Το Περγαμόντο στην αρωματοποιία: Το πράσινο χρυσάφι της Καλαβρίας και βασίλισσα των εσπεριδοειδών

Η θέση του περγαμόντου στην οσφρητική πυραμίδα

Το άρωμα αναπαρίσταται πολύ συχνά με τη μορφή μιας οσφρητικής πυραμίδας της οποίας η κορυφή αποτελείται από τις νότες κορυφής, στο μεσαίο τμήμα βρίσκονται οι νότες καρδιάς και στη βάση οι νότες βάσης.

Η εσπεριδοειδής πτυχή είναι παρούσα σχεδόν σε όλα τα αρώματα. Ντύνει το άρωμα σε νότες κορυφής, είναι πτητική, άρα λιγότερο επίμονη, και χαρίζει στο άρωμα ένα χαμόγελο. Απαντάται τόσο στα Eau de Toilette όσο και στα Eau de Parfum, στα γυναικεία ή τα ανδρικά.

Φυσικά, βρίσκεται σε μεγαλύτερη ποσότητα στις Eau de Cologne ή στα eaux fraîches, όπου γίνεται το κύριο θέμα και καθορίζει έτσι την εσπεριδοειδή οικογένεια που περιλαμβάνει λεμόνι, περγαμόντο, πορτοκάλι, γκρέιπφρουτ και λάιμ.

Το περγαμόντο, λίγη ιστορία για το δέντρο και το φυτό

Το δέντρο της περγαμόντας μεταφέρθηκε από τα Κανάρια Νησιά στην Ισπανία από τον Χριστόφορο Κολόμβο. Λέγεται ότι η προέλευση του ονόματός του προέρχεται από το τουρκικό beg-armûdi που σημαίνει «αχλάδι του άρχοντα», ή ότι το περγαμόντο πήρε το όνομά του από την πόλη Μπέργκαμο όπου αρχικά καλλιεργήθηκε.

Το περγαμόντο προέρχεται από ένα δέντρο, τη βεργαμοτιά Citrus Bergamia. Ο καρπός είναι αρχικά πράσινος και στη συνέχεια κίτρινος. Καλλιεργείται εδώ και 600 χρόνια στην Καλαβρία, στη νότια Ιταλία, με παραγωγή περίπου 100 τόνων ετησίως.

Το περγαμόντο βρίσκεται επίσης στην Ακτή Ελεφαντοστού και στη Νότια Αφρική. Η συγκομιδή γίνεται στο χέρι γιατί οι καρποί είναι πολύ εύθραυστοι. Η συγκομιδή αρχίζει τον Νοέμβριο και τελειώνει τον Ιανουάριο.

Η καλλιέργεια και η βοτανική

Είναι ένα υβρίδιο λεμονιάς και νεραντζιάς που καλλιεργείται για το αιθέριο έλαιο του καρπού και του petit grain (αιθέρια έλαια από τα φύλλα). Ο καρπός ζυγίζει από 80 έως 200 γραμμάρια. Αυτός ο θάμνος δίνει καρπούς των οποίων η σάρκα δεν τρώγεται γιατί είναι πολύ πικρή.

Ωστόσο, στην Καλαβρία βρίσκει κανείς τοπικά προϊόντα με βάση το περγαμόντο, όπως το λικέρ που ονομάζεται Limoncello όπου το λεμόνι αντικαθίσταται από περγαμόντο. Μόνο η φλούδα χρησιμοποιείται για την αρωματοποιία, την κοσμετολογία και ορισμένα τρόφιμα.

Εκχύλιση: Το αιθέριο έλαιο περγαμόντου

Εξάγεται εν ψυχρώ με τεράστιες μηχανές που ονομάζονται pellatrices. Τα φρέσκα περγαμόντα αποθηκεύονται για 2 έως 3 ημέρες ώστε οι καρποί να ζεσταθούν και η φλούδα να μαλακώσει.

Το αιθέριο έλαιο περγαμόντου που εκτοξεύεται από τα πιεστήρια αυτά είναι σκούρο πράσινο, το άρωμά του είναι υπέροχο και δυνατό, αλλά στη συνέχεια αυτή η ουσία επεξεργάζεται για να γίνει χρώματος χρυσαφί έως διαφανούς. Τότε ονομάζεται ανακαθαρισμένο αιθέριο έλαιο.

Απομακρύνονται, μεταξύ άλλων, τα φωτοτοξικά συστατικά όπως η βεργαπτένη, η οποία είχε προκαλέσει στο παρελθόν πολλές κηλίδες στο δέρμα (κυρίως όταν είχε ενσωματωθεί σε αντηλιακά προϊόντα όπως το Bergasol).

Πλέον, αυτές οι βεργαπτένες αφαιρούνται από όλα τα εσπεριδοειδή.

Οσφρητική περιγραφή και χρήση

Χρειάζονται 200 κιλά καρπών για να παραχθεί 1 κιλό ουσίας. Αποκαλείται «το εκλεκτό άνθος των εσπεριδοειδών» για τη νότα του που είναι εξαιρετικά κομψή και πολύπλευρη: τονωτική, νευρώδης, φρουτώδης, πράσινη, ελαφρώς λουλουδάτη, ξινή, πικρή, αλλά και γλυκιά και στρογγυλή. Το άρωμα του περγαμόντου είναι από μόνο του ένα άρωμα. Τα συστατικά του, ακετικός λιναλύλης και λιναλόλη, του προσδίδουν μια πολύ φρέσκια και λεβάντινη νότα.

Η communelle: Για να διασφαλιστεί σταθερή ποιότητα, οι προμηθευτές αναμιγνύουν πολλές ποιότητες περγαμόντου, πιο ή λιγότερο ώριμων, από διαφορετικά αγροτεμάχια στο Reggio di Calabria. Αυτό ονομάζεται communelle. Η ποιότητα των εσπεριδοειδών εξαρτάται από την περίοδο κατά την οποία συλλέγονται, πιο λουλουδάτα ή πιο φρέσκα ανάλογα με τον μήνα.

Άλλες χρήσεις: Αξίζει να αναφερθεί η σπεσιαλιτέ της Nancy, τα καραμελάκια με περγαμόντο, καθώς και το άρωμα του τσαγιού Earl Grey, που επωφελούνται από αυτό το υπέροχο άρωμα. Η φλούδα αυτού του εσπεριδοειδούς χρησιμοποιήθηκε ευρέως τον 18ο αιώνα για την κατασκευή πολυτελών διακοσμημένων κουτιών που μπορεί κανείς να θαυμάσει στο μουσείο της Grasse.

Οι ιδιότητες και τα αρώματα με περγαμόντο

Το αιθέριο έλαιο περγαμόντου διαθέτει ηρεμιστικές, αντισηπτικές και αντισπασμωδικές ιδιότητες. Είναι επίσης αποτελεσματικό κατά της αϋπνίας. Στην αρωματοποιία, το να βρει κανείς ένα άρωμα που να δουλεύεται σχεδόν αποκλειστικά γύρω από το περγαμόντο είναι δύσκολο, γιατί εξ ορισμού το περγαμόντο είναι ένα άρωμα με πολύ μικρή διάρκεια.

Αρώματα που περιέχουν κυρίως περγαμόντο:

• Bergamote Calabria – Guerlain
• Bergamote 22 – Le Labo
• Bergamote Soleil – Atelier Cologne