Mech dębowy: dusza perfum chypre

Nawet jeśli mech dębowy jest obecnie zakazany, może być zastąpiony porostem oczyszczonym z alergizujących molekuł. Innym rozwiązaniem dla perfumiarza jest użycie naturalnych mchów drzewnych lub produktu syntetycznego — Evernylu.

Mech dębowy był często zastępowany w nowszych kreacjach przez paczulę, która może nadać nieco bardziej współczesny ton niż mech dębowy.

Historia mchu dębowego

Pierwsze ślady użycia porostów dębowych, zwanych mchem dębowym, sięgają balsamowania i wypełniania mumii w Egipcie. Proces trwał 70 dni i miał pozwolić zmarłemu osiągnąć wieczność. Mech dębowy już wtedy udowodnił swoje właściwości konserwujące i wielką trwałość.

Później, w XVI wieku, pudry z mchu dębowego służyły do pudrowania włosów i peruk, aby nadać im przyjemny zapach, ponieważ włosy w tamtych czasach były rzadko myte. Ponadto mech dębowy pomagał również zwalczać mole. Te pudry z mchu dębowego nosiły również nazwę puder chypre.

Mogły, oprócz mchu dębowego i skrobi, zawierać piżmo, cybetkę, ambrę, osobno lub razem, irys i cibor (bulwa).

Ptaszki cypryjskie

Można zauważyć obecność mchu dębowego w recepturach oiselet de chypre — jedynych znanych nam chypre do spalania. To rodzaj kadzielnic lub perfumnic, które wrzuca się do ognia, aby stworzyć przyjemny zapach i oczyścić powietrze — paląc się, ulatniają się powoli jak ptaki.

Przepis na oiselet de chypre według chemika Nicolasa Lémery: węgiel wierzbowy, mech dębowy, guma tragakantowa (rodzaj śluzowatej żywicy), woda różana, labdanum, piżmo, cybetka, ambra szara, styraks, benzoes, drewno rodyjskie i esencja, cynamon, goździk i elemi.

Zastosowania lecznicze i mydła

Mech dębowy był również stosowany w Hiszpanii w postaci odwaru lub naparu — ten porost pozwalał leczyć infekcje płucne i bóle brzucha. W postaci kataplazmu mech dębowy był dość skuteczny w gojeniu ran.

W przeszłości wiele mydeł było perfumowanych mchem dębowym w połączeniu z geranium i lawendą, jak w hiszpańskiej marce Heno de Pravia. Historia Heno de Pravia rozpoczyna się w 1903 roku. Podczas podróży do miasta Pravia w Asturii założyciel został dosłownie oczarowany zapachem skoszonego siana.

Od tego momentu marzył o stworzeniu mydła, które emanowałoby tym zapachem — Sianem z Pravii. Jego sukces był tak ogromny, że później wprowadzono linię produktów z żelami, mydłami, wodami kolońskimi — z takim samym powodzeniem.

Mówi się również, że słowo chypre mogło pochodzić od wyspy o tej samej nazwie — wyspy będącej w centrum handlu perfumami Wschodu, słynącej również z rękawiczek perfumowanych mchem dębowym. François Coty miał być zainspirowany wodą chypre tam znalezioną.

Pochodzenie, botanika i produkcja

Nazwa botaniczna: Evernia prunastri

Występuje w krajach bałkańskich, Maroku i Macedonii. Może być przetwarzany w Grasse. Mech dębowy potrafi żyć wyłącznie w odludnych miejscach, z dala od wszelkich form zanieczyszczenia i obecności ludzkiej.

Wbrew temu, co mogłoby się wydawać, mech dębowy nie pochodzi wyłącznie z dębów. Mech dębowy to porost — skrzyżowanie grzyba i glonu — spotykany na różnych gatunkach drzew, takich jak dęby oczywiście, ale także sosny, wierzby, jesiony, cedry, jodły itp.

Mech dębowy jest zbierany zimą i wiosną. Aby wyprodukować kilogram absolutu z mchu dębowego, trzeba zebrać 100 kilogramów porostu. Aby uzyskać absolut z mchu dębowego, należy wyekstrahować mech z drzewa metodą ekstrakcji rozpuszczalnikami lotnymi, aby otrzymać słynny konkret, a następnie absolut.

Mech dębowy w perfumerii

Absolut z mchu dębowego jest obecny w akordzie fougère — posiada akordy drzewne, ziemiste i morskie. Mech dębowy ma akcenty zielone, nuty ściółki leśnej, wilgotne, nuty grzybowe, a nawet pleśniowe, połączone z nutami morskimi pochodzącymi od glonów. Posiada również facetę dymną. To nuta bardzo mocna, bardzo trwała. Stosowana jest w nutach bazy.

Perfumiarze używają absolutu z mchu dębowego, aby wnieść głębię, wielką osobowość, ciepło, trwałość, zmysłowość, bogactwo i moc do kompozycji damskich i męskich. Mech dębowy łatwo się komponuje — doskonale wtapia się w akordy cytrusowe, waniliowe, drzewne, żywiczne lub kwiatowe.

Użyty w dużych ilościach może nadać efekt vintage. Uczestniczy również w budowie akordu chypre.

Chypre: historia i kompozycja

Kto stworzył pierwszy chypre? Czy Państwo myśleli jak ja, że to był François Coty? Można na to spojrzeć inaczej.

Chypre przejściowe

Odpowiadają one okresowi między końcem Drugiego Cesarstwa a Wielką Wojną, bogatemu w wielkie postępy naukowe, technologiczne i przemysłowe. To nadejście syntezy organicznej, która udostępnia perfumiarzom nowe molekuły, takie jak wanilina w 1874, kumaryna w 1878, jonony (nuty fiołkowe) około 1884 i piżma nitrowe w 1888. Kilka starszych perfum chypre:

• Eau de Chypre, Guerlain, ok. 1850
• Chypre de Tentation, Roger et Gallet, 1893
• Cyprisime, Guerlain, 1894
• Chypre, Lubin, 1898
• Chypre de Paris, Guerlain, 1909

Podczas gdy perfumy pozostawały elitarne i miały ograniczoną dystrybucję aż do Wielkiej Wojny, François Coty zrywa z tradycją w 1917 roku swoim Chypre — pierwszymi masowymi perfumami o wyjątkowym rezonansie. François Coty jako pierwszy robił marketing, nie wiedząc o tym. Udało mu się stworzyć znakomitą reklamę tych perfum.

Cechy zapachowe tej kompozycji były z pewnością również kluczem do jej sukcesu. Perfumy te składały się z bergamotki, jaśminu (centralnego w chypre), róży, paczuli, mchu dębowego, cystusu labdanum (pochodzącego z wyspy Cypr) i nut ambry (ambreiny).

Kompozycja akordu chypre

Akord chypre opiera się na następujących nutach: bergamotka, jaśmin (centralny w chypre), róża, paczula, mech dębowy i ambrowe nuty cystusu labdanum (pochodzącego z wyspy Cypr) w połączeniu z nutami zwierzęcymi.

Ten akord chypre jest skomponowany ze świetlistymi nutami głowy w opozycji z ciemniejszymi nutami bazy ściółki leśnej. Róża i jaśmin służą jako łącznik między radosnym rozwinięciem a głębokim, przenikliwym dnem.

Jak prosto wyjaśnić pojęcie chypre?

Akord chypre to zapach dość abstrakcyjny — żadna nuta nie dominuje wyraźnie, a wynik jest trudną do opanowania równowagą między wszystkimi składnikami. Dlatego termin chypre jest dość enigmatyczny dla klientki. Można mówić o zapachach ściółki leśnej, lasu, drewna, jesiennych aromatach nacechowanych tajemnicą, charyzmą, magnetyzmem — mogących być zarówno kobiece, jak i męskie.

Chypre emanują wielką siłą charakteru. Gdy klientka jest uzależniona od stylu perfum chypre, zazwyczaj pozostaje im bardzo wierna. Są to często perfumy, które podobają się osobom o zaawansowanym wykształceniu zapachowym. Porównując do świata kulinarnego — perfumy chypre podobają się wyśmienitym smakoszom. Wszystkie perfumy chypre są w konsekwencji drzewne.

Reformulacje i IFRA

Mech dębowy jest zakazany przez IFRA — organizację reprezentującą i regulującą przemysł perfumeryjny — ponieważ jest alergenizujący. Perfumiarze mogą używać ekstraktów z naturalnego mchu pod warunkiem, że zostaną przefiltrowane w celu wyeliminowania inkryminowanych molekuł: atranolu i chloroatranolu. Jednak ta oczyszczona wersja nie ma takiego samego charakteru co oryginalna.

Dlatego sama substytucja mchu dębowego naturalnym mchem drzewnym nie wystarczy do dostosowania wielkich perfum chypre do norm. Mitsouko Guerlain, na przykład — arcydzieło równowagi — wymagało dużo czasu i talentu technika reformulacji, aby pozostać jak najbliżej pierwotnej formuły.

Niektórzy perfumiarze woleli zastąpić mech dębowy Evernylem, choć ta syntetyczna nuta nie odtwarza naprawdę bardzo złożonego zapachu mchu dębowego. Obecnie w nowych kreacjach mech dębowy jest często zastępowany paczulą, uznawaną za bardziej współczesną.

Selekcja perfum chypre

Chypre owocowe

• Mitsouko Guerlain
• Ma Griffe Carven
• Femme Rochas
• Coco Mademoiselle Chanel (również orientalny)
• Miss Dior Chérie Dior
• Parure Guerlain (obecnie wycofany)
• Chypre Fatal w kolekcji Elixirs charnels Guerlain
• Y i Yvresse Saint Laurent (dawniej Champagne)
• Rush Gucci
• Jubilation 25 Amouage
• Sublime Balkiss The Different Company

Chypre kwiatowe

• Coriandre Jean Couturier
• Diva Ungaro
• Knowing Estée Lauder
• Aromatics Elixir Clinique
• Paloma Paloma Picasso
• Eau du soir Sisley
• Idylle Guerlain
• Chant d’Arômes
• Rose Barbare Guerlain
• Nomade Chloé
• Portrait Of The Lady Éditions Frédéric Malle (również drzewny/orientalny)
• La Panthère Cartier
• Chyprissime Mugler
• Mon Paris YSL

Chypre kwiatowo-zielone

• Vol de Nuit Guerlain (również orientalny)
• Miss Dior Original 1947
• Scherrer Jean Louis Scherrer
• Idylle Guerlain

Chypre piżmowe i aldehydowe

• For Her Narciso Rodriguez (piżmowe)
• Calèche Hermès (aldehydowe)
• Paloma Paloma Picasso (aldehydowe)
• Deneuve Catherine Deneuve (aldehydowe)

Chypre aromatyczne/skórzane

• Aramis Aramis
• Antaeus Chanel
• Bandit Grès
• Cabochard Grès (1959)
• 1881 Cerruti
• Polo Ralph Lauren
• Bel Ami Hermès

Hesperydowe z facetą chypre

• Eau Sauvage Dior
• Eau de Guerlain
• Monsieur Chanel
• Cristalle Chanel
• Diorella Dior
• Eau de Rochas
• Eau Du Sud Annick Goutal
• Iskander Parfum d’Empire