Muskus in de parfumerie: geschiedenis, verbod en alternatieven (witte muskus)

« Er zijn geuren, fris als kinderhuid,
Zacht als hobo’s, groen als weiden,
En andere, verdorven, rijk en triomfantelijk,
Met de uitgestrektheid van oneindige dingen,
Zoals amber, muskus, benzoin en wierook,
Die de vervoering van geest en zinnen bezingen »
— Correspondances, Baudelaire

Dierlijke muskus: geschiedenis, muskushert en controverse

Ontdekt in 330 v.Chr. door Alexander de Grote, werd muskus zeer geliefd vanwege zijn krachtige aroma’s en uitzonderlijke houdbaarheid. Zelfs in lage doseringen bracht het zachtheid, sensualiteit en diepte aan composities, en diende het als fixeermiddel in de basisnoten.

Het muskushert en de zeldzaamheid

Muskus is een substantie die wordt afgescheiden door de buikklieren van mannelijke muskusherten (of muskusdieren) tijdens de voortplantingsperiode. Het dier lijkt op een klein hert, en alleen het mannetje werd bejaagd. In de jaren 1960-1970 bedreigde intensieve jacht de soort.

Ondanks zijn bescherming door de CITES-conventie (Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde dier- en plantensoorten), die de handel in muskus verbiedt, blijft illegale stroperij bestaan. Wettelijk is het bezit en de handel in natuurlijke muskus verboden in de meeste landen. Historisch gezien moest het dier worden gedood om de muskuszak te verkrijgen, hoewel sommige boerderijen in China tegenwoordig proberen muskus te oogsten zonder het dier te doden.

Soorten natuurlijke muskus

• Muskus Tonkin (Himalaya): De meest gezochte en krachtigste, omdat het muscon bevat, het belangrijkste molecuul van muskus, dat tegenwoordig synthetisch wordt gereproduceerd.
• Vervalste muskus: Omdat muskus zeer duur was, werden lege zakjes vaak gevuld met gedroogd bloed, haar of aarde. Kwalitatieve muskus heeft een honingachtige textuur en verhardt snel aan de lucht.

Natuurlijke muskus verspreidt een zeer sterke dierlijke geur, soms vergeleken met een **aroma van zwarte koffie** of vuil leer.

Witte muskus: het synthetische en ethische alternatief

Vanaf de jaren 1950 ontwikkelden scheikundigen synthetische versies genaamd witte muskus. In tegenstelling tot natuurlijke muskus bieden zij een zachte, schone geur – vaak beschreven als “net gewassen linnen” of “warme huid”.

Er bestaan drie grote families synthetische muskus:

• Nitromuskus (jaren 1920-1950): De eerste synthetische muskus, waarvan er veel inmiddels verboden zijn vanwege hun toxiciteit (muskusxyleen, muskusketon).
• Polycyclische muskus (Galaxolide, Tonalide): Zeer wijdverbreid in wasproducten en verzorgingsproducten. Krachtig, persistent, maar ter discussie gesteld vanwege hun ecologische impact.
• Macrocyclische muskus (Muscone, Exaltone, Habanolide, Ethylene Brassylate): Het dichtst bij dierlijke muskus, op natuurlijke wijze afbreekbaar en steeds populairder in de haute parfumerie.

Witte muskus is een van de meest gebruikte ingrediënten in de moderne parfumerie. Het is aanwezig in bijna alle composities als basisnoot, en biedt een zachte, geruststellende en elegante sluier.

Natuurlijke alternatieven voor muskus

Bepaalde planten en dierlijke stoffen bieden een dierlijke noot die vergelijkbaar is met muskus:

• Jasmijn: aanwezigheid van indool met een dierlijk effect.
• Ciste Labdanum of Osmanthus: Plantaardige dierlijke noten.
• Hyraceum: Toegestane stof afkomstig van gefossiliseerde urineafzettingen van Afrikaanse knaagdieren.
• Plantaardige “vuile” noten: komijn, costus, salie, atlasceder, plantaardig leer.

De muskusfacetten worden zo behouden, zonder gebruik van dierlijke stoffen.

U kunt het werk rond muskus ontdekken in de parfums Florentina en Dovana van het huis Delacourte Paris.

Het muskusfacet

Muskusnoten vormen een olfactief facet op zich in de parfumerie. Ze worden gekenmerkt door hun zachte, poederige en huidachtige karakter. De muskusfamilie omvat zowel witte muskus als dierlijke varianten, en is aanwezig in de meeste moderne composities als onmisbare basisnoot.