Faceta aldehydowa: Historia syntetycznych nut, które zrewolucjonizowały perfumerię
W muzyce mówi się o akordzie, aby określić kombinację jednoczesnych nut tworzących całość. U perfumiarza-twórcy odnajduje się tę samą koncepcję akordu. To właśnie on stanowi temat główny perfum. Jeśli chodzi o nuty, to składniki — zazwyczaj od 5 do 10 — które po połączeniu tworzą ten akord.
Jedna lub kilka facet może go ubierać; im więcej facet, tym bardziej złożona jest architektura perfum. Aby się w tym odnaleźć, Francuski Komitet Perfumerii klasyfikuje perfumy według ich rodziny zapachowej (hesperydowa, kwiatowa, ambrowa, chyprowa, drzewna, paprociowa).
Definicja aldehydów i pochodzenie naukowe
Pochodzenie aldehydów
To na początku XX wieku odkryto aldehydy alifatyczne — molekuły syntetyczne. W 1835 roku Baron Von Liebig, niemiecki chemik, wyizolował je, aby najpierw były stosowane oszczędnie w formułach, a następnie stały się ostatecznie niezbędne w laboratoriach perfumeryjnych.
Aldehydy w chemii: łańcuch węglowy
W chemii aldehyd to szczególne ugrupowanie atomów. Aldehydy określa się przez mniej lub bardziej długi liniowy łańcuch węglowy, na przykład: C1, C2, C3… C12. Ale ślady tych aldehydów można również znaleźć w naturze, zwłaszcza w nutach cytrusowych lub niektórych innych owocach.
To w 1903 roku pan Darzens odkrył sposób stabilizacji niektórych aldehydów, w szczególności aldehydu C12MNA, o zimnym, bardzo charakterystycznym zapachu metalu, “czystości” i lekko hesperydowym.
Aldehydy w perfumerii: kategoria sama w sobie
Jednak w języku perfumerii aldehydy odnoszą się do bardzo precyzyjnej kategorii. Nuty aldehydowe szczególnie dobrze współgrają z nutami kwiatowymi (por. Rodzina kwiatowa), facetą chyprową lub drzewną, pozwalając wzmocnić szlak zapachowy perfum (por. Gdzie aplikować perfumy?).
Istnieją jednak aldehydy, które noszą tę nazwę, ale nie należą do tej kategorii zapachowej (to nuty owocowe):
- C 14: nuta brzoskwiniowa
- C 18: zapach kokosa
- C 16: malina
Pierwsze zastosowania aldehydów w perfumach
Stosowanie aldehydów stanowiło punkt zwrotny w historii twórczości zapachowej.
- Prekursorzy: Houbigant i Guerlain. Pierwszymi perfumami, w których użyto tej molekuły, były Quelques Fleurs Houbiganta, wielokwiatowy bukiet, oraz L’Heure Bleue Guerlaina w 1912 roku.
- Ernest Beaux i Chanel N°5. To Ernest Beaux, w 1921 roku, wówczas perfumiarz dla Chanel, jako pierwszy “przedawkował” aldehydy C10, C11, C12 MNA, które skojarzył ze szlachetnym jaśminem, różą i ylang-ylang, aby stworzyć abstrakcyjny bukiet. To właśnie niewiarygodny sukces N°5 Chanel zapoczątkował nową rodzinę zapachową: Kwiatowy Aldehydowy.
Legenda N°5 Chanel
Mówi się, że to sama Coco Chanel powierzyła Ernestowi Beaux pragnienie posiadania perfum “nowoczesnych i wibrujących“. Pierwotnie kompozycja składała się z jaśminu, róży i ylang-ylang. To, co stanowi o nowoczesności tych perfum, to dawkowanie aldehydów. Historia opowiada, że wzmacniając celowo o 1% te aldehydy, Ernest Beaux chciał, aby nuty kwiatowe nie zdominowały.
Inna wersja, bardziej anegdotyczna, opowiada, że dawkowanie, które zapewniło sukces N°5, było owocem błędu w manipulacji… Jeśli chodzi o samą nazwę perfum, słynna cyfra “5” miałaby być również numerem prób potrzebnych, aby dojść do legendarnej formuły!
Anegdota Elnett
W 1960 roku lakier Elnett od L’Oréal również wykorzystuje te aldehydy w formule, co nadaje mu ten rozpoznawalny zapach “czystości” i salonu fryzjerskiego.
Rola zapachowa: “Aldehydy sprawiają, że kwiaty śpiewają”
Ostatecznie można powiedzieć, że aldehydy, te “kwiaty laboratoryjne“, nadają moc i wnoszą wielką czystą i metaliczną świeżość, blask, wibrację perfumom. Sprawiają, że “kwiaty śpiewają“, odsłaniając nowoczesność klasycznych nut perfum.
Kilka emblematycznych perfum aldehydowych
- Arpège Lanvin (1927)
- Liu Guerlain (1929)
- Je Reviens Worth (1932)
- Fleurs de Rocaille Caron (1933)
- Madame Rochas Rochas (1960)
- Calèche Hermès (1961)
- Diva Ungaro (1965)
- Chamade Guerlain (1969)
- Calandre Paco Rabanne (1969)
- Rive Gauche Yves Saint Laurent (1971)
- First Van Cleef (1976)
- White Linen Estée Lauder (1978)
- Courrèges in Blue Courrèges (1983)
- La Pausa Les Exclusifs Chanel (2007)
- Beige Les Exclusifs Chanel (2009)
- Izia Sisley (2017)
