Procesy ekstrakcji perfum: Od kwiatu do esencji
Perfumy mogą być tworzone z naturalnych surowców lub z produktów syntetycznych. W przypadku surowców naturalnych istnieją różne procesy ekstrakcji olejku eterycznego, czyli esencji.
Jakie są różne procesy ekstrakcji w produkcji perfum?
Oto różne procesy ekstrakcji surowców perfumeryjnych:
1. Dla produktów naturalnych:
- Destylacja
- Ekstrakcja rozpuszczalnikiem lotnym
- Tłoczenie
- Enfleurage
- Head space
- Ekstrakcja CO2 (sofact)
2. Dla produktów syntetycznych:
Surowce na organie perfumiarza
Przypomnijmy, że w perfumerii istnieje 1000 surowców naturalnych i 3000 surowców syntetycznych. W zależności od swoich gustów perfumiarz wybiera około 1000 surowców, syntetycznych lub naturalnych, do swojego organu perfumeryjnego (mebla pozwalającego profesjonaliście porządkować i klasyfikować flakoniki olejków eterycznych).
Co roku odkrywane i wprowadzane na rynek są nowe surowce, podczas gdy inne znikają, głównie z powodu coraz bardziej rygorystycznych przepisów.
1. Tłoczenie (ekstrakcja na zimno)
Tłoczenie jest dość starym procesem ekstrakcji, który rozpoczął się w XIX wieku. Jest to obróbka mechaniczna pozwalająca odzyskać olejek eteryczny (lub esencję) zawarty w skórce cytrusów (zwanych też “zestami” lub “epikarpiami”).
Ten rodzaj obróbki stosuje się wyłącznie do cytrusów (zob. Tłoczenie). Do ekstrakcji esencji ze skórek bergamotki stosowana jest głównie pelatrice (maszyna wyposażona w mechaniczną tarkę), wspierana przez wirówki. W przypadku pomarańczy cały owoc musi być wyciśnięty.
Dawniej istniały różne metody ekstrakcji ze skórek cytrusów:
- Metoda gąbkowa (polegająca na wydrążeniu owoców z miąższu i wydobyciu esencji ze skórki za pomocą gąbek absorbujących produkt).
- Metoda łyżkowa (polegająca na zbieraniu esencji przez skrobanie skórki cytrusów łyżką).
2. Destylacja
Stosowana już w starożytności, ta metoda ekstrakcji została udoskonalona w cywilizacji arabskiej od VIII wieku. Destylacja jest dziś kluczową techniką tradycyjnej perfumerii.
Proces ten pozwala na obróbkę niektórych płatków kwiatów, a także nasion, kory, liści i korzeni. Jednak nie wszystkie surowce perfumeryjne mogą być przetwarzane metodą destylacji.
Alembik, urządzenie służące do rozdzielania produktów poprzez podgrzewanie, a następnie chłodzenie, pozwala uzyskać olejek eteryczny (lub esencję) oraz wodę kwiatową, w przypadku kwiatu pomarańczy i róży.
3. Enfleurage
Zacznijmy od przypomnienia, że istnieją dwa rodzaje enfleurage: na zimno i na gorąco.
Technika enfleurage jest stosowana od starożytności i powszechnie używana od początku XVIII wieku. Ta metoda, bardzo rozwinięta w tamtej epoce, została opracowana w Grasse, na południu Francji. Została jednak porzucona około lat 30. XX wieku, gdy metoda ekstrakcji rozpuszczalnikiem lotnym stała się niezawodna.
Enfleurage polega na zamknięciu kwiatów w warstwie tłuszczu, układając je na płytach otoczonych drewnianymi ramami lub macerując je w gorącym oleju. Tłuszcz absorbuje zapachy surowców i pozwala uzyskać bardzo cenny i kosztowny produkt zwany “absolutem z pomad”.
Dziś niektórzy drobni producenci wznawiają enfleurage w Grasse, ale pozostaje to bardzo niszowe i zarezerwowane dla wielkich domów perfumeryjnych.
4. Ekstrakcja rozpuszczalnikiem lotnym
Ekstrakcja rozpuszczalnikiem lotnym polega na rozpuszczeniu aromatycznych składników rośliny w rozpuszczalniku, który następnie jest odparowywany. Ta metoda, która zastąpiła enfleurage, stała się naprawdę operacyjna w XIX wieku.
Polega na zanurzeniu kwiatów w dużym zbiorniku zwanym “ekstraktorem”. Po zamknięciu ekstraktora zawartość jest zanurzana w rozpuszczalniku takim jak etanol, heksan lub benzen, który wydobywa molekuły z roślin.
Uzyskany produkt nazywa się: absolut. Jest następnie przemywany alkoholem w celu uzyskania cennego konkretu (zob. Ekstrakcja rozpuszczalnikami).
5. Ekstrakcja CO2 nadkrytycznym (Sofact)
Ten proces ekstrakcji jest najnowszy z istniejących. Pozwala jak najdokładniej odtworzyć zapach surowca. Jest to nowoczesna, czysta i delikatna technologia, realizowana z użyciem rozpuszczalnika (zob. Ekstrakcja CO2).
Technika ta pozwala uzyskać absolut bardzo bliski naturalnemu zapachowi surowca, który jest bardzo słabo podgrzewany i nie pozostawia żadnych pozostałości. Produkty przetwarzane CO2 uważane są za luksusowe.
6. Molekuły syntetyczne
Nowoczesna perfumeria narodziła się pod koniec XIX wieku. W tamtym czasie perfumiarze włączali do swoich formuł składniki syntetyczne. Pozwoliło to poszerzyć paletę perfumiarza, oferując mu więcej kreatywności, i uzyskać bardziej abstrakcyjne formy zapachowe.
Istnieją dwa rodzaje surowców syntetycznych:
- Surowce syntetyczne uzyskiwane wyłącznie drogą reakcji chemicznych.
- Izolaty pochodzące z produktów naturalnych.
Molekuły syntetyczne mają wiele zalet:
- Oferują perfumiarzowi większą kreatywność.
- Wzbogacają paletę perfumiarza i nadają perfumom abstrakcyjność.
- Pozwalają wzmocnić szlak zapachowy.
- Pozwalają zastąpić naturę, gdy ta jest niedostępna (np. w przypadku owoców, fiołka, konwalii itp.).
- Zapewniają stabilność perfumom.
- Uwznioślają produkty naturalne.
7. Technika Head Space
Technika head space, czyli “przestrzeni głowy”, ma na celu odtworzenie naturalnego zapachu surowca (zob. Head Space).
Celem jest uchwycenie świeżych molekuł z żywego surowca, takiego jak kwiat, i ich analiza za pomocą mniej lub bardziej zaawansowanego sprzętu, w szczególności dzięki analizie chromatograficznej w laboratorium.
Następnie tworzona jest “kopia” tej analizy, poprzez selekcję najciekawszych lub najłatwiejszych do odtworzenia molekuł. Metoda head space pozwala również analizować bardziej złożone i oryginalne zapachy, jak atmosfera lasu czy plaży.
Istnieje także proces zwany “jungle essence”, pozwalający na analizę rzadkich zapachów, który można porównać z techniką head space.
Dalsze zgłębianie wiedzy o perfumach
Sylvaine Delacourte udostępnia również kompletny przewodnik poświęcony perfumerii i kompozycji perfum, obejmujący następujące tematy:
