Το Τριαντάφυλλο: Βασίλισσα των Λουλουδιών και Θρύλος της Nahéma

Ιστορία και Καταγωγή

Εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τον Νέρωνα, ο οποίος το χρησιμοποιούσε υπερβολικά κατά τη διάρκεια των γιορτών του. Λουλούδι όλων των υπερβολών στην αρχαιότητα, ανακτήθηκε τον 4ο αιώνα μετά Χριστόν από την Εκκλησία, η οποία το συνέδεσε με τη λατρεία της Παναγίας. Αλλά στους Άραβες οφείλεται η διάδοση του αρωματικού τριαντάφυλλου. Λέγεται ότι το εισήγαγαν στην κοιλάδα Dadès του Μαρόκου, στη Βουλγαρία και στη συνέχεια στην Τουρκία.

Η οσφρητική εκλέπτυνση του τριαντάφυλλου είναι εντυπωσιακή. Η χημεία του είναι πολύπλοκη και το καθιστά αμίμητο — τουλάχιστον 300 μόρια — προσφέροντας στη δημιουργικότητα των αρωματοποιών άπειρες δυνατότητες μεταμόρφωσης: άλλοτε άγγελος, άλλοτε δαίμονας, φρέσκο και λαμπερό ή σαρκικό και βαθύ.

Μπορεί να ανανεώνεται επ’ άπειρον. Είναι η αδιαμφισβήτητη βασίλισσα της παλέτας του αρωματοποιού, η μούσα του, το διαμάντι του. Το τριαντάφυλλο θεωρείται ένα από τα δύο βασιλικά λουλούδια της αρωματοποιίας.

Οι ποικιλίες των τριαντάφυλλων

Τα τριαντάφυλλα κατατάσσονται σε 2 μεγάλες ομάδες:

• Τα διακοσμητικά τριαντάφυλλα, περίπου 700 ποικιλίες, που καλλιεργούνται για την ομορφιά τους.
• Τα πολύ αρωματικά τριαντάφυλλα, που χρησιμοποιούνται στην αρωματοποιία, ίσως λιγότερο όμορφα, είναι ελάχιστα σε αριθμό: το τριαντάφυλλο της Δαμασκού (Rosa Damascena) και το τριαντάφυλλο του Μαΐου που ονομάζεται τριαντάφυλλο της Grasse (Rosa Centifolia) ή Rose Pays.

Ζώνες παραγωγής

Rose de Grasse ή Centifolia: κατάγεται από τον Καύκασο. Εισήχθη στη Γαλλία στα τέλη του 16ου αιώνα.

Rosa Damascena ή τριαντάφυλλο της Δαμασκού: παράγεται πιο εντατικά στην Τουρκία, τη Βουλγαρία, το Μαρόκο και την Περσία. Η Rose Damascena κατάγεται από την περιοχή του Shiraz στο Ιράν. Το Shiraz υπήρξε πρωτεύουσα της Περσίας από το 1750 έως το 1794, όπου λειτουργούσαν αποστακτήρια, και στη συνέχεια εμφυτεύτηκε στη Συρία (Δαμασκό) και έπειτα στη Βουλγαρία και Τουρκία.

Αποτελούν μεγάλους παραγωγούς ρόδινου νερού. Οι Ιρανοί συνδέονται ανέκαθεν με το τριαντάφυλλο μέσω των αποξηραμένων πετάλων ή του ρόδινου νερού, που αποτελούν βασικά συστατικά στην περσική κουζίνα. Το ρόδινο νερό χρησιμοποιείται επίσης εκεί για φαρμακευτικούς σκοπούς και για την καλλυντική.

Έχει επίσης ιερή συμβολική αξία για τους ιερούς τόπους και κατά τις θρησκευτικές τελετές. Οι Ιρανοί αποκαλούν αυτό το τριαντάφυλλο «Flower of Prophet Mahomet». Η Καάμπα πλένεται κάθε χρόνο σε μια διάσημη τελετή με ρόδινο νερό από το Kashan.

Χρήση στην Αρωματοποιία

Το τριαντάφυλλο χρησιμοποιείται φυσικά στα λουλουδάτα αρώματα. Μπορεί να είναι φρέσκο, «αντιμετωπιζόμενο σαν την πρωινή δροσιά», ή πιο σκοτεινό ή πιο «ανατολίτικο». Συνοδεύει θαυμάσια τα ακόρντα Chypre, και ιδίως τα νέο-Chypre. Όλοι οι αρωματοποιοί γνωρίζουν ότι το τριαντάφυλλο αποτελεί ιδανικό ντουέτο με το πατσουλί.

Μπορεί επίσης να συνδυαστεί με ανατολίτικες νότες, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με το Nahéma, και ιδιαίτερα για τα ανατολίτικα λουλουδάτα. Τέλος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί στα φρουτώδη λουλουδάτα, ή ακόμα για τα soliflores. Αν έπρεπε να δημιουργηθεί σήμερα το Nahéma, θα ήταν αδύνατο, τόσο πολύ είναι «υπερδοσολογημένο» το τριαντάφυλλο σε αυτό το άρωμα.

Το τριαντάφυλλο βρίσκεται επί του παρόντος στο στόχαστρο των νέων τοξικολογικών νόμων, καθώς περιέχει μπαχαρένιες νότες που σήμερα είναι «περιορισμένες».

Η Communelle Guerlain

Μια communelle είναι μια επιτυχημένη συνένωση διαφόρων παρτίδων φυσικών εσάνς. Στη Guerlain, ανέκαθεν συνενώνονται διαφορετικά αιθέρια έλαια με την ίδια ή διαφορετική βοτανική προέλευση, από διαφορετικούς παραγωγούς ή χώρες, επιτρέποντας να προσφερθούν όλες οι πτυχές γύρω από ένα κοινό θέμα.

Ο στόχος είναι επίσης να δημιουργηθεί ένα «πρότυπο Guerlain»: μια άκρως αναγνωρίσιμη υπογραφή, αλλά και να διασφαλιστεί, χρόνο με τον χρόνο, μια σταθερότητα ποιότητας.

Επεξεργασία της πρώτης ύλης

Τα πέταλα του τριαντάφυλλου μπορούν να επεξεργαστούν με δύο διαφορετικούς τρόπους:

1. Με απόσταξη

Χρειάζονται περίπου 3,5 τόνοι πέταλα τριαντάφυλλου για να ληφθεί 1 κιλό εσάνς.

Τα πέταλα τοποθετούνται σε μια δεξαμενή με νερό. Το σύνολο θερμαίνεται σε ακριβή θερμοκρασία. Ο ατμός φορτισμένος με αρωματικά μόρια ανεβαίνει σε μια στήλη όπου ψύχεται και συμπυκνώνεται για να δώσει το αιθέριο έλαιο.

Άλλο προϊόν που λαμβάνεται κατά την απόσταξη: το ρόδινο νερό, που μερικές φορές χρησιμοποιείται σε συνταγές αρώματος. Η εσάνς βρίσκεται περισσότερο στις κορυφαίες νότες, φρέσκια και πτητική. Για έναν καλό συλλέκτη: η συγκομιδή είναι 5 κιλά την ώρα, από τις 7 το πρωί.

2. Με εκχύλιση με πτητικούς διαλύτες

Χρειάζονται 700 κιλά πέταλα για 1 κιλό απολύτου.

Τα πέταλα τοποθετούνται σε πολλαπλές πλάκες μέσα σε μια δεξαμενή που τίθεται υπό πίεση. Είναι κατά κάποιον τρόπο μια τεράστια χύτρα ταχύτητας. Ένας διαλύτης διέρχεται από αυτή τη δεξαμενή για να φορτιστεί με όλα τα αρωματικά μόρια των πετάλων. Η δεξαμενή ανοίγεται στη συνέχεια, ο διαλύτης εξατμίζεται και συγκομίζεται ένα είδος σκούρας πάστας που ονομάζεται concrète.

Αυτή η concrète πλένεται με αλκοόλ για να απαλλαγεί από τα κεριά και να καθαριστεί. Λαμβάνεται τότε το απόλυτο. Το απόλυτο είναι πιο βαρύ, θα δράσει στις νότες καρδιάς, αλλά είναι πυκνότερο και στρογγυλό.

Να γνωρίζετε: από την ίδια ποσότητα λουλουδιών, παράγεται 6 φορές περισσότερο απόλυτο από ό,τι αιθέριο έλαιο. Γι’ αυτό το απόλυτο τριαντάφυλλου κοστίζει λιγότερο.

Οσφρητική περιγραφή

Rose de Grasse

Αρωμα πιο μελένιο, πιο στρογγυλό, πιο ζεστό, ελαφρώς «κηρώδες».
Συστατικά: APE, Geraniol, Citronellol, rhodinol, κ.λπ.

Τριαντάφυλλο Βουλγαρίας

Έναντι του τουρκικού τριαντάφυλλου είναι πιο αμυγδαλωτό, πιο lychee, πιο βατόμουρο, πιο νευρώδες, λίγο πιο φρέσκο στις κορυφαίες νότες.
Στη Guerlain, επιλέγονται τα διάφορα προϊόντα από διαφορετικά αγροτεμάχια: ορισμένα έχουν τονισμένη πτυχή φρούτων, ξύλου ή γεράνιου, αυτά με τον τόνο «αγκινάρας και σανού» αποκλείονται, ενώ προτιμώνται αυτά που διαθέτουν τις αμυγδαλωτές και φρουτώδεις νότες lychee.

Κάθε χρόνο, η εργασία πρέπει να ξεκινά εκ νέου για να επιλεγούν και στη συνέχεια να συνενωθούν οι παρτίδες, ώστε να επιτευχθεί η «ποιότητα Guerlain» του Βουλγάρικου τριαντάφυλλου που επανεισήχθη στη Guerlain.

Από την αρχή, ο Pierre François Pascal Guerlain, ο Aimé και κυρίως ο Jacques Guerlain χρησιμοποίησαν φυσικά το τριαντάφυλλο της Grasse, αλλά επίσης σε μεγάλες ποσότητες το τριαντάφυλλο της Βουλγαρίας. Μόνο ο Jean Paul Guerlain είχε δώσει προτεραιότητα στο Τουρκικό τριαντάφυλλο.
Συστατικά: citronellol, Geraniol, APE, oxyde de rose, Béta damascenone, béta-ionone, κ.λπ.

Τριαντάφυλλο Περσίας

Τριαντάφυλλο με πιο άγρια και σκοτεινή μυρωδιά, με συνυποδηλώσεις αγκινάρας και σανού.

Μερικά αρώματα με κυρίαρχη νότα τριαντάφυλλου

• Αλδεϋδικό τριαντάφυλλο: N°5 της Chanel (1921), Liu της Guerlain (1929)
• Τριαντάφυλλο/γιασεμί: Joy του Patou (1929)
• Ανατολίτικο τριαντάφυλλο: Chamade της Guerlain (1969): πρώτη χρήση υακίνθου και μπουμπουκιού φραγκοστάφυλου στην αρωματοποιία και Nahéma (1979) με υπερδοσολογία τριαντάφυλλων (τουρκικό απόλυτο, απόλυτο rose de Grasse, εσάνς Βουλγαρίας, πρώτη χρήση του μορίου: η damascone)
• Chypre τριαντάφυλλο: Aromatics Elixir της Clinique (1971), Rose de Nuit του Serge Lutens (1993), Une Rose του Frédéric Malle (2003), Rose Barbare της Guerlain (2004), Portrait of The Lady του Frédéric Malle (2010)
• Ξυλώδες τριαντάφυλλο: Voleur de Roses του l’Artisan Parfumeur (1993), Rose 31 του Le Labo (2006)
• Πράσινο φυτικό τριαντάφυλλο: Pleasures της Estée Lauder (1995), Sa majesté La Rose του Serge Lutens (2000), Eau Plurielle του Diptyque (2015)
• Φρουτώδες τριαντάφυλλο φραγκοστάφυλου: Rose Ikébana του Hermès (2004), Le jour Se Lève του Louis Vuitton (2016)
• Φρουτώδες τριαντάφυλλο κερασιού: La Petite Robe Noire της Guerlain (στα αποκλειστικά καταστήματα 2009): συν-δημιουργία που έκανα με την Dephine Jelk. Διεθνής κυκλοφορία το 2012 από τον T. Wasser
• Πουδρένιο τριαντάφυλλο: Ombre Rose του JC Brosseau (1981), Flower του Kenzo (2003)
• Μοσχομυριστό τριαντάφυλλο: Chloé της Chloe (2008), Rose des Vents του Louis Vuitton (2016), Dovana de Delacourte Paris (2017)
• Τριαντάφυλλο με βιολέτα: Paris του Yves Saint Laurent (1983), Trésor της Lancôme (1990)

Nahéma της Guerlain

Η ιστορία της

Στα Παραμύθια των Χιλίων και Μιας Νυχτών, η Σεχραζάντ κλήθηκε από τον σουλτάνο των Ινδιών για να του διηγηθεί μια από τις εκπληκτικές ιστορίες της. Εκείνη του αφηγήθηκε την ιστορία της Nahéma.

Μια φορά κι έναν καιρό, σε μια πολύ μακρινή χώρα, ο Μέγας Αυλάρχης του Παλατιού είχε δύο δίδυμες κόρες. Η ομορφιά τους ήταν τέλεια και τόσο πανομοιότυπη που σύνθεσε το όνομά τους με τα ίδια γράμματα: Mahané και Nahéma. Αλλά είχαν πολύ διαφορετικό χαρακτήρα: η Mahané ήταν ήπια, υπάκουη και συμβιβαστική, ενώ η Nahéma ήταν εκρηκτική και αποφασιστική, προικισμένη με πύρινο χαρακτήρα.

Μια βραδιά, ένας γέρος δερβίσης ζήτησε φιλοξενία και έγινε δεκτός στο Παλάτι για τη νύχτα. Για να ευχαριστήσει τον πατέρα τους, έδωσε στην Nahéma και στην αδερφή της ένα κουτί από πολύτιμο ξύλο, θαυμάσια όμορφο, και τους είπε: «προσοχή, αυτό το κουτί περιέχει τις μοίρες σας — αλλά προσοχή, μόλις αποκαλυφθεί το μυστικό του, θα είναι αδύνατο να αλλάξει».

Όταν οι δύο πριγκίπισσες έφτασαν σε ηλικία γάμου, ένας νεαρός πρίγκιπας ήρθε στο Παλάτι. Εκείνος γνώρισε τις δύο αδερφές και τους έκανε την αυλή. Δύσκολο να επιλέξει, ήταν τόσο διαφορετικές, το ιδανικό θα ήταν να είχε και τις δύο, γιατί ήταν πολύ συμπληρωματικές. Ο πρίγκιπας, πάντα διστακτικός, αποχώρησε από το παλάτι χωρίς να δώσει απάντηση.

Η αναμονή παρατάθηκε για τις δύο αδερφές. Η Mahané αργολογούσε στην παραλία και παρέμενε ήρεμη. Η Nahéma, αντιθέτως, ήταν πολύ ανυπόμονη. Μια μέρα, εκνευρισμένη από την απουσία απάντησης του Πρίγκιπα, η Nahéma πήρε το δικό της κουτί και έκλεψε αυτό της αδερφής της, για να διαλευκάνει το μυστικό της μοίρας της.

Η Nahéma αναχώρησε τότε για την έρημο με τα δύο κουτιά, αλλά εξαντλημένη, άφησε να πέσει το κουτί της αδερφής της, που έσπασε στο έδαφος και από αυτό ξεχύθηκε νερό. Το νερό ως σύμβολο της υποταγής και της υπακοής, καθώς το νερό παίρνει το σχήμα του δοχείου στο οποίο χύνεται.

Τότε, η Nahéma άνοιξε το δικό της και είδε μια μικρή φλόγα σε σχήμα πορτοκαλί και ροζ λουλουδιού. Σύμβολο του πάθους που τα κατατρώει όλα. Η Nahéma δεν είναι γυναίκα που αφήνεται να την επιλέξουν, είναι μια τολμηρή και ανυπότακτη γυναίκα που δεν μπορεί να αρκεστεί σε συμβιβασμούς.

Κατάλαβε επίσης ότι θα ήταν η αδερφή της που θα παντρευόταν τον πρίγκιπα, για τις ιδιότητές της γλυκύτητας και υπακοής. Τότε η Σεχραζάντ έθεσε αυτή την ερώτηση στον Σουλτάνο: ποια θα είχατε διαλέξει μεταξύ της τρυφερής Mahané και της παθιασμένης Nahéma; Καμία, γιατί σε σένα βρήκα το ιδανικό: και το πάθος και η τρυφερότητα.

Περιγραφή

Η σύνδεση πάθους και τρυφερότητας υπήρξε η δημιουργική ιδέα για τη σύνθεση αυτού του αρώματος: ταραχώδες, βελούδινο, μοναδικό, εμμονικό όπως το αριστούργημα του Boléro του Ravel.

Είναι πρώτα απ’ όλα μια υπερδοσολογία επιλεγμένων τριαντάφυλλων: εσάνς, απόλυτα, στα οποία έχουν προστεθεί αμέτρητες ροδαλές νότες, το σύνολο εξυψωμένο για πρώτη φορά από τη «damascone» (μόριο που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά η Guerlain) προσφέροντας μια φρουτώδη πινελιά και αξιοσημείωτη διάρκεια.

Στην καρδιά, η φρέσκια και πράσινη μυρωδιά του υάκινθου. Έπειτα φρούτα, ροδάκινα και φρούτα του πάθους. Η βάση της σύνθεσης υποστηρίζεται από το σανδαλόξυλο και το πατσουλί και πάντα παρούσα: η Guerlinade.