Syntetyczne surowce: Historia, mity i rewolucja zapachowa

Różne rodzaje syntetycznych surowców

Istnieją dwa rodzaje syntetycznych surowców:

• Czysta synteza: To surowce uzyskiwane wyłącznie drogą reakcji chemicznych, takie jak estry, aldehydy, laktony, piżma makrocykliczne (białe piżma) czy metylojonony dla nut fiołkowych.
• Izolaty (pochodzenia naturalnego): Pochodzą z produktów naturalnych, jak indol (obecny w jaśminie), geraniol (obecny w róży lub geranium), linalol (w lawendzie i bergamotce), wetiwerol (z wetiweru z Haiti lub Jawy) oraz niektóre piżma obecne w piżmie zwierzęcym. Stosowaną techniką jest “frakcjonowanie” olejku eterycznego. Izolat kosztuje około dwukrotnie więcej niż odpowiadający mu olejek eteryczny.

Istnieją produkty zwane hemisyntezami, które są tworzone z izolatów i są jeszcze droższe: na przykład naturalny linalol w formie izolatu jest przekształcany w octan linalylu. Wiele syntetycznych surowców to zatem składniki produktów naturalnych.

Co synteza wnosi do perfumerii?

Stosowanie syntezy w perfumerii ma wiele zalet. Molekuły syntetyczne wnoszą liczne walory do kompozycji zapachowych i ułatwiają pracę perfumiarzy.

1. Kreatywność i abstrakcja

Synteza wnosi przede wszystkim oryginalne nuty do perfum, jak aldehydy czy nuty morskie, i nadaje kompozycjom abstrakcyjność. Znacząco wzbogaca zatem paletę perfumiarza.

Do dyspozycji perfumiarza jest bowiem około 3000 produktów syntetycznych i 1000 surowców naturalnych. Produkty syntetyczne mają również zaletę dostępności w każdej chwili i w pożądanych ilościach.

Ponadto synteza pozwala perfumiarzowi odtwarzać nuty kwiatowe zbyt kruchych kwiatów, by mogły być destylowane, szczególnie kwiatów, które nie oddają swojej “duszy” — tak zwanych “kwiatów niemych” (jak konwalia, bez, frezja, lilia, wiciokrzew, gardenia, glicynia, piwonia, kwiat fiołka itp.).

Surowce syntetyczne pozwalają również odtworzyć zapach owoców, których esencja jest niemożliwa do wydobycia, takich jak truskawka (C16), brzoskwinia (C14), kokos (C18), śliwka, malina (frambinone) itp. Choć coraz częściej perfumiarz może znaleźć naturalne nuty owocowe.

2. Trwałość i szlak zapachowy

Molekuły syntetyczne pozwalają również poprawić trwałość i wnieść moc oraz szlak zapachowy do perfum.

3. Uwznioślanie nut naturalnych

Synteza pozwala uwznioślić nuty naturalne. Na przykład, aby wzbogacić naturalną wanilię efektem gourmand przywodzącym na myśl cukiernię, można dodać składnik syntetyczny, jak wanilina lub etylomaltol, o zapachu karmelu.

Dzięki badaniom i postępom chemii udaje się dziś tworzyć składniki o niezwykłej sile ewokacji.

Perfumiarze poszukują więc coraz bardziej “naturalności”, której niektóre surowce naturalne, paradoksalnie, nie mogą im zapewnić. Synteza może dać iluzję naturalności i ewokować nutę cielesną i otulającą (przykład: wanilina).

Przykład: Nuta Hedionu lepiej uwzniośli różę i wniesie bardziej naturalny aspekt (ze świeżością porannej rosy) niż bergamotka czy cytryna, uznawane za bardziej “klasyczne”.

Molekuły syntetyczne dzisiaj

Obecnie wiele nowych molekuł syntetycznych jest bardzo cenionych i pozwala uzyskać bardzo specyficzne nuty, takie jak:

• Białe piżma: ewokują komfort i delikatność (z nutami o efekcie “przytulności” czy “dziecka”) oraz wyrafinowanie (z nutami “kaszmiru”).
• Cashmeran lub Ambroxan: dla nut addykcyjnych, mocnych i projekcyjnych.
• Etylomaltol: dla nut słodkich, jak karmel.
• Limbanol, Cédramber, Karanal (Z11): dla nut drzewnych, nerwowych i ambrowych cenionych przez mężczyzn.
• Oud odtworzony: Prawdziwe nuty ewokujące drewno oud są rzadko naturalne i często bardzo drogie. Są często zastępowane assemblażem surowców naturalnych i syntetycznych.
• Evernyl: zapach między korą a mchami ogrzanymi słońcem, przenoszący w runo leśne.
• Ambrofix: niedawno opracowany przez Givaudan, o charakterystycznym zapachu ambry szarej, uzyskany biotechnologicznie (100% odnawialny z trzciny cukrowej).
• Mahonia: wnosi płatkowy powiew do kompozycji i przenosi w serce pola kwiatów.

Oto kilka innych produktów syntetycznych regularnie stosowanych w perfumerii:

• Damascone Alpha: o zapachu jabłko-cydr (stosowany w Nahema i Jardins de Bagatelle od Guerlain).
• Etylomaltol i Maltol: molekuły o słodkim zapachu, bliskim karmelowi (stosowane w Angel od Mugler, La Vie Est Belle od Lancôme i La Petite Robe Noire Intense od Guerlain).
• Dihydromyrcenol: nuta świeżych i nowoczesnych cytrusów (stosowany w CK One od Calvin Klein i Cool Water od Davidoff).
• Heliotropina: pozwala uzyskać zapach białego kleju i migdału (stosowana w L’Heure Bleue i Après l’Ondée od Guerlain).
• Galaxolide: piżmo pudrowe, owocowe, dojrzałe i czyste (stosowane w White Musk od The Body Shop).
• Cis-3-Hexenol: o zapachu skoszonej trawy (stosowany w Herba Fresca od Guerlain).

Obalanie mitów o syntezie

Często spotyka się obawy dotyczące produktów syntetycznych i słyszy się zastrzeżenia takie jak: “Dobre perfumy to perfumy, które zawierają wyłącznie składniki naturalne” lub “Nowe zapachy są całkowicie syntetyczne”, lub “Synteza jest tańsza”.

W zbiorowej świadomości to, co naturalne, jest z natury pozytywne. W rzeczywistości większość molekuł syntetycznych to jedynie “kopia” tych samych molekuł występujących w naturze. Choć prawdą jest, że surowce naturalne wnoszą prawdziwą wartość dodaną, synteza nie powinna być postrzegana jako coś negatywnego.

Cena syntezy: Ponadto synteza nie zawsze jest tańsza niż surowce naturalne. Na przykład iron, molekuła syntetyczna obecna w irysie, kosztuje około 2000 euro za kilogram.

“Luksusowa” molekuła o zapachu pudrowym (jak białe piżmo) kosztuje około 600 euro, podczas gdy naturalna esencja lawendy kosztuje 150 euro za kilogram; esencja neroli kosztuje 3000 euro, a esencja pomarańczy jedynie 10 euro!

Należy również wiedzieć, że odkrycie niektórych interesujących molekuł zapachowych, nadających się do produkcji na dużą skalę, wymaga czasem kilku lat badań z użyciem bardzo zaawansowanych technik.

Co do przepisów, dotyczą one zarówno produktów syntetycznych, jak i naturalnych — wszystkie składniki stosowane w perfumerii podlegają rygorystycznym testom toksykologicznym, bardziej restrykcyjnym dla syntetycznych niż naturalnych.

Należy wiedzieć, że perfumy w 100% naturalne będą bardzo często mniej wydajne pod względem szlaku zapachowego i trwałości.

Bez syntezy tych perfum by nie było

Niektóre stereotypy mają się jednak dobrze, jak ten głoszący, że wysokiej jakości kompozycja powinna być wyłącznie naturalna. A jednak bez składników syntetycznych nowoczesna perfumeria nie istniałaby. Na przykład:

• Bez aldehydów N°5 de Chanel nigdy by nie powstało.
• Bez kumaryny, waniliny i linalolu pierwsze nowoczesne perfumy Jicky od Guerlain nigdy by nie powstały.
• Bez etylowaniliny Shalimar od Guerlain nie mogłoby oferować tak niezapomnianego szlaku zapachowego.
• Eau Sauvage od Dior — bez hedionu, choć nieśmiałego (nuta niezwykle kwiatowa, transparentna, z facetą herbacianą, powietrzna i jaśminowa), który przemienia pozostałe nuty i wnosi płynny powiew.
• Acqua Di Gió bez calonu (odtwarzającego zapach morza i jodu).
• Mitsouko od Guerlain nie byłoby tak doskonałe bez nuty owocowej brzoskwini (aldehyd C14), użytej po raz pierwszy w kompozycji.
• Heksenol, który przywołuje zapach świeżo skoszonej trawy, dla nut zielonych.

Historia: Chronologia molekuł syntetycznych

Oto chronologia wielkich odkryć syntetycznych surowców w perfumerii:

• 1833/1834: Dumas i Peligot izolują aldehyd cynamonowy z esencji cynamonu.
• 1844: Cahours odkrywa główny składnik esencji anyżu: anetol.
• 1868: angielski chemik William Henry Perkin syntetyzuje składnik zapachowy bobu tonka: kumarynę.
• 1882: kumaryna jest użyta po raz pierwszy w Fougère Royale, stworzonej dla Houbigant.
• 1869: odkrycie heliotropiny użytej w Après l’Ondée, które zawiera również molekulę aldehydu anizowego odkrytą w 1887 roku.
• 1874: Chemicy Tiemann i Reimer produkują przemysłowo wanilinę.
• 1880: odkrycie chinolin, nut skórzanych obecnych w Cuir de Russie (przypomnijmy, że było ich kilka, w tym Cuir de Russie od Chanel i Cuir de Russie od Guerlain).
• 1888: chemik Baur tworzy sztuczne piżmo, znacznie tańsze niż piżmo tonkińskie (to ostatnie jest obecnie zakazane).
• 1889: Jicky od Guerlain używa w wielu produktach naturalnych (które tworzą unikalną alchemię ze skórą) pierwszych produktów syntetycznych: kumarynę, wanilinę i linalol, aby wzmocnić naturalną wanilię i bób tonka.
• Lata 1900: Moureu i Delange odkrywają oktynę i heptynę karbonową metylu, o nucie fiołkowej (liście).
• 1903: Blaize i Darzens uczestniczą w tworzeniu aldehydów.
• Około 1905: firma Dupont tworzy cenione preparaty, jak jonony, metylojonony, oraz aldehyd alfa amylocynamonowy i acetiwenol.
• 1908: stworzenie hydroksycytronelalu z esencji cytroneli. W tym samym czasie powstaje nuta brzoskwini (C14), użyta po raz pierwszy w Mitsouko od Guerlain.
• 1960: wielkie odkrycia, jak hedion, wyizolowany z jaśminu i odkryty przez firmę Firmenich, który umożliwił stworzenie wspaniałych perfum Eau Sauvage (1966) od Dior.
• Sandalor, dodany do naturalnego sandałowca, umożliwił stworzenie Samsara.
• 1963: stworzenie etylomaltolu. To słynna nuta karmelowa, użyta po raz pierwszy w Angel od Mugler.
• 1966: calon, nuta morska, użyta po raz pierwszy w New West Aramis.
• 1970: damascony (wyizolowane z róży i stworzone przez firmę Firmenich) zostały po raz pierwszy mistrzowsko użyte w Nahéma i Jardins de Bagatelle od Guerlain.
• 1973: stworzenie bardzo popularnej molekuły iso e super, bardzo łagodnej nuty drzewnej.
• 1990: stworzenie helvetolidu, piżma pudrowego.

Co roku tworzone są nowe molekuły syntetyczne i odkrywane nowe surowce naturalne.

Podsumowanie

Należy wiedzieć, że perfumiarz tworzy swój organ perfumeryjny (mebel pozwalający mu porządkować i klasyfikować flakoniki olejków eterycznych) z około 1000 produktów, które wybiera według swoich preferencji spośród gamy 4000 surowców naturalnych i syntetycznych.

Nuty produktów syntetycznych znacząco wzbogaciły zatem organ perfumiarza i pozwoliły stworzyć pewne nuty, jak nuta fiołka, bzu, lilii, konwalii, oraz nuty owoców niemożliwych do przetworzenia w sposób naturalny. Wszystkie te odkrycia przyczyniają się do rozwoju, odnowy i wzbogacenia kreacji w perfumerii.

Ponadto perfumy zawierające dużo produktów syntetycznych byłyby bardziej linearne i stabilniejsze na wielu nośnikach (bibułki, tkaniny, skóra itp.). Będą też bardziej trwałe i będą miały większy szlak zapachowy.

Ponadto perfumy zawierające więcej produktów naturalnych niż syntetycznych będą ewoluować na każdej skórze inaczej i czasem będą “nie do rozpoznania” u różnych osób. Tego rodzaju perfumy mają inne wibracje; posiadają “nadwyżkę duszy”.

Wyjdźmy z tej binarnej i uproszczonej wizji, która polega na przeciwstawianiu dobrych naturalnych złym produktom syntetycznym! Ideał pozostaje zatem w posiadaniu w kompozycji produktów naturalnych w dużych proporcjach, uzupełnionych produktami syntetycznymi działającymi jako dopełnienie.