Sandelhout: geschiedenis, schaarste en het geheim van zijn romige en heilige noot
Sandelhout is tegenwoordig een van de zeldzaamste en duurste houtsoorten ter wereld. Sinds mensenheugenis aanwezig in religieuze rituelen, heeft het een ware ferveur opgewekt. Deze passie heeft geleid tot zijn zeldzaamheid en, in bepaalde regio’s, tot een bedreiging met uitsterven.
Botanische naam: Santalum Album, Austrocaledonicum, Spicatum
Botanische familie: Santalaceae
Oorsprong, spiritualiteit en traditioneel gebruik
Oorspronkelijk uit Azië (India, Indonesië), wordt sandelhout gebruikt sinds de 15e eeuw, met sporen die teruggaan tot het oude Egypte voor balsemingsdoeleinden.
Een heilig en medicinaal hout
Voor het boeddhisme en hindoeïsme is sandelhout heilig: zijn rook zou de ziel verheffen en meditatie bevorderen. Het werd traditioneel verbrand tijdens religieuze ceremoniën (crematies).
In de ayurvedische en Chinese geneeskunde wordt het gebruikt voor de behandeling van spijsverterings- of dermatologische aandoeningen. Het is ook een krachtige muskusnoot die kalmerende en ontspannende eigenschappen bezit.
De schaarste: van het monopolie van Mysore tot teeltalternatieven
India, met name de regio Mysore (Karnataka), produceerde historisch het beste sandelhout ter wereld (Santalum album). Echter, overmatige kap en exportbeperkingen hebben de bomen bijna doen verdwijnen. De Indiase regering heeft strenge regelgeving ingevoerd en de kap beperkt.
Vandaag is het Australische sandelhout (Santalum spicatum) een van de voornaamste alternatieven, naast Nieuw-Caledonisch sandelhout (Santalum austrocaledonicum). Echter, geen enkele variëteit evenaart de olfactieve rijkdom van het Indiase Mysore-sandelhout.
Duurzame teelt en alternatieven
Er worden wereldwijd initiatieven voor duurzame teelt opgezet, met name in Australië en India. De groei van de sandelboom is echter uiterst langzaam: het duurt 15 tot 30 jaar voordat het kernhout voldoende essentiële olie bevat. Dit verklaart de hoge prijs en de voortdurende schaarste.
Olfactieve beschrijving: romig, melkachtig en hardnekkig
Sandelhout biedt een warme, romige, melkachtige geur met houtachtige en licht dierlijke facetten. De noot is zacht, omhullend en extreem hardnekkig. Het is een van de weinige houtsoorten die een « melkachtig » effect biedt, wat het zeer bijzonder maakt in het palet van de parfumeur.
Naarmate het ouder wordt, wordt de geur dieper en rijker, vergelijkbaar met de rijping van patchoeli. Het is ook een uitstekend fixeermiddel, dat vluchtige noten verankert en het sillage verlengt (cf. Natuurlijk / Synthese).
Verwerking en extractie
Het kernhout van de sandelboom wordt vermalen tot poeder of spaanders, en vervolgens onderworpen aan stoomdestillatie. Het rendement is laag maar de olie is van uitzonderlijke kwaliteit. De extractie met oplosmiddelen kan ook een concreet of absolue opleveren.
Sandelachtige moleculen (synthese)
Vanwege de schaarste en kosten van natuurlijk sandelhout zijn synthetische alternatieven essentieel geworden. De belangrijkste zijn: Javanol, Sandalore, Polysantol en Ebanol. Deze moleculen reproduceren het romige, melkachtige aspect van sandelhout en maken het ingrediënt toegankelijk voor een breder gebruik.
Het sandelhout in de parfumerie: van mannelijke houtgeuren tot vrouwelijke bloemigen
Sandelhout, ooit vaker gebruikt in mannenparfums, is tegenwoordig een pijler van vrouwenparfums.
Het versterkt de houtachtige noten en poederachtige noten (zie poederachtige noten), en past in de oriëntaalse, fougère en bloemige families zoals de iris. Het is zelfs terug te vinden in citrusparfums waar het een onverwachte rondheid brengt.
Emblematische parfums met sandelhout
- Klassiekers: Samsara, Mouchoir de Monsieur, Jicky – Guerlain; N°5, N°22, Allure – Chanel.
- Modern / Niche: Santal 33 – Le Labo; Tam Dao – Diptyque; Santal Blush – Tom Ford; Mojave Ghost – Byredo.
- Delacourte Paris: Valkyrie (bevat een fris en krachtig sandelhout).
Veel merken beweren sandelhout te gebruiken, maar weinige slagen erin de ware romige aard ervan tot uitdrukking te brengen.
