορικές καταβολές

Ιστορικά, το δέρμα και το άρωμα ήταν ήδη συνδεδεμένα. Το 2000 π.Χ., στην Ασία, τα δέρματα επεξεργάζονταν και αρωματίζονταν με τον φλοιό του δέντρου Kumquat. Τα δέρματα της Ισπανίας αρωματίζονταν με διάφορα πολύτιμα αρώματα όπως το νερό τριαντάφυλλου, το κεχριμπάρι, η καμφορά, το αιθέριο έλαιο κέδρου, οι μόσχοι.

Τον 17ο αιώνα, το ιταλικό δέρμα αρωματιζόταν με μια γλυκιά μυρωδιά αμυγδάλου. Υπάρχουν διάφορες θεωρίες σχετικά με την καταγωγή της λέξης frangipane, ωστόσο συμφωνούμε τουλάχιστον ότι προέρχεται από το ιταλικό επώνυμο Frangipani — ήταν ζαχαροπλάστης, βοτανολόγος, μαρκήσιος αρχιστράτηγος ή μοναχός; Αυτό δεν το γνωρίζουμε. Τα πιο περιζήτητα εκχυλίσματα ήταν: η βιολέτα, η ίριδα, ο μόσχος, το κεχριμπάρι και η κιβέτη.

Το Grasse και το δέρμα

Οι βυρσοδέψες εγκαταστάθηκαν στο Grasse τον 12ο αιώνα για το εμπόριο δερμάτων και γουνών. Συνάπτουν εμπορικές συμφωνίες με τη Γένοβα και την Πίζα, στις οποίες εξάγουν τα δέρματά τους.

Η φήμη του Grasse για τα ποιοτικά του δέρματα μεγαλώνει, αλλά παραμένει μια σκιά: τα δέρματα δεν μυρίζουν ωραία, κάτι που δυσαρεστεί έντονα την αριστοκρατία. Τον 16ο και 17ο αιώνα, τα γάντια, απαραίτητα αξεσουάρ, αρωματίζονταν με διάφορα αρώματα: ambrette, μόσχοι. Ή επί Φραγκίσκου Α΄: κιβέτη, γκρίζο κεχριμπάρι, δενδρολίβανο.

Από πού προήλθε λοιπόν η ιδέα να αρωματίζονται τα δέρματα και ιδίως τα γάντια; Φέρεται ότι ο Molinard πρόσφερε ένα ζευγάρι αρωματισμένα γάντια στην Αικατερίνη των Μεδίκων, με άνθος πορτοκαλιάς, και εκείνη γοητεύτηκε — για αυτόν τον λόγο την αποκάλεσαν «La Nérola».

Η χρυσή εποχή των Γαντοποιών Αρωματοποιών

Το προϊόν εξαπλώθηκε τότε στην Αυλή και σε ολόκληρη την υψηλή κοινωνία. Ο βασιλιάς το 1614 εισήγαγε τον τίτλο «Maître Gantiers Parfumeurs» και η πόλη του Grasse απέκτησε φήμη βυρσοδέψη-αρωματοποιού σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτή ήταν η μεγάλη εποχή της συντεχνίας των «Gantiers Parfumeurs». Επί Ερρίκου Γ΄, φορούσαν ακόμα και γάντια για να κοιμούνται.

Το επάγγελμα του Γαντοποιού Αρωματοποιού είναι χειροτεχνικό και απαιτεί σημαντική τεχνογνωσία. Πράγματι, απαιτούνται 4 χρόνια μαθητείας και 3 χρόνια πρακτικής για να φτάσει κανείς στην αριστεία. Όμως γύρω στο 1759, οι φόροι στο δέρμα και ο ανταγωνισμός της Νίκαιας οδήγησαν σε παρακμή τη βιομηχανία δέρματος στο Grasse και το δέρμα διαδέχθηκε το άρωμα. Η κοινότητα των γαντοποιών αρωματοποιών διαλύθηκε το 1791.

Τον 19ο αιώνα, το Grasse γίνεται Πρωτεύουσα του Αρώματος, η χειροτεχνική παραγωγή των αρχών παραχωρεί τη θέση της σε μια πραγματική βιομηχανία και η γύρω εξοχή καλύπτεται από λουλούδια.

Η εξέλιξη των αρωμάτων Δέρματος

Όλοι οι οίκοι αρωματοποιίας είχαν ένα άρωμα με το όνομα: Cuir de Russie (Guerlain 1890, Chanel 1927, LT Piver 1939, Creed 1953). Εμπνεύστηκε από τις μπότες που φορούσαν οι χορευτές των Ρωσικών Μπαλέτων, οι οποίες ήταν αδιάβροχες με κατράμι σημύδας.

Το 1919 δημιουργείται το Tabac Blond του Caron, το οποίο έχει δερμάτινο χαρακτήρα χάρη στις καπνιστές νότες του. Ακολουθεί το Knize Ten του Knize (1925), ένα δερμάτινο chypre που κάνει νύξη στο Heure Bleue του Guerlain.

Τα δερμάτινα αρώματα γίνονται όλο και λιγότερο δημοφιλή και παρακμάζουν από τη δεκαετία του ’80 μαζί με τις ζωικές νότες. Είναι αυτή την εποχή που στρέφεται κανείς σε άλλες νότες όπως οι θαλάσσιες, φρέσκες νότες.

Θα σημειώσουμε πάντως στη συνέχεια ορισμένες εξαιρέσεις μεγάλων Οίκων που τολμούν ακόμα να προτείνουν αληθινά δέρματα: το Bel Ami του Hermès το 1986 ή το Cuir Mauresque του Serge Lutens και άλλα. Το Cuir Beluga του Guerlain είναι περισσότερο ένα βανιλένιο λευκό σουέντ (βλ. ήδη δημοσιευμένο άρθρο) παρά άρωμα δέρματος!

Αλλά ω έκπληξη, θα έχετε σύντομα στον Οίκο Guerlain, στη συλλογή των exclusifs, ένα αληθινό ανδρικό δέρμα που πιστεύω θα ενθουσιάσει τους αναγνώστες μου.

Ο Jean-François Laporte υπήρξε ο ιδρυτής του L’Artisan Parfumeur και ο δημιουργός του Mûre et Musc. Στη συνέχεια ίδρυσε τη μάρκα Maître Parfumeur et Gantier το 1988. Και στο κατάστημά του μπορεί κανείς να βρει ακόμα αρωματισμένα γάντια.

Άλλα παραδείγματα αρωμάτων με δερμάτινη πτυχή

Γυναικεία

• 1931 Scandal de Lanvin
• 1944 Bandit de Piguet
• 1959 Cabochard de Grès
• 1963 Diorling de Dior
• 1985 La nuit de Paco Rabanne
• 1986 Parfum de peau de Montana
• 1999 Dzing de L’Artisan Parfumeur
• 2004 Daim Blond de Serge Lutens
• 2007 Kelly Calèche d’Hermès
• 2007 Cuir de Lancôme

Ανδρικά και unisex

• 1781 Royal English Leather de Creed
• 1955 Doblis d’Hermès
• 1959 Tabac Original
• 1964 Aramis d’Estée Lauder
• 1976 Yatagan de Caron
• 1978 Polo de Ralph Lauren
• 1978 L’eau du navigateur de L’Artisan parfumeur
• 1978 Van Cleef & Arpels pour Homme
• 1980 Macassar de Rochas
• 1980 Jules de Dior
• 1980 One Man Show de Bogart
• 1981 Quorum de Puig
• 1981 Antaeus de Chanel
• 1981 Kouros d’YSL
• 1985 Derby de Guerlain
• 1989 Parfum d’Homme Montana
• 1998 Rocabar d’Hermès
• 1998 Bulgari Black de Bulgari
• 1999 Tabarome Millésime Creed
• 2002 Cuiron Helmut Lang
• 2003 Duel d’Annick Goutal
• 2003 Cuir ambre de Prada
• 2003 Feuilles de tabac de Miller Harris
• 2004 Daim blond de Serge Lutens
• 2004 Aigner Black for men
• 2005 Cuir améthyste d’Armani privé
• 2005 Cuir d’oranger de Miller Harris
• 2005 Fumerie turque de Serge Lutens
• 2006 Rien état libre d’orange
• 2006 Cuir Pleine Fleur de James Heeley
• 2006 Je suis un homme Etat Libre d’Orange
• 2006 Cuir ottoman de Parfum d’Empire
• 2006 Dzongkha de L’Artisan Parfumeur
• 2007 Ambre fétiche d’Annick Goutal
• 2007 Tuscan Leather de Tom Ford
• 2007 Charogne Etat Libre d’Orange
• 2007 Japon noir de Tom Ford
• 2007 Luxe patchouli de Comme Des Garçons
• 2008 Serge noire de Serge Lutens

Τα αγαπημένα μου

Σε αυτή την εκτενή λίστα δερμάτων, έχω μερικά «αγαπημένα»: Royal English Leather και Knize Ten, Prada Men για την εγγύτητά τους με το l’Heure Bleue, και επίσης το Black Bugari που το βρίσκω πολύ sexy!

Στον Guerlain, στα κλασικά μας, υπάρχει μια πολύ έντονη δερμάτινη πτυχή στο Djedi (1925) και επίσης στο Parfum des Champs Elysées (1904) και γενικά σε όλα τα πολύ παλαιά Guerlain. Τη βρίσκουμε επίσης στο υπέροχο Vol de Nuit και στη «Μόνα Λίζα» της αρωματοποιίας: το Shalimar, που δεν θα υπήρχε χωρίς τη δερμάτινη πτυχή του, όπως και το Habit Rouge.

Να σημειωθεί ότι στο Habit Rouge eau de parfum προστέθηκε μια νότα Agar Wood που του δίνει μια πραγματικά διαφορετική κατεύθυνση — σας προσκαλώ να συγκρίνετε το eau de toilette με το eau de parfum, δεν έχουν καμία σχέση! Προσωπικά, βρίσκω το Habit Rouge eau de parfum απίστευτα sexy!

Ποιες πρώτες ύλες χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία ενός δερμάτινου αρώματος;

Η δερμάτινη νότα μπορεί να έχει διαφορετικές πτυχές (καπνιστή, καπνώδης, καμένο ξύλο, κατράμι).

• Το αιθέριο έλαιο κατράμι σημύδας λαμβάνεται με αργή απόσταξη του ξύλου. Το κατράμι σημύδας χρησιμοποιείται για τη βύρσευση δερμάτων στη Ρωσία και για ορισμένα φαρμακευτικά σκευάσματα. Ορισμένα παράγωγά του χρησιμοποιούνται επίσης ως αρώματα για τσίχλες, οδοντόκρεμες ή ποτά.
• Η σημύδα κατάγεται από τη Ρωσία και τη Βόρεια Ευρώπη. Εκεί φύεται αυτοφυώς. Είναι επίσης γνωστή ως λευκή σημύδα. Το έλαιο που λαμβάνεται μετά την απόσταξη αποφαινολοποιείται και πλένεται σε αλκαλικό περιβάλλον για χρήση στην αρωματοποιία (σήμερα για το ξύλο σημύδας χρησιμοποιούμε μια σύνθεση, καθώς το ξύλο σημύδας έχει πλέον απαγορευτεί ως τοξικό).
• Το αιθέριο έλαιο Cade είναι επίσης μια δερμάτινη πρώτη ύλη που λαμβάνεται με απόσταξη των ξύλων και ριζών του δέντρου Cade ή Oxycèdre Juniper. Αυτό το δέντρο είναι συχνό στις μεσογειακές παράκτιες περιοχές (από το Μαρόκο έως το Ιράν), όπου είναι ένα από τα χαρακτηριστικά φυτά των garrigue και maquis. Το αιθέριο έλαιο cade έχει αντιπιτυριδικές ιδιότητες.

Άλλες πρώτες ύλες για δερμάτινες πτυχές:

• Το styrax (ρητίνη) και το πυρολυμένο styrax.
• Το ciste Labdanum (ρητίνη) και όλα τα παράγωγά του.
• Το agarwood ή αιθέριο έλαιο agar είναι το κύριο συστατικό του ξύλου oud (εξαιρετικά σπάνιο δέντρο που βρίσκεται στην Ινδία ή τη Νοτιοανατολική Ασία). Το αιθέριο έλαιό του χρησιμοποιείται για την επεξεργασία δερμάτινων νοτών και λαμβάνεται με απόσταξη της ρητίνης που παράγει το ξύλο agar. Αυτή η ρητίνη εμφανίζεται σε πολύ παλαιά δέντρα ως αντίδραση σε παράσιτα. Το αιθέριο έλαιο oud δεν χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία καθώς είναι πολύ σπάνιο και πολύ ακριβό.
• Το πυρολυμένο λιβάνι.
• Το αθάνατο (immortelle) έχει επίσης μια δερμάτινη πτυχή.
• Το cassie.
• Η βιολέτα: ionone beta.
• Το sudéral, που είναι μια συνθετική πρώτη ύλη που μυρίζει έντονα κατάστημα παπουτσιών. Δίνει ήπιες δερμάτινες πτυχές τύπου σουέντ, που χρησιμοποιείται στο Cuir Beluga του Guerlain.
• Το IBQ (isobutylquinoléïne) που είναι ξηρό δερμάτινο με πράσινη πτυχή «σπαράγγι».
• Οι ζωικές πρώτες ύλες μπορούν επίσης να προσδώσουν δερμάτινη πτυχή, όπως οι συνθέσεις που δίνουν αποτέλεσμα καστόρεου, όπως το Danan.

Ο Paul Valéry δεν έκανε λάθος λέγοντας «αυτό που είναι πιο βαθύ στον άνθρωπο είναι το δέρμα».