Korzeń wetiweru: Zielone złoto perfumerii

Opis wetiweru

Nazwa botaniczna: Vetiveria Zizanioides.
Rodzina botaniczna: Trawy.

Znanych jest około dwunastu gatunków wetiweru, z których Vetiveria zizanioide jest odmianą powszechnie stosowaną w perfumerii.
To roślina zielna o wysokości od jednego do dwóch metrów, spotykana w strefach tropikalnych.

Występuje w formie dużych zielonych kęp, których korzeń rozwija się pionowo do dość znacznych głębokości.
Wykorzystywany jest wyłącznie korzeń, który następnie się suszy. Zielone trawy służą jako pasza dla bydła.

Zastosowanie wetiweru w perfumerii jest dość niedawne — światowa konsumpcja na początku XX wieku wynosiła jedną tonę.
Wzrosła do 250 ton pod koniec lat 70., by ustabilizować się na poziomie około 130 ton dzisiaj.

Historia i pochodzenie wetiweru

Pochodzący z Indii, wetiwer został wprowadzony do wielu krajów tropikalnych.
Można go znaleźć w Brazylii, Chinach, Gwatemali i na Madagaskarze. Indonezja i Haiti są głównymi producentami.

Wetiwer zawdzięcza swoją nazwę tamilskiemu słowu vetiveru, co oznacza pleciony korzeń.
W wielu regionach Indii nazywany jest khus khus.
Najlepszej jakości jest na wyspie Reunion — mówi się o wetiwerze bourbon — ale niestety jego produkcja tam bardzo maleje.

Korzenie wydobywa się w stanie suchym, gdy roślina ma 2 lub 3 lata.
Na Reunion wetiwer przez długi czas służył jako strzecha do pokrywania dachów.

Obróbka i produkcja surowca wetiwerowego

Olejek wetiwerowy uzyskuje się przez destylację z parą wodną jego korzeni.
Destylacja ta pozwala również przygotować wetiwerol, który nie jest składnikiem jako zdefiniowana molekuła — jest to po prostu nazwa nadana przez ówczesnych chemików, którzy nie mieli chromatografii, wszystkim alkoholom seskviterpenowym wetiweru.

Jest też octan wetiwerylowy, który cenię jeszcze bardziej niż wetiwer. Bardziej nowoczesny, czystszy, wibrujący, wznoszący się, tonizujący.
Czy wiedzą Państwo, że jest droższy od naturalnego produktu wetiwerowego?

Możliwe jest również wytwarzanie absolutu wetiweru dzięki ekstrakcji rozpuszczalnikami lotnymi, choć jest on rzadziej stosowany.

Wetiwer może być również poddany obróbce CO2 — ta metoda pozwala uzyskać olejek eteryczny bardzo bliski zapachowi naturalnego surowca.

Wąchałam również bardzo interesujące frakcje wetiweru — to pewne bardzo specyficzne części olejku eterycznego, np. część wibrująca lub wyłącznie część drzewna.

Potrzeba średnio 1000 kg suszonych korzeni, aby uzyskać 10 do 15 kg olejku eterycznego.
Destylacja wsadu, około 800 kg, trwa 8 godzin.

Najpierw następuje cięcie, potem kopanie — czyli otrząsanie korzeni wygiętymi widłami, aż nie pozostanie ziemia. Wreszcie destylacja odbywa się od sierpnia do grudnia.

Wetiwer wymaga niewiele pracy i pielęgnacji, jego zapotrzebowanie na wodę jest ograniczone, a wetiwer ma właściwość stabilizowania gleby i użyźniania ziemi.
Wetiwer nie wymaga specjalnego traktowania — ta roślina może rosnąć bez pestycydów.

Opis zapachowy wetiweru

Rodzina zapachowa: Drzewny wibrujący

Ogólnie zapach wetiweru jest dość tryskający, świeży, z akcentami orzecha laskowego lub orzeszków ziemnych i delikatnymi nutami wędzonymi. Ale jak w przypadku wszystkich surowców naturalnych, zapach różni się w zależności od słońca, gleby itd.
Zapach wetiweru może mieć specyficzne cechy i różnice.

Wetiwer bourbon z wyspy Reunion posiada zapach ziemisty, delikatny, z lekko różaną facetą. Niestety ten wetiwer stał się rzadki.

Wetiwer z Indii opracowany przez Guerlain posiada wiele wspólnych cech z wetiwerem z wyspy Reunion.

Wetiwer z Haiti jest drzewny, ziemisty, roślinny, wędzony, ciepły, z facetą korzenia irysa. Przywołuje podszycie leśne.

Warto zauważyć, że wetiwer z Jawy ma zapach aromatyczny, dość odmienny, jeszcze bardziej ziemisty, mniej delikatny, gorzki, z ekstremalnie wędzonym zapachem mogącym przywołać grillowany bekon.

Olejki eteryczne z wetiweru posiadają właściwości immunostymulujące, relaksujące; stosowane w aromaterapii wspomagają organizm w walce ze stresem oraz przynoszą korzyści w profilaktyce chorób.

Olejek eteryczny działa korzystnie również na psychikę — zresztą Hindusi odkryli w nim wielkie cnoty, nadając mu przydomek “olejek spokoju”.

Zastosowanie wetiweru

Korzenie wetiweru służyły do tkania zasłon, parawanów i wachlarzy, na które spryskiwano wodę, by odświeżyć atmosferę i nadać jej rozkoszny zapach.

Istotnie, suchy wetiwer jest bardzo słabo pachnący — trzeba go ponownie nawilżyć, by odzyskać początkowy zapach. Wówczas świeże i drzewne wonie działają nieco jak klimatyzacja.

Kilka kropel olejku eterycznego umieszczonych w naczyniu może odświeżyć na przykład wnętrze samochodu i przyjemnie go pachnąć, bardziej naturalnie niż odświeżacze samochodowe przeznaczone do tego celu.

Niegdyś w katalogu Guerlain znajdowały się małe wiązanki wetiweru sprzedawane klientom paryskich butików — te wiązanki można było wkładać do szuflad jako ochronę przed owadami.

Wetiwer jest nutą tradycyjnie kojarzoną ze światem męskim, choć kilka zapachów damskich go zawiera, jak na przykład Vétiver pour elle od Guerlain, obecnie wycofany z rynku.

Kompozycja Vétiver od Guerlain została opracowana wokół bardzo wyrazistego i rozpoznawalnego akordu, z oczywiście wetiwerem, ale w połączeniu z nutą jasnego tytoniu, kumaryną i gałką muszkatołową — właśnie to czyni go naprawdę unikalnym.
Dla tych, którzy chcą poczuć nutę wetiweru doprowadzoną do skrajności, nie można zapomnieć o Vétiver Extrême.

Po dwóch odsłonach Guerlain Homme w wersji eau de toilette i eau de parfum, nad którymi Thierry Wasser i ja pracowaliśmy wokół akordu Mojito.

Inną bardzo udaną kreacją Thierry’ego Wassera od czasu jego wejścia jako Perfumiarza Domu jest kompozycja Guerlain Homme.
Ma ona wiele wspólnych punktów z dwiema pozostałymi kreacjami tej samej linii, ale jednocześnie są one odmienne, gdyż nuta wetiweru jest tu w przedawkowaniu.

Zawiera również geranium, które może nadawać akcenty akordu fougère.

Nuta wetiweru jest często kojarzona z nutami męskimi, ale jest bardzo obecna w perfumach damskich jak Chanel N°5 i Must od Cartier.

Spotkać go można było często w perfumach męskich, zwłaszcza na początku perfumerii, w wodach kolońskich, gdzie jest duża ilość cytrusów jak bergamotka i nut cytrynowych jak werbena.

Potem stopniowo mężczyźni zaczęli nosić wody świeże, następnie wody toaletowe, a ostatnio niektórzy zostali przyciągnięci przez wody perfumowane i ekstrakty, które zaczynają pojawiać się na rynku zapachów męskich.

Wetiwer znajdujemy również w zapachach chypre, obok mchów i paczuli.
Olejek wetiwerowy jest również szeroko stosowany w zapachach skórzanych lub orientalnych, z dodatkiem kadzidła, które wspaniale harmonizuje z nutą wetiweru.

Wetiwer jest nutą bazy, która wnosi ciepłą i drzewną facetę do perfum. Łączy się łatwo z innymi nutami drzewnymi i nutami bazy, takimi jak drzewo sandałowe i cedr.

Główne składniki

Khusimol, izovalencenol.
Wetiwer zawiera około 150 składników, z których głównym i najbardziej znanym jest wetiwerol (patrz precyzje powyżej).

Kilka perfum zawierających wetiwer

Vétiver od Guerlain to perfumy męskie, ale często noszone również przez kobiety.

W tym samym duchu, drzewny i świeży: Vetyverio od Diptyque, Sels de Vétiver od The Different Company, Vétiver Moloko od Ex Nihilo, czy też Terre d’Hermès, gdzie nuta wetiweru jest bardzo obecna.

Ale w połączeniu z nutami wanilii, orzecha laskowego lub kasztanów kandyzowanych, może stać się łakomy, a nawet zmysłowy, jak perfumy Byredo, które bardzo lubię — Bal d’Afrique.

• Florentina Delacourte Paris
• Vétiver Guerlain
• Vétiver pour elle Guerlain
• Guerlain Homme Guerlain
• Vetiver Carven
• Habanita Molinard
• Chrome Azzaro
• Grey Vetiver Tom Ford
• Vetiver Extraordinaire Frédéric Malle
• Cœur de Vétiver sacré L’Artisan Parfumeur
• Vétiver Tonka Hermès
• Sels de Vetiver The Different Company
• Jardin après la mousson Hermès
• Vetiver Fauve Guerlain exclusif
• Baiser du Dragon Cartier
• The Beat Burberry
• Vetiver Oriental od Serge Lutens
• Vetiver 46 Le Labo
• Sycomore Chanel