Η Τέχνη του Αρώματος στα Καλλυντικά: Ιστορία και Πολιτισμικές Αποτυπώσεις

Ιστορία του αρώματος: Από την Αρχαιότητα έως το Ισλάμ

Έλαια, αρώματα, αλοιφές, βαφές και χρωστικές… λίγα ίχνη έχουν απομείνει από τα καλλυντικά προϊόντα που χρησιμοποιούνταν στην κλασική Ελλάδα.

Από τον 7ο αιώνα π.Χ., οι Έλληνες εκμεταλλεύτηκαν την ανάπτυξη του εμπορίου με την Εγγύς Ανατολή για να εμπλουτίσουν τα αρώματά τους με βάλσαμο Ιουδαίας, κανέλα, κρόκο, στύρακα, λιβάνι, σμύρνα σε ελαιόλαδο και λάδι αμυγδάλου (βλ. «Περί Οσμών» του Θεόφραστου).

Τον 1ο αιώνα μ.Χ. στη Ρώμη, υπήρχε μεγάλη ποικιλία αρωμάτων που παράγονταν τοπικά ή προέρχονταν από διάφορες περιοχές της Αυτοκρατορίας. Το Foliatum, ή άρωμα των πλούσιων γυναικών, ήταν πολύ της μόδας, όπως και το βασιλικό άρωμα με 24 αρωματικές ύλες και 3 εκδόχους.

Όλα τα Αρώματα της Γης (Ισλαμικός Κόσμος)

Ένα πολύ γνωστό χαντίθ, που αποδίδεται στον Προφήτη Μωάμεθ, λέει: «Βεβαίως, ο Θεός είναι όμορφος και αγαπά την Ομορφιά». Έτσι η ισλαμική κοινωνία του Μεσαίωνα ανέπτυξε μια εκλεπτυσμένη αγάπη για τα λουλούδια, τα φυτά και τα αρωματικά βάλσαμα.

Το άρωμα διαπερνούσε την καθημερινή ζωή στα τεμένη και τους ιδιωτικούς χώρους. Οι Ανδαλουσιανοί αρωμάτιζαν τους εσωτερικούς τους χώρους με ευωδιές από ινδική αλόη και σανταλόξυλο, ρητίνες (λιβάνι, σμύρνα) και ζωικές ουσίες.

Αρώματα της Επιθυμίας (Κίνα)

Μια φαντασίωση της κινεζικής παράδοσης θέλει την πιο όμορφη γυναίκα να είναι εκείνη το σώμα της οποίας αναδίδει ένα τόσο λεπτό άρωμα που συγχέεται με την ίδια. Η γυναίκα μετά το βραδινό λουτρό είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα στην κινεζική λογοτεχνία.

Φρεσκοστολισμένη μετά το λουτρό της, σκεπασμένη με μια ροζ πούδρα της οποίας το λεπτό άρωμα εμποτίζει τα μεταξωτά της ενδύματα. Υπό τους Tang, μια νέα πεποίθηση αναδύεται: η αρωματισμένη πούδρα τελικά συγχωνεύεται με το σώμα.

Τα Eau de toilette και Καλλυντικά από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα

Τα αρωματικά ξύδια και τα αρωματικά νερά ήταν τα χαρακτηριστικά προϊόντα του 17ου αιώνα για την Τουαλέτα και την Υγεία:

• 55 αρωματικά νερά, μεταξύ των οποίων το Vinaigre des 4 voleurs και τα Mille fleurs de Maille.
• Ο Pierre François Guerlain θα προσέφερε μεγάλη ποικιλία νερών, μεταξύ των οποίων το L’Eau de Campan, το L’Eau ambrée, το eau du Laurier και τα Eaux de Fleurs: κίτρο, σαμπούκος, τριαντάφυλλο, αγγούρι, λεβάντα, βιολέτα, ηλιότροπο και προϊόντα του Νέου Κόσμου: κεχριμπάρι, μόσχος, μπαχαρικά και εξατομικευμένα νερά.
• Lait au Concombre, de Rose de Guerlain, το 1880 Eau de pétales de Fleurs d’Oranger.
• Το γάλα αμυγδάλου φρεσκάρει την επιδερμίδα, το βούτυρο βενζόης ομορφαίνει το δέρμα, το γάλα ίριδας φρεσκάρει και λευκαίνει την επιδερμίδα.
• Παρθενικό γάλα από βενζόη και νερό τριαντάφυλλου, γαλακτερό γαλάκτωμα αλκοολούχο εκχύλισμα νεροκάρδαμου για τα δόντια.
• Bloom of rose, Vinaigre de rouge, υγρό κραγιόν Le Damask Drop.
• Υγρό ρουζ, λάδι για τους μυς, αποτριχωτική πούδρα Sapoceti, λευκό σαπούνι φάλαινας με τριαντάφυλλο.

Η Σύγχρονη Εποχή: Το Beauty Business

Ανήκοντας κάποτε στον χώρο του προσωπικού και της χειροτεχνίας, η Ομορφιά κατέστη κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα ένα σημαντικό κοινωνικό διακύβευμα. Από τις βασικές συνταγές του cold cream αρωματισμένου με νερό τριαντάφυλλου που ελάχιστα τροποποιήθηκαν· η κρέμα Nivéa (1911), η κρέμα 8 ωρών E.Arden (1935), Nutrix Lancôme (1936), Secret de bonne femme Guerlain (1900).

Η πρόοδος μιας εξειδικευμένης χημείας που υποστηρίζεται από μεγάλα εργαστήρια αυτών των μαρκών, ανατρέπει τον κλάδο της ομορφιάς. Εμφανίζονται τα συνθετικά αρώματα στα καλλυντικά προϊόντα: Dual finish Lancôme, Rouge baiser, κρέμα φράουλας Guerlain.

Από τη δεκαετία του 1960, η αγορά της Βόρειας Αμερικής καθίσταται η σημαντικότερη αγορά καλλυντικών με παράγοντες όπως η Revlon, η Estée Lauder και η Coty, οι οποίοι εκδημοκρατίζουν τα καλλυντικά. Τα ανδρικά προϊόντα εμφανίζονται γύρω στο 1960 (Basic Homme Vichy, Old Spice, Biotherm homme 1985).

Οι Πολιτισμικές Οσφρητικές Αποτυπώσεις

Ένα κοινωνικο-πολιτισμικό οσφρητικό ταξίδι μέσα από τα πρότυπα κάθε περιοχής:

Στην Ευρώπη

• Μυρωδιές μωρού: Johnsons baby talc
• Η Cologne: το πρώτο από όλα τα Αρώματα
• Fougère: το άρωμα των σαπουνιών τουαλέτας και των ανδρών
• Η Λεβάντα: μια ήδη ανανεωμένη μυρωδιά
• Το Τριαντάφυλλο: η αναπόφευκτη αναφορά
• Nivea, Elnett, Mixa: τα αρχέτυπα οσφρητικής αποτύπωσης

Στις Ηνωμένες Πολιτείες

• Μυρωδιές μωρού: Johnsons baby talc
• Cologne με νότες Citrus έως νότες «Αγγούρι Πεπόνι»

Στη Βραζιλία

• Μυρωδιές μωρού: Johnsons baby talc
• Lavender alfazema
• «Erva Doce» ή Star anis, αφέψημα όπως η χαμομήλα

Το Μέλλον του Αρώματος: Επιστήμη ή Τέχνη;

Το άρωμα είναι εξαιρετικά σημαντικό: οι επιδράσεις του υπερβαίνουν την απλή εκτίμηση της οσμής. Αποτελεί ένα από τα λειτουργικά συστατικά του προϊόντος. Ενεργεί σε 2 επίπεδα, συνειδητό και ασυνείδητο, για να ενισχύσει την αντίληψη αποτελεσματικότητας του προϊόντος και την απόλαυση που προσφέρει στον καταναλωτή.

Η ποικιλία των εκφράσεων ομορφιάς αντικατοπτρίζει την πολιτισμική ποικιλομορφία του κόσμου. Το άρωμα στα καλλυντικά συνοδεύει τις πολιτισμικές και οικουμενικές αξίες της ομορφιάς:

• Χάρη στην επιστήμη, το άρωμα συμμετέχει και ενισχύει την αποτελεσματικότητα.
• Χάρη στην τέχνη, το άρωμα μέσω της αισθητικής του μορφής προσφέρει απόλαυση και ευεξία.