De Aldehydefacet: De geschiedenis van de synthesenoten die de parfumerie revolutioneerden
In de muziek spreekt men van een akkoord om een combinatie van gelijktijdige noten aan te duiden die een geheel vormen. Bij de parfumeur-maker vinden we dit begrip van akkoord ook terug. Het is wat het hoofdthema van een parfum vormt. De noten zijn de componenten, doorgaans 5 tot 10, die eenmaal samengevoegd dit akkoord vormen.
Een of meerdere facetten kunnen het aankleden; hoe meer facetten, hoe complexer de architectuur van het parfum. Om overzicht te bewaren classificeert het Comité Français du Parfum de parfums volgens hun olfactieve familie (hesperiden, bloemig, amber, chypre, houtachtig, varen).
Definitie van aldehyden en wetenschappelijke oorsprong
De oorsprong van aldehyden
Het is aan het begin van de 20e eeuw dat de alifatische aldehyden, synthetische moleculen, worden ontdekt. In 1835 isoleert Baron Von Liebig, een Duits scheikundige, ze om eerst spaarzaam in formules te worden gebruikt, om vervolgens onmisbaar te worden in de parfumerie.
Aldehyden in de chemie: een koolstofketen
In de organische chemie is een aldehyde een molecuul dat een koolstofketen bevat waaraan een specifieke functionele groep is gekoppeld: de aldehydegroep (CHO). Aldehyden worden genummerd volgens het aantal koolstofatomen in hun keten: C10 (10 koolstofatomen) heeft een citrusachtige en vettge geur, C11 een schone wasgeur, C12 MNA een meer bloemige en poederige noot.
Aldehyden in de parfumerie: een categorie apart
Maar in de taal van de parfumerie verwijzen aldehyden naar een zeer specifieke categorie. Aldehydenoten harmoniseren bijzonder goed met bloemige noten (cf. De bloemenfamilie), de chyprefacet of houtachtige facet en versterken het sillage van een parfum (cf. Waar breng je je parfum aan?).
Er bestaan echter aldehyden die de naam dragen maar niet tot deze olfactieve categorie behