Οι Συνθετικές Πρώτες Ύλες: Ιστορία, μύθοι και οσφρητική επανάσταση

Οι διάφορες συνθετικές πρώτες ύλες

Υπάρχουν δύο τύποι συνθετικών πρώτων υλών:

• Η καθαρή σύνθεση: Πρόκειται για ύλες που λαμβάνονται αποκλειστικά μέσω χημικών αντιδράσεων, όπως ο εστέρας, η αλδεΰδη, οι λακτόνες, οι μακροκυκλικοί μόσχοι (λευκοί μόσχοι) ή οι μεθυλιονόνες για τις νότες βιολέτας, μεταξύ άλλων.
• Τα απομονωμένα (φυσικής προέλευσης): Προέρχονται από φυσικά προϊόντα, όπως η ινδόλη (που βρίσκεται στο γιασεμί), η γερανιόλη (παρούσα στο τριαντάφυλλο ή το γεράνιο), η λιναλόλη (στη λεβάντα και το περγαμόντο), η βετιβερόλη (από το βετιβέρ της Αϊτής ή της Ιάβας) καθώς και ορισμένοι μόσχοι, που βρίσκονται στον ζωικό μόσχο. Η χρησιμοποιούμενη τεχνική είναι η «κλασμάτωση» του αιθέριου ελαίου. Ένα απομονωμένο στοιχείο κοστίζει περίπου δύο φορές την τιμή του αντίστοιχου αιθέριου ελαίου.

Υπάρχουν προϊόντα που ονομάζονται ημι-συνθέσεις, τα οποία παράγονται από απομονωμένα στοιχεία και είναι ακόμα πιο ακριβά: για παράδειγμα, η φυσική λιναλόλη σε απομονωμένη μορφή θα μετατραπεί σε οξικό λιναλύλιο. Πολλές συνθετικές πρώτες ύλες είναι επομένως συστατικά φυσικών προϊόντων.

Τι προσφέρει η σύνθεση στην αρωματοποιία;

Η χρήση της σύνθεσης στην αρωματοποιία παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα. Τα συνθετικά μόρια προσδίδουν πολλά ελκυστικά στοιχεία στα αρώματα και διευκολύνουν τη δουλειά των αρωματοποιών.

1. Η δημιουργικότητα και η αφαίρεση

Η σύνθεση προσδίδει πρώτα απ’ όλα πρωτότυπες νότες στο άρωμα, όπως οι αλδεΰδες ή οι θαλάσσιες νότες, για παράδειγμα, και δίνουν αφαίρεση στα αρώματα. Εμπλουτίζουν λοιπόν σε μεγάλο βαθμό την παλέτα του αρωματοποιού.

Αριθμούμε, πράγματι, περίπου 3.000 συνθετικά προϊόντα και 1.000 φυσικές πρώτες ύλες στη διάθεση του αρωματοποιού. Τα συνθετικά προϊόντα έχουν επίσης το πλεονέκτημα ότι μπορούν να αποκτηθούν ανά πάσα στιγμή, στις επιθυμητές ποσότητες.

Εξάλλου, η σύνθεση επιτρέπει στον αρωματοποιό να αναπαράγει αρωματικές ανθικές νότες που είναι πολύ ευαίσθητες για να αποσταχθούν, ιδίως λουλούδια που δεν αποδίδουν την «ψυχή» τους — αυτά που ονομάζονται επίσης «βουβά λουλούδια» (όπως η μυρτιά, η λιλά, η φρεεζία, ο κρίνος, η αγιόκλημα, η γκαρδένια, η γλυσίνια, η παιωνία, το άνθος βιολέτας κ.λπ.).

Οι συνθετικές ύλες επιτρέπουν επίσης να αναπαραχθεί η μυρωδιά φρούτων των οποίων η ουσία είναι αδύνατο να εκχυλιστεί, όπως η φράουλα (C16), το ροδάκινο (C14), η καρύδα (C18), η δαμάσκηνο, το βατόμουρο (frambinone) κ.λπ. Ακόμα και αν ολοένα και περισσότερο ο αρωματοποιός μπορεί πλέον να βρει ολοένα και περισσότερες φυσικές φρουτώδεις νότες.

2. Η διάρκεια και το sillage

Τα συνθετικά μόρια επιτρέπουν επίσης να βελτιωθεί η διάρκεια και να προσδοθεί δύναμη και sillage (ίχνος αρώματος) στο άρωμα.

3. Η εξύψωση των φυσικών νοτών

Η σύνθεση επιτρέπει να εξυψωθούν οι φυσικές νότες. Για παράδειγμα, για να αναδειχθεί μια φυσική βανίλια με ένα gourmand εφέ που παραπέμπει σε ζαχαροπλαστείο, μπορεί να προστεθεί ένα συνθετικό συστατικό, όπως η βανιλλίνη ή η αιθυλ-μαλτόλη, που έχει άρωμα καραμέλας.

Χάρη στην έρευνα και τις εξελίξεις της χημείας, καταφέρνουμε σήμερα να δημιουργούμε συστατικά που έχουν εξαρχής μια εξαιρετική ανακλητική δύναμη.

Έτσι, οι αρωματοποιοί αναζητούν ολοένα και περισσότερο τη «φυσικότητα» που ορισμένες φυσικές ύλες δεν μπορούν, παραδόξως, να τους προσφέρουν. Η σύνθεση μπορεί να δώσει μια ψευδαίσθηση του φυσικού και να αναδείξει μια σαρκώδη και περιβάλλουσα νότα (παράδειγμα: η βανιλλίνη).

Παράδειγμα: μια νότα Hédione θα εξυψώσει καλύτερα το τριαντάφυλλο και θα προσδώσει μια πιο φυσική πτυχή (με τη δροσιά της πρωινής δρόσου), από το περγαμόντο ή το λεμόνι, που θεωρούνται πιο «κλασικά».

Τα συνθετικά μόρια σήμερα

Αυτή τη στιγμή, πολλά νέα συνθετικά μόρια εκτιμώνται ιδιαίτερα και επιτρέπουν να αποκτηθούν πολύ ιδιαίτερες νότες, όπως:

• Οι λευκοί μόσχοι: παραπέμπουν στην άνεση και την απαλότητα (με νότες με ένα εφέ λίγο «αρκουδάκι» ή «μωρό»), καθώς και στην κομψότητα (με νότες «κασμίρ»).
• Cashmeran ή Ambroxan: για εθιστικές, ισχυρές και διαχυτικές νότες.
• Ethyl-maltol: για γλυκές νότες, όπως η καραμέλα.
• Limbanol, Cédramber, Karanal (Z11): για ξυλώδεις, νευρώδεις και ηχηρές νότες που εκτιμώνται από τους άνδρες.
• Oud reconstitué: Οι πραγματικές νότες που παραπέμπουν στο ξύλο oud είναι σπάνια φυσικές και συχνά πολύ ακριβές. Συχνά αντικαθίστανται από ένα συνδυασμό φυσικών και συνθετικών υλών.
• L’Evernyl: άρωμα μεταξύ φλοιών και βρύων που έχουν θερμανθεί από τον ήλιο, που σας μεταφέρει στο υποδάσος.
• L’Ambrofix: που αναπτύχθηκε πρόσφατα από τη Givaudan, με τη χαρακτηριστική του οσμή αμβροζίας, που λαμβάνεται με βιοτεχνολογία (100% ανανεώσιμο από βιώσιμο ζαχαροκάλαμο).
• Le Mahonia: προσδίδει μια πετάλινη πνοή σε μια σύνθεση και σας μεταφέρει στην καρδιά ενός λιβαδιού με λουλούδια.

Νά μερικά άλλα συνθετικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται τακτικά στην αρωματοποιία:

• Le Damascone Alpha: με οσμή μήλου-μηλίτη (χρησιμοποιείται στο Nahema και στο Jardins de Bagatelle της Guerlain).
• L’Éthyl-maltol και το Maltol: μόρια με γλυκιά οσμή, κοντά στην καραμέλα (χρησιμοποιούνται στο Angel της Mugler, στο La Vie Est Belle της Lancôme και στο La Petite Robe Noire Intense της Guerlain).
• Le Dihydromyrcénol: μια νότα φρέσκων εσπεριδοειδών, σύγχρονη (χρησιμοποιείται στο CK One της Calvin Klein και στο Cool Water της Davidoff).
• L’Héliotropine: επιτρέπει να αποκτηθεί μια οσμή λευκής κόλλας και αμυγδάλου (χρησιμοποιείται στο L’Heure Bleue και στο Après l’Ondée της Guerlain).
• Le Galaxolide: ένας πουδραρισμένος, φρουτώδης, ώριμος και καθαρός μόσχος (χρησιμοποιείται στο White Musk της The Body Shop).
• Le Cis-3-Hexenol: με οσμή κομμένου χόρτου (χρησιμοποιείται στο Herba Fresca της Guerlain).

Οι παρανοήσεις για τη σύνθεση

Είναι σύνηθες να έχουμε επιφυλάξεις σχετικά με τα συνθετικά προϊόντα, και συχνά ακούμε αντιρρήσεις όπως: «Ένα καλό άρωμα είναι ένα άρωμα που περιέχει μόνο φυσικά» ή «Τα νέα αρώματα είναι όλα συνθετικά», ή ακόμη «Η σύνθεση είναι φθηνότερη.»

Στη συλλογική συνείδηση, το φυσικό είναι εκ φύσεως θετικό. Στην πραγματικότητα, η πλειονότητα των συνθετικών μορίων είναι απλώς ένα «αντίγραφο» των ίδιων μορίων που βρίσκονται στη φύση. Ωστόσο, αν είναι αλήθεια ότι οι φυσικές ύλες προσφέρουν πραγματική προστιθέμενη αξία, η σύνθεση δεν πρέπει ωστόσο να θεωρείται αρνητική.

Η τιμή της σύνθεσης: Εξάλλου, η σύνθεση δεν είναι πάντα λιγότερο δαπανηρή από τις φυσικές πρώτες ύλες. Για παράδειγμα, η ιρόνη, ένα συνθετικό μόριο που υπάρχει στην ίριδα, κοστίζει περίπου 2.000 € το κιλό.

Ένα «πολυτελές» μόριο με πουδραρισμένη οσμή (όπως ο λευκός μόσχος) κοστίζει περίπου 600 €, ενώ ένα φυσικό αιθέριο έλαιο λεβάντας κοστίζει 150 € το κιλό· αυτό του νερολί κοστίζει 3.000 € και το αιθέριο έλαιο πορτοκαλιού μόνο 10 €!

Θα πρέπει επίσης να γνωρίζουμε ότι μερικές φορές χρειάζονται αρκετά χρόνια έρευνας, με πολύ εξελιγμένες τεχνικές, για να ανακαλυφθούν ορισμένα αρωματικά μόρια που ενδιαφέρουν τους αρωματοποιούς και μπορούν να παραχθούν σε μεγάλη κλίμακα.

Όσον αφορά τη νομοθεσία, αφορά εξίσου τα συνθετικά και τα φυσικά προϊόντα· όλα τα συστατικά που χρησιμοποιούνται στην αρωματοποιία υπόκεινται σε αυστηρές τοξικολογικές δοκιμές, πιο αυστηρές για τα συνθετικά από ό,τι για τα φυσικά.

Θα πρέπει να γνωρίζετε ότι ένα 100% φυσικό άρωμα θα είναι πολύ συχνά λιγότερο αποδοτικό σε sillage και διάρκεια.

Χωρίς σύνθεση, αυτά τα αρώματα δεν θα υπήρχαν

Ωστόσο, ορισμένες παρανοήσεις δυσκολεύονται να εξαλειφθούν, όπως αυτές που θα ήθελαν ένα άρωμα ποιότητας να είναι μόνο φυσικό. Ωστόσο, χωρίς τα συνθετικά συστατικά, η σύγχρονη αρωματοποιία δεν θα υπήρχε. Για παράδειγμα:

• Χωρίς τις αλδεΰδες, το N°5 de Chanel δεν θα είχε ποτέ δει το φως.
• Χωρίς την κουμαρίνη, τη βανιλλίνη και τη λιναλόλη, το πρώτο σύγχρονο άρωμα Jicky της Guerlain δεν θα είχε ποτέ υπάρξει.
• Χωρίς την αιθυλβανιλλίνη, το Shalimar της Guerlain δεν θα μπορούσε να προσφέρει ένα τόσο αξέχαστο sillage.
• Το Eau Sauvage της Dior, χωρίς την hédione, αν και διακριτική (εξαιρετικά ανθική διαφανής νότα, πτυχή τσαγιού, αέρινη και γιασεμένια) που μεταμορφώνει τις άλλες νότες και προσδίδει μια ρευστή πνοή.
• Το Acqua Di Gió χωρίς την calone (που αναπαράγει την οσμή της θάλασσας και του ιωδίου).
• Το Mitsouko της Guerlain δεν θα ήταν τόσο τέλειο χωρίς τη φρουτώδη νότα ροδάκινου (αλδεΰδη C14), που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά σε ένα άρωμα.
• Η εξανόλη που ευωδιάζει φρεσκοκομμένο γρασίδι, για τις πράσινες νότες.

Ιστορία: Χρονολόγιο των συνθετικών μορίων

Νά ένα χρονολόγιο που αναχαρτογραφεί την ιστορία των μεγάλων δημιουργιών συνθετικών υλών στην αρωματοποιία:

• 1833/1834: Οι Dumas και Peligot απομονώνουν την κιναμαλδεΰδη από το αιθέριο έλαιο κανέλας.
• 1844: Ο Cahours βρίσκει το κύριο συστατικό του αιθέριου ελαίου γλυκάνισου: την ανεθόλη.
• 1868: Ο Άγγλος χημικός William Henry Perkin συνθέτει την αρωματική αρχή της τόνκα: την κουμαρίνη.
• 1882: η κουμαρίνη χρησιμοποιείται για πρώτη φορά στη Fougère Royale, που δημιουργήθηκε για τη Houbigant.
• 1869: ανακάλυψη της ηλιοτροπίνης που χρησιμοποιείται στο Après l’Ondée, που περιέχει επίσης το μόριο της ανισικής αλδεΰδης που ανακαλύφθηκε το 1887.
• 1874: Οι χημικοί Tiemann και Reimer παράγουν βιομηχανικά τη βανιλλίνη.
• 1880: ανακάλυψη των κινολινών, νότες δέρματος που υπάρχουν στα Cuir de Russie (να υπενθυμίσουμε ότι υπήρξαν αρκετά, κυρίως το Cuir de Russie της Chanel και το Cuir de Russie της Guerlain).
• 1888: ο χημικός Baur δημιουργεί έναν τεχνητό μόσχο πολύ λιγότερο δαπανηρό από τον μόσχο τόνκιν (ο τελευταίος απαγορεύεται πλέον).
• 1889: το Jicky της Guerlain χρησιμοποιεί, σε πολλά φυσικά προϊόντα (που δίνουν μια μοναδική αλχημεία με την επιδερμίδα), τα πρώτα συνθετικά προϊόντα: κουμαρίνη, βανιλλίνη και λιναλόλη, ώστε να ενισχυθεί η φυσική βανίλια και η τόνκα.
• Αρχές 1900: Οι Moureu και Delange ανακαλύπτουν την οκτίνη και το ανθρακικό εστέρα μεθυλίου της επτίνης, με νότα βιολέτας (φύλλα).
• 1903: Οι Blaize και Darzens συμμετέχουν στη δημιουργία των αλδεΰδων.
• Γύρω στο 1905: η εταιρεία Dupont δημιουργεί φημισμένες παρασκευές όπως οι ιονόνες, η μεθυλιονόνη, καθώς και η αλφα-αμυλκινναμαλδεΰδη και η ακετυβενόλη.
• 1908: δημιουργία της υδροξυκιτρονελλάλης από το αιθέριο έλαιο κιτρονέλλας. Σε αυτή την ημερομηνία, δημιουργία της νότας ροδάκινου (C14), που θα χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά στο Mitsouko της Guerlain.
• 1960: γίνονται μεγάλες ανακαλύψεις, όπως η hédione, που απομονώθηκε από το γιασεμί και ανακαλύφθηκε από την εταιρεία Firmenich, και που επέτρεψε τη δημιουργία του υπέροχου αρώματος Eau Sauvage (1966) της Dior.
• Η sandalore, που προστέθηκε στο φυσικό σανδαλόξυλο, επέτρεψε τη δημιουργία του Samsara.
• 1963: δημιουργείται η αιθυλ-μαλτόλη. Πρόκειται για τη διάσημη νότα καραμέλας, που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στο Angel της Mugler.
• 1966: η calone, μια θαλάσσια νότα, χρησιμοποιείται για πρώτη φορά στο New West Aramis.
• 1970: οι δαμασκόνες (που απομονώθηκαν από το τριαντάφυλλο και δημιουργήθηκαν από την εταιρεία Firmenich) χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά με επιτυχία για τη δημιουργία του Nahéma και του Jardins de Bagatelle της Guerlain.
• 1973: δημιουργία ενός πολύ χρησιμοποιούμενου μορίου, του iso e super, μιας πολύ απαλής ξυλώδους νότας.
• 1990: δημιουργία της ελβετολίδης, ενός πουδραρισμένου μόσχου.

Κάθε χρόνο, δημιουργούνται νέα συνθετικά μόρια και ανακαλύπτονται νέες φυσικές ύλες.

Συμπέρασμα

Θα πρέπει να γνωρίζετε ότι ένας αρωματοποιός συγκροτεί το όργανό του αρωμάτων (έπιπλο που του επιτρέπει να αποθηκεύει και να ταξινομεί τα φιαλίδια αιθέριων ελαίων του), με περίπου 1.000 προϊόντα, τα οποία επιλέγει βάσει των προτιμήσεών του από μια γκάμα 4.000 φυσικών και συνθετικών υλών.

Οι νότες των συνθετικών προϊόντων έχουν λοιπόν εμπλουτίσει σε μεγάλο βαθμό το όργανο του αρωματοποιού και επέτρεψαν τη δημιουργία ορισμένων νοτών όπως η νότα βιολέτας, λιλά, κρίνου, μυρτιάς, και νότες φρούτων που είναι αδύνατο να επεξεργαστούν με φυσικό τρόπο. Όλες αυτές οι ανακαλύψεις συμβάλλουν στην ανάπτυξη, την ανανέωση και τον εμπλουτισμό της δημιουργίας στην αρωματοποιία.

Εξάλλου, ένα άρωμα που περιέχει πολλά συνθετικά προϊόντα θα είναι πιο γραμμικό και πιο σταθερό σε πολλά υποστρώματα (λωρίδες, υφάσματα, επιδερμίδα κ.λπ.). Θα είναι επίσης πιο ανθεκτικό και θα έχει περισσότερο sillage.

Επιπλέον, ένα άρωμα που περιέχει περισσότερα φυσικά προϊόντα από συνθετικά θα εξελιχθεί ανάλογα με κάθε επιδερμίδα και θα είναι μερικές φορές «aγνώριστο» από το ένα άτομο στο άλλο. Αυτού του είδους το άρωμα έχει διαφορετικές δονήσεις· θα έχει ένα «επιπλέον κομμάτι ψυχής».

Ας ξεφύγουμε από αυτή τη δυαδική και απλοϊκή αντίληψη που συνίσταται στο να αντιτίθενται τα «καλά φυσικά» στα «κακά συνθετικά προϊόντα»! Το ιδανικό παραμένει λοιπόν να υπάρχει, σε ένα άρωμα, φυσικά προϊόντα σε μεγάλη αναλογία, συνοδευόμενα από συνθετικά προϊόντα, τα οποία θα λειτουργούν ως συμπληρώματα.