Faceta korzenna: Historia, kategorie (ciepłe/zimne) i kultowe perfumy

Historia przypraw

Potencjał przypraw został wykorzystany po raz pierwszy w starożytnym Egipcie. Poddani faraonów byli wielkimi konsumentami przypraw, zarówno do użytku w życiu codziennym, jak i do balsamowania podczas ceremonii pogrzebowych. Najbogatsi Egipcjanie palili cynamon w swoich domach, aby walczyć z nieprzyjemnym zapachem unoszącym się z ulic.

Egipskie farmakopee (zbiory zaleceń dotyczących produktów medycznych) składały się z dużych zapasów przypraw, z których większość uważano za prawdziwe lekarstwa.

Znaczenie, jakie następnie zyskał handel przyprawami, wynika z kilku powodów. Przede wszystkim był to handel lukratywny; ponadto przyprawy były łatwe w transporcie i konsumowane w dużych ilościach, zwłaszcza przez najwyższe klasy społeczne; sukces przypraw tłumaczy się wreszcie mierną jakością spożywanych pokarmów.

Te ostatnie, gdy nie były w połowie zgniłe, moczyły się w soli (jedynym odpowiednim środku konserwującym w tamtej epoce) podczas masowej produkcji. Wina, piwa i octy wysyłane drogą morską należały do nielicznych konserwowanych produktów spożywczych. Przyprawy były bardzo drogie, a napoje korzenne były więc szczególnie cenione przez osoby z wyższych warstw społecznych.

Aż do około XVI wieku przepływ przypraw podążał szlakiem karawan arabskich do Konstantynopola i Aleksandrii. Od tego momentu towar był wysyłany do odbiorców włoskimi statkami. Handel przyprawami przekształcił małe miasta Wenecji i Genui w świetne metropolie.

Podobnie bogactwo ekonomiczne handlu przyprawami umożliwiło wielkie osiągnięcia kulturalne w północnych Włoszech, zwłaszcza dzięki hojności mecenasów — bogatych kupców wobec artystów, architektów i filozofów.

Handel przyprawami

W XV wieku stare szlaki handlowe zostały przerwane, łamiąc tym samym monopol włoskich portów na handel przyprawami. Wyścig po przyprawy i zacięte poszukiwanie nowych szlaków handlowych pchnęły wielkich odkrywców ku morzom. Krzysztof Kolumb w 1492 roku, sądząc, że zmierza ku Indiom, wylądował na Bahamach, gdzie odkrył ziela angielskie i wanilię.

W 1498 roku portugalski odkrywca Vasco da Gama wylądował w Indiach, gdzie odkrył między innymi cynamon, pieprz, goździki, gałkę muszkatołową i kwiat muszkatołowy.

* Wyrażenie “drogi jak pieprz” używane przez Woltera nawiązywało do inwektywy “worek pieprzu”, datującej się od średniowiecza, którą określano człowieka bardzo bogatego (przyprawy były w tamtych czasach bardzo kosztowne).

Kategorie przypraw

Wyróżnia się dwie kategorie przypraw: przyprawy ciepłe i przyprawy zimne.

W perfumerii przyprawy ewokują od razu ciepło i stronę “pikantną”. Ale choć mogą być ciepłe, są również nośnikami świeżości. Przyprawy świeże działają raczej w nutach głowy, podczas gdy przyprawy ciepłe rozwijają się głównie w nutach serca i nutach bazy.

1. Przyprawy świeże

Przyprawy uważane za świeże to kardamon, kolendra, imbir, jagody jałowca oraz pieprz różowy i Timut.

Kardamon

Roślina pochodząca z Indii, kardamon należy do tej samej rodziny co imbir i kurkuma. Pochodzi głównie z Gwatemali i Indii.
W Egipcie nazywano go “ziarnem aniołów” — miał boskie właściwości, a Kleopatra perfumowała nim swój pałac przed każdą wizytą Marka Antoniusza.
Sama roślina może mierzyć do pięciu metrów. Istnieje kardamon zielony i czarny. Jego aromatyczne nasiona destyluje się w celu produkcji olejku eterycznego przeznaczonego dla perfumerii. Ta esencja kardamonu jest bardzo droga, gdyż wymaga znacznej siły roboczej.
30 kg kardamonu daje 1 kg olejku eterycznego; istnieje również w formie absolutu i może być przetwarzany procesem CO2.
Uważany jest za przyprawę zimną, lekko kamforową, zieloną i terpenową.

Kolendra

Pochodzaca z Bliskiego Wschodu, kolendra jest również określana jako “pietruszka chińska” lub “pietruszka arabska”. Należy do tej samej rodziny botanicznej co marchew. Jej zapach jest bardzo wznoszący się, świeży jak cytrusy, cytrynowy i lekko kamforowy. Istnieją różnice zapachowe w zależności od przetwarzanej części (liście lub nasiona).

Imbir

Ta bardzo ceniona przyprawa, odkąd Marco Polo ją przywiózł z Chin, odpowiada kłączu rośliny tropikalnej. Imbir to nuta wznoszaca się, ceniona przez perfumiarzy; jest świeża, hesperydowa i różana. Jego strona korzenna może niekiedy nadawać perfumom zapach mydlany.

Jagody jałowca

Pochodzące z jałowca (Juniperus communis), te małe europejskie owoce służą w kuchni do przyprawiania potraw oraz do produkcji ginu. Jagody jałowca są wykorzystywane w perfumerii dzięki destylacji owoców.

Pieprz różowy

Pochodzący z Ameryki Południowej, pieprz różowy, czyli różowe jagody, jest “fałszywym pieprzem”, świeżym i powietrznym, który doskonale współgra z nutami cytrusowymi. Jest często stosowany w perfumerii w nutach głowy.

Pieprz Timut

Odmiana pieprzu niedawno stosowana przez perfumiarzy, pieprz Timut (lub Timur) jest fałszywym pieprzem, bliskim pieprzowi syczuańskiemu. Rozprzestrzenia zapachy grejpfruta.

2. Przyprawy ciepłe

Wśród ciepłych przypraw stosowanych w perfumerii figurują: gałka muszkatołowa i jej otoczka (kwiat muszkatołowy), drewno cynamonowe, pieprze, szafran oraz jagody pieprzowe.

Gałka muszkatołowa

Gałka muszkatołowa posiada między innymi właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne. Jest również stosowana w kuchni do przyprawiania potraw (wchodzi w skład słynnych “Czterech Przypraw”).
Jej nuta jest korzenna, sucha, ciepła i głęboka, i może przywodzić na myśl nutę skórzaną, z kamforową stroną leczniczą, facetą goździkową i nutą ziemistą.
Eugenol, metyloeugenol i izoeugenol to molekuły obecne w goździkach i gałce muszkatołowej. Wszystkie te molekuły są ograniczone, a nawet zakazane, przez przepisy IFRA (International Fragrance Association) i są naturalnie obecne w esencji ylang-ylang i róży.

Drewno cynamonowe

Cynamon jest stosowany od kilku tysiącleci. Większość produkcji drewna cynamonowego znajduje się na Sri Lance, Seszelach i Madagaskarze. Przyprawę zbiera się co dwa lata, a drewno, bardzo cienkie, musi schnąć na słońcu przed przetworzeniem przez destylację.

Pieprze

Istnieją trzy rodzaje pieprzu (czarny, biały i zielony). Pochodzą z różnych stopni dojrzewania, ale z tej samej odmiany: Piper Nigrum. Jest to przyprawa bardzo ceniona zarówno w konsumpcji, jak i w perfumerii.

Szafran

Przezywany “czerwonym złotem”, szafran, pochodzący z słupka krokusa, jest najdroższą przyprawą na świecie. Nie jest stosowany w perfumerii, gdyż zawiera składniki alergizujące. Istnieje jednak substytut: safranal, który nadaje perfumom bardzo silną nutę skórzaną i korzenną.

Jagody pieprzowe

Pochodzące z Antyli i zbierane głównie na Jamajce, jagody pieprzowe są przetwarzane przez destylację, podobnie jak liście (zwane wówczas “liściem pieprzowym”). Ich zapach jest korzenny, sytuujący się między gałką muszkatołową a cynamonem, przywodząc jednocześnie na myśl goździki.

Perfumy korzenne

Oto kilka kompozycji z facetą korzenną, sklasyfikowanych według przyprawy:

Perfumy z imbirem

• Déclaration Cartier
• Five O’clock Serge Lutens
• Allure Homme sport Edition Blanche Chanel
• Eau de Gingembre Roger Gallet
• L’Eau Diptyque
• Fou d’Absinthe L’Artisan Parfumeur
• Safran Troublant L’Artisan Parfumeur
• Dzing L’Artisan Parfumeur
• Ginger Picante Guerlain
• Baptême du Feu Serge Lutens

Perfumy z jagodami jałowca

• Gin Lord Of Barbès

Perfumy z kardamonem

• Voyage Hermès
• Cardamusc Hermès
• Déclaration Cartier

Perfumy z jagodami pieprzowymi

• Mitsouko Guerlain
• Piment Brûlant L’Artisan Parfumeur

Perfumy z szafranem

• Safran troublant L’Artisan Parfumeur
• Saffron Jo Malone
• Black Saffron Byredo

Perfumy z pieprzem

• Poivre Noir Caron
• Parfum sacré Caron

Perfumy z kolendrą

• Héritage Guerlain
• Gentleman Only Jean Couturier
• Intense Jean Couturier
• Coriandre Jean Couturier

Perfumy z cynamonem

• Opium Yves Saint Laurent
• Égoïste Chanel
• Rousse Serge Lutens
• Black Orchid Tom Ford
• Noël au Balcon Elo
• Dolce Vita Dior
• L’Eau Lente Diptyque
• Eau Diptyque

Perfumy z gałką muszkatołową

• Cacharel pour l’Homme Cacharel
• Vétiver Guerlain
• Opium pour Homme Yves Saint Laurent
• Tubéreuse Criminelle Serge Lutens

Perfumy z mieszankami przypraw

• Noir épices Frédéric Malle
• Spice Blend Dior
• Paprika Bresil Hermès
• Épices Marines Hermès
• Voyage Hermès
• Bois d’Arménie Guerlain

Perfumy z poufnymi przyprawami

• Kmin, obecny w Femme Rochas Edmonda Roudnitski.
• Goździk, który pozwala, w połączeniu z różą, stworzyć nutę “goździka” obecną w Coco Chanel, Opium YSL, Aromatics Elixir Clinique, Miss Dior, Tam Dao Diptyque, Florentina Delacourte Paris.