Perfumy naturalne vs synteza: Pojedynek, mity i rzeczywistość chemii

Produkty syntetyczne: Dwie odrębne kategorie

Istnieją 2 rodzaje syntetycznych surowców:

• Te uzyskiwane wyłącznie w drodze reakcji chemicznych: estry, aldehydy, laktony, piżma makrocykliczne jak w przypadku niektórych białych piżm, metyljonony dla nut fiołkowych itd.
• Izolaty pochodzące z produktów naturalnych, jak indol obecny w jaśminie, geraniol w róży lub geranium, linalol i octan linalilu w lawendzie i bergamotce, niektóre piżma obecne w piżmie zwierzęcym. Wiele surowców syntetycznych to składniki produktów naturalnych.

Co wnosi synteza do perfumerii?

1. Wnosi kreatywność

Synteza wnosi oryginalne nuty do perfum, jak aldehydy czy nuty morskie na przykład. Wzbogacają one paletę perfumiarza i nadają perfumom abstrakcyjność. Istnieje około 3000 produktów syntetycznych.

Synteza ma realne zalety: produkty syntetyczne mogą być pozyskiwane w każdej chwili i w dowolnych ilościach. Pozwala perfumiarzowi odtwarzać zapachowe nuty kwiatowe zbyt delikatne do destylacji — zwłaszcza kwiaty, które nie oddają swojej duszy, jak konwalia, bez, frezja, lilia, wiciokrzew, gardenia, glicynia, peonia, kwiat fiołka itd.

Pozwalają również odtwarzać zapach owoców, których esencji nie da się wyekstrahować, jak truskawka (C16), brzoskwinia (C14), kokos (C18), śliwka, malina (frambinone) itd., z kilkoma wyjątkami.

2. Poprawia trwałość

Wnosi siłę i szlak zapachowy do perfum.

3. Sublimuje nuty naturalne

Na przykład, aby podkreślić naturalną wanilię efektem gourmand przywołującym ciasteczka, dodaje się składnik taki jak etylomaltol, który pachnie karmelem. Dzięki badaniom i postępom chemii udaje się tworzyć składniki, które od razu mają nadzwyczajną moc ewokacji.

Perfumiarze coraz bardziej poszukują “naturalności”, której paradoksalnie niektóre naturalne składniki nie mogą im zaoferować. Hedion sublimuje różę lepiej i wnosi więcej naturalności (świeżość porannej rosy) niż bergamotka czy cytryna.

Molekuły syntetyczne bardzo cenione obecnie

• Białe piżma, dające nuty “przytulankowe”, nuty “kaszmirowe”, nuty “niemowlęce”.
• Nuty uzależniające, intensywne, projekcyjne jak kashmeran lub ambroksan.
• Nuty słodkie jak karmel: etylomaltol.
• Nuty drzewne nerwowe, ambrowe, które podobają się mężczyznom. Jak limbanol, cédramber, ambrocenid, karanal lub Z11.
• Prawdziwe nuty “oud” rzadko są naturalne (bardzo drogie), często zastępowane zespołem składników naturalnych i syntetycznych.

Mity i arcydzieła zrodzone z syntezy

Niektóre mity mają jednak twarde życie, jak ten, który głosi, że kompozycja wysokiej jakości może być wyłącznie naturalna. Bez składników syntetycznych współczesna perfumeria nie istniałaby.

• Bez aldehydów N°5 Chanel nigdy by nie powstały.
• Bez kumaryny, waniliny i linalolu pierwsze nowoczesne perfumy Jicky Guerlain nigdy by nie zaistniały.
• Bez etylowaniliny Shalimar Guerlain nie miałby tak niezapomnianego szlaku zapachowego.
• Eau Sauvage Dior bez hedionu (nuta niezwykle kwiatowa, przezroczysta i jaśminowa) również nie.
• Acqua Di Gió bez kalonu (odtwarzającego zapach morza i jodu).
• Mitsouko Guerlain nie byłby tak doskonały bez nuty owocowej brzoskwini (aldehyd C14), użytej po raz pierwszy w tej kompozycji.

Kilka powszechnie stosowanych produktów syntetycznych

• Damascone Alpha: o zapachu jabłko-cydr, użyta w Nahéma Guerlain i Jardins de Bagatelle Guerlain.
• Etylomaltol, Maltol: molekuły o zapachu słodkim, karmelowym, użyte w Angel Thierry’ego Muglera lub w La Vie Est Belle Lancôme, La Petite Robe Noire Intense Guerlain.
• Dihydromyrcenol: nuta świeżych cytrusów, nowoczesna. Np.: CK One Calvin Klein, Cool Water Davidoff.
• Heliotropina: zapach białego kleju, migdałowy. Np.: L’Heure Bleue Guerlain, Après l’Ondée Guerlain.
• Galaxolid: piżmowy pudrowy, owocowy jeżynowy, czysty. Np.: White Musk The Body Shop.
• Cis 3 heksenol: zapach ściętej trawy. Np.: Herba Fresca Guerlain.

Zastrzeżenia wobec syntezy i kwestia ceny

Często słyszymy komentarze: “Dobre perfumy to te, które zawierają wyłącznie składniki naturalne” lub “nowe kompozycje są w całości syntetyczne!”. Syntezy nie należy postrzegać negatywnie, nawet jeśli składniki naturalne posiadają prawdziwą wartość dodaną.

Słyszy się też: “synteza to taniej”. Iron to molekuła syntetyczna obecna w irysie i kosztuje około 2000 euro za kilogram. “Luksusowa” molekuła o zapachu pudrowym (białe piżmo) kosztuje około 600 euro, podczas gdy naturalna esencja lawendy kosztuje 150 euro za kilogram, neroli 3000 euro, a esencja pomarańczowa jedynie 10 euro.

Należy wiedzieć, że odkrycie niektórych interesujących dla perfumiarzy molekuł zapachowych, możliwych do produkcji na dużą skalę, wymaga niekiedy kilku lat badań z użyciem bardzo zaawansowanych technik.

Składniki naturalne: Nadwyżka duszy

Istnieje około 1000 surowców naturalnych. Naturalne surowce podlegają warunkom klimatycznym i innym katastrofom: zbiory mogą ulec brakom, na przykład: podczas wielkiego trzęsienia ziemi w Iranie cały zbiór galbanum został zniszczony.

Każdego roku odkrywane lub ponownie odkrywane są nowe naturalne surowce:

• Klasyki odświeżone, jak jasna paczula lub serce paczuli: paczula oczyszczona z nut ziemistych i staromodnych.
• Ostatnio dostępne są piękne naturalne nuty owocowe: ester gruszkowo-jabłkowy i niektóre izolaty itd.
• Liczne nowe naturalne produkty pozwoliły perfumiarzom-twórcom posuwać się naprzód z niebywałymi akordami — przykładem pączek czarnej porzeczki (1970), użyty po raz pierwszy w Chamade Guerlain.
• Absolut z igieł sosny kanadyjskiej, absolut z alg, absolut z eukaliptusa itd.

Dlaczego składniki naturalne są unikalne

Błędem byłoby twierdzenie, że produkty naturalne mogą być zastąpione syntetycznymi, wiedząc, że na przykład naturalna róża może zawierać do 700 molekuł — jest więc niezastąpiona przez syntezę lub akord.

Natomiast gdy natura nie pozwala na destylację niektórych kwiatów, perfumiarz jest w stanie odtworzyć pewne nuty, np.: konwalię, jaśminowiec, bez, gardenię.

Składniki naturalne nadają perfumom nadwyżkę duszy! Żyją ze skórą, tworzą unikalną alchemię, posiadają wibracje. Ewoluują! Można by powiedzieć: “To kobieta lub mężczyzna wydobywa piękno swoich perfum”. Te same perfumy na różnych skórach bywają czasem nie do rozpoznania lub — przeciwnie — wysublimowane, wyśmienite!

Z drugiej strony, składniki naturalne są mniej stabilne niż syntetyczne. W zależności od klimatu, gleby, przetwarzania surowca, jakość może się różnić z roku na rok — stąd tworzenie communelle.

Warto wiedzieć, że perfumy dla niemowląt zawierają bardzo niewiele produktów naturalnych (dla skóry niemowlęcia unikamy alergii wywołanych naturalnymi esencjami, a ponadto “wrażliwe” molekuły syntetyczne są również eliminowane).

Perfumy w 100% naturalne są trudne w opracowaniu i niekiedy mogą mieć problem z trwałością i projekcją. Niektóre są udane, ale inne mogą pachnieć farmakopejnie lub być szorstkie. Będą też bardzo kosztowne, gdy rzeczywiście są w 100% naturalne.

Czasem perfumiarz preferuje w formule bardziej “nowoczesne” produkty syntetyczne niż “naturalne olejki eteryczne”, które mogą czasem wydawać się “staromodne”.

