Amber in Parfumerie: Grijze Amber, Oosters Akkoord en Amberhouten

1. Grijze Amber: De schat van de Potvis

Met het blote oog is amber niet erg mooi, het lijkt een grijze, zwartachtige steen, vrij licht die doet denken aan puimsteen, maar voor de neus is het voortreffelijk. Amber is zeer zeldzaam en zeer duur, het is een van de duurste grondstoffen in de parfumerie.

Amber is ook de enige toegestane dierlijke grondstof omdat men het dier niet laat lijden noch doodt.

Oorsprong en Vorming

Grijze amber is in zekere zin een kalkafzetting die de potvis produceert wanneer hij te volgestopt is met inktvissen of pijlinktvissen waarvan de snavels de wanden van zijn spijsverteringskanaal verwonden en zo laesies veroorzaken. Om deze te verzorgen, scheidt de potvis een substantie af die lijkt op keien die via de natuurlijke weg worden uitgestoten.

Deze substanties worden door de stromingen meegedragen, door de golven heen en weer geslingerd, ze zullen drijven en hoe langer ze drijven, jaren indien mogelijk, hoe beter het amberparfum zal zijn. Ze spoelen vervolgens aan op een verlaten strand van Nieuw-Zeeland of Madagascar waar ze op een gelukkige ochtend door een verzamelaar zullen worden opgevist.

Grijze amber wordt natuurlijk door de potvis uitgestoten en het is de gecombineerde oxidatie van het zeewater en de zon die deze materie in een grondstof voor parfumerie zal transformeren.

Een kostbare en ethische grondstof

Sommige amberblokken kunnen enorm zijn en meer dan 100 kg bereiken, maar dit is zeldzaam. In januari 2013 werd een blok van 3 kg grijze amber gevonden in Engeland, de waarde werd geschat op meer dan 100.000 euro. Voor elke aankoop wordt nauwgezet selectiewerk van de blokken uitgevoerd door het grondstoffenbedrijf dat nog amber verkoopt.

De specialist zorgt voor deze selectie. Ofwel verkoopt hij de ruwe amberblokken ofwel maakt hij vervolgens een communelle van ambertinctuur. De communelle maakt het mogelijk om een constante kwaliteit van de ambernoot te hebben, op dezelfde manier als de communelle van roos of jasmijn.

Belangrijke opmerking: De potvis wordt niet gedood om deze grondstof te verkrijgen. Grijze amber die niet geoxideerd is, heeft niet de gewenste geur en heeft dus geen commerciële waarde. Bovendien bevatten weinig potvissen amber, nauwelijks 5% van de populatie. Parfumeurs hebben er alles aan gelegen dit dier te beschermen, want zonder levende potvis, geen amber.

Grijze amber wordt niet beschouwd als een product van het dier en is als zodanig niet opgenomen in CITES (Conventie over de internationale handel in bedreigde uitheemse dier- en plantensoorten).

Olfactieve Beschrijving

Elk amberblok wordt individueel geroken en wordt gekozen op basis van zijn geur, soms meer jodiumhoudend, of meer zeezout, warmer, of nog meer dierlijk. De ambergeur heeft licht ook tabaksachtige, leerachtige, houtachtige, kamferachtige facetten maar in tegenstelling tot civet die bijna onadembaar is, is de geur van grijze amber aangenaam wanneer het gedroogd is, zijn fragrance wordt bijna romig.

Grijze amber werd in de 18e eeuw in chocolade gebruikt voor zijn verkwikkende en afrodiserende deugden. Casanova gebruikte het blijkbaar veel, misschien had hij een flacon met deze zeldzame essences die men in die tijd gebruikte voor zijn stimulerende deugden. Grijze amber werd ook gebruikt om handschoenen te parfumeren.

Parfums met grijze amber

Enkele parfums met genereuze sillages bevatten natuurlijke grijze amber, sommige oude parfums zoals Mitsouko van Guerlain (eerder in het parfumextract dan in de Eau de Toilette) en sommige recentere zoals het parfum Ambre Nuit van Dior of nog Ambre Sultan van Lutens.

Een van de enige synthetische grondstoffen die een olfactieve noot dicht bij echte grijze amber heeft, is cétalox van Firmenich of ambroxan. De potvis leverde ook, in de tijd dat hij nog werd geëxploiteerd, het walvisvet ook wel spermaceti of cetine genoemd dat aan de basis stond van bepaalde zepen waaronder de zepen van Guerlain, de sapocetis.

2. Siergoud Amber (Gele Amber)

Amber van amberkleur is een gefossiliseerde hars afkomstig van een naaldboom, het heeft geen enkel parfum en wordt gebruikt voor juwelen en ornamenten, sommigen schrijven het beschermende en gelukbrengende krachten toe. Het schijnt dat een amberen ketting de tandpijn van zeer jonge kinderen zou verminderen.

3. Het Amber Akkoord (of Oosters)

Dit akkoord is geboren uit het parfum Ambre Antique van Coty, vervolgens in Jicky, gesublimeerd in de Eau de Parfum Shalimar, en is ook de basis van het amber akkoord van De Laire, Ambre 83.

Het is samengesteld uit tonkaboon, coumarine, vanilline, labdanum, patchouli en harsen zoals benzoë of wierook, die allemaal basisnoten zijn. Amber kan verschillende facetten hebben zoals bloemig of nog aromatisch bijvoorbeeld.

Een parfumeur kan er citrusvruchten aan toevoegen zoals bergamot, in topnoten, poederachtige noten in hartnoten zoals iris of jasmijn om vrouwelijkheid te brengen, om de sensualiteit te accentueren in basisnoten, noten zoals muskus.

U hebt zeker de vaste basis geroken die zich bevindt in de houten bal, pomander, gebeeldhouwd van l’Artisan Parfumeur, zijn geur is kenmerkend voor de ruwe amberbasis en om deze pastaformule te krijgen, wordt de vloeibare vorm gemengd met een droog oplosmiddel om het in een vaste vorm te transformeren.

Deze geur kan men ook in mindere kwaliteit vinden in de souks van Marrakech in de vorm van witte steen.

4. Amberhouten (Synthese)

Parfumeurs hebben deze synthetische houtachtige noten ook amberhouten genoemd, zoals bijvoorbeeld cédramber of boisambréne die men in veel parfums voor vrouwen en voor mannen terugvindt.

Molecule met meer vibrerende geuren, bijna agressief zoals bijvoorbeeld karanal dat men voortaan in veel parfums in basisnoten voor mannen vindt of nog ambertketal, ambrocenide, Z11.

In de soepelere en duurdere noten zijn er de beroemde ambroxan en ambrox. De molecule wordt in het laboratorium gesynthetiseerd uit sclareol, een natuurlijke verbinding geëxtraheerd uit scharlei.