Zapach czystości: od wody kolońskiej po białe piżma

1. Czystość hesperydowa (orzeźwiający prysznic)

Czystość hesperydowa uzyskiwana jest dzięki cytrusom: bergamotce, cytrynie, mandarynce, pomarańczy i limecie. Te cytrusy przywołują cudowne uczucie splashu wody na twarzy lub ciele, pragnienie bycia pobudzonym, odświeżonym — wielki powiew świeżości.

Woda kolońska i mydło marsylskie

Wody kolońskie (zob. Woda kolońska) skomponowane z tych cytrusów (zob. Faceta hesperydowa) dają właśnie to uczucie czystości i świeżości. Przywołują moment po prysznicu, nakłada się je hojnie. Cytrusy są często ubrane w petit-grain (liść drzewa pomarańczowego), nuty aromatyczne (zob. Faceta aromatyczna), a czasem także w białe piżma.

Prysznic przywodzi na myśl również mydło, które jest punktem odniesienia nuty czystości we Francji, a szczególnie mydło marsylskie (składające się z sody i oliwy z oliwek). Mydła te były również często perfumowane klasycznymi wodami kolońskimi.

2. Czystość aromatyczna (lawenda)

Praczki dawniej dodawały esencję lawendy do wody płuczącej podczas prania. Zresztą etymologia słowa lawenda jest wymowna, ponieważ lawenda pochodzi od łacińskiego słowa lavare, oznaczającego myć. Rzymianie perfumowali swoje kąpiele tą rośliną.

Lawenda ma właściwości dezynfekujące, relaksujące i odstraszające mole. Wiele osób pamięta również drobne gałązki lawendy włożone między stosy prześcieradeł u babci. Tymianek, rozmaryn i mięta, w delikatnych akcentach, mogą przywodzić na myśl zarówno czystość, jak i świeżość.

We wszystkich tych składnikach można odnaleźć wspólną molekułę — kamfrol — która daje wrażenie głębokiego oddechu świeżego powietrza, otwarcia nozdrzy.

3. Białe piżma (efekt prania i kokonu)

Od końca II wojny światowej popularyzacja pralek doprowadziła do stopniowego wycofywania się mydła marsylskiego. Wraz z nowoczesnymi środkami piorącymi nastała era molekuł syntetycznych, takich jak białe piżma (zob. Faceta piżmowa), odkryte już pod koniec XIX wieku.

Są to ciężkie i trwałe molekuły, łatwo przyczepiające się do tkanin: Celestolide, Galaxolide, Habanolide, Helvetolide. Dają poczucie kokonu i czystości.

Nowa świeżość i skóra niemowlęcia

Inne białe piżma pachną skórą niemowlęcia — cóż może być bardziej czystego i niewinnego niż ten cudowny zapach? Pewna molekuła nowej świeżości i czystości daje to właśnie uczucie: dihydromyrcenol (zob. Faceta nowej świeżości).

Ma ona bardzo ożywczy zapach, z nutą czystej bielizny i prania. Bardzo ceniona przez mężczyzn, molekuła ta była szeroko stosowana w perfumach męskich, a dziś staje się coraz bardziej uniwersalna.

4. Aldehydy (zapach żelazka do prasowania)

To na początku XX wieku odkryto aldehydy alifatyczne — molekuły syntetyczne, po raz pierwszy zidentyfikowane w 1835 roku — które stały się następnie niezbędne w laboratoriach perfumeryjnych. To perfumy N°5 Chanel wyprowadziły je z cienia.

W chemii aldehyd to szczególna grupa atomów: C1, C2, C3. W 1903 roku pan Darzens odkrył sposób stabilizacji niektórych aldehydów, w szczególności aldehydu C12MNA, o chłodnym zapachu żelazka do prasowania, bardzo charakterystycznym, z lekko hesperydową i metaliczną nutą, przywołującą czystość z pralni chemicznych.

5. Inne skojarzenia z czystością

• Powietrze morskie: Jodowe powietrze, nuty morskie, mineralne lub słone mogą dla niektórych osób przywodzić na myśl czystość. Molekuły takie jak Calone czy Helional pozwalają zapachom oddać aromaty plaży owiewanej morską bryzą (zob. Faceta morska).
• Kwiaty: Kwiat pomarańczy i neroli, uzyskiwane przez destylację (zob. Destylacja), przywołują zwłaszcza we Francji czystość i niewinność (perfumy dla niemowląt). Abstrakcyjne nuty kwiatowe, takie jak lilial (molekuła obecnie zakazana) czy florol, mogą również przywoływać czystość.

Pojęcie subiektywne i kulturowe

Czystość to także pojęcie subiektywne — każdy ma w tej kwestii swoją prawdę. Nuty przywołujące czystość zmieniają się w zależności od kultury:

• Stany Zjednoczone: Preferowany jest cytrynowy zapach.
• Hiszpania: Woda kolońska.
• Francja: Świeże kwiaty i piżmo (odwołania do mydła marsylskiego i Mon Savon).
• Brazylia: Nuty anyżowe i lawendowe.
• Bliski Wschód: Oud.
• Chiny: Świeże owoce, takie jak jabłko i gruszka.
• Uniwersalnie: Zapach kremu Nivea (konwalia).

Lista perfum ilustrujących zapach czystości

• Cologne Muglera
• Chat Perché Annick Goutal
• Superdose Juliette Has a Gun
• Cologne Chanel
• Noa Cacharel
• Neiges Lise Watier
• Clean Clean
• White Musk The Body Shop
• Cool Water Davidoff
• 212 Caroline Herrera
• Les Eaux de Politesse Serge Lutens
• Un Dimanche à la Campagne Guerlain
• Eau de Lit Guerlain
• Eau de Lavande Diptyque
• Voulez vous coucher avec Moi Kilian Paris
• Eau Blanche Brécourt
• Lazy Sunday Morning Maison Martin Margiela
• White Linen Estée Lauder
• Eau de Gentiane Blanche Hermès