Historia produktów syntetycznych: Chronologia

• 1833/34: Dumas i Peligot izolują aldehyd cynamonowy z esencji cynamonu.
• 1844: Cahours znajduje w esencji anyżu jej główny składnik: anetol.
• 1868: Angielski chemik William Henry Perkin syntetyzuje substancję zapachową bobu tonka: kumarynę.
• 1882: Kumaryna jest użyta po raz pierwszy w Fougère Royale stworzonej dla Houbigant.
• 1869: Odkrycie heliotropiny użytej w Après l’Ondée, który zawiera również molekułę aldehydu anyżowego odkrytego w 1887 roku.
• 1874: Chemicy Tiemann i Reimer produkują przemysłowo wanilinę.
• 1880: Odkrycie nut skórzanych obecnych w rosyjskich skórach: chinoliny — nie należy zapominać, że było kilka rosyjskich skór: Chanel, Guerlain i wiele innych.
• 1888: Chemik Baur tworzy piżmo sztuczne, znacznie tańsze niż piżmo tonkin (to ostatnie jest obecnie zakazane).
• 1889: Jicky Guerlain wykorzystuje liczne produkty naturalne (nadające unikalną alchemię ze skórą) i pierwsze produkty syntetyczne: kumarynę, wanilinę i linalol, aby wzmocnić prawdziwą wanilię i bób tonka.
• Lata 1900: Moureu i Delange odkrywają oktynę i heptynę — węglan metylu o nucie fiołkowej (liście).
• 1903: Blaize i Darzens uczestniczą w tworzeniu aldehydów.
• 1905: Firma Dupont słynie z produkcji jononów, metyljononów, a także aldehydu alfa-amylocynamonowego, acetiwenolu.
• 1908: Stworzenie hydroksycytronnellalu z esencji trawy cytrynowej itd. W tym samym roku — stworzenie nuty brzoskwiniowej (C14), użytej po raz pierwszy w Mitsouko.
• 1962: Wielkie odkrycia jak hedion (Firmenich) (wyizolowany z jaśminu) pozwoliły na stworzenie wspaniałych perfum: Eau Sauvage Dior.
• 1963: Sandalor dodany do naturalnego drzewa sandałowego pozwolił na stworzenie Samsara Guerlain. Etylomaltol został stworzony w 1963 roku: słynna nuta karmelowa użyta po raz pierwszy w Angel Muglera.
• 1966: Kalon — nuta morska użyta po raz pierwszy w perfumach New West Aramis.
• 1970: Damaskony (wyizolowane z róży) (Firmenich) zostały użyte po raz pierwszy z brawurą do stworzenia Nahéma i Jardins de Bagatelle.
• 1973: Stworzenie bardzo popularnej molekuły: iso e super — bardzo miękka nuta drzewna.
• 1990: Helvetolid: piżmo pudrowe.

Kreatywność i odkrycia: każdego roku pojawiają się nowe molekuły syntetyczne, a także nowości wśród składników naturalnych.

Podsumowanie

Perfumiarz buduje swój orgue (paletę) z około 1000 produktów ogółem, które wybiera według swoich upodobań spośród 4000-5000 dostępnych składników naturalnych i syntetycznych.

Produkty syntetyczne wniosły do perfumerii nuty, które wzbogaciły paletę perfumiarza: nuta fiołkowa, nuta bzu, lilii, konwalii, owoce, których nie można uzyskać w sposób naturalny. Wszystkie te odkrycia przyczyniają się do rozwoju, odnowy i wzbogacenia twórczości perfumeryjnej.

Perfumy zawierające wiele produktów syntetycznych będą bardziej linearne i bardziej stabilne na różnych nośnikach: bibułkach, tkaninach, skórze itd.; będą też bardziej trwałe i będą miały większy szlak zapachowy.

Perfumy zawierające więcej produktów naturalnych niż syntetycznych będą ewoluować w zależności od każdej skóry i mogą być niekiedy nie do rozpoznania — tego rodzaju perfumy posiadają inne wibracje. Będą miały nadwyżkę duszy.

Ideałem jest zatem posiadanie w kompozycji produktów naturalnych w dużej proporcji i produktów syntetycznych, które będą pełnić rolę uzupełniającą.

Najważniejsze, poza całą debatą naturalne/syntetyczne: aby mieć piękne perfumy, na początku potrzebna jest silna idea twórcza, piękna estetyka zapachowa i dobrze opanowana orkiestracja ze strony utalentowanego perfumiarza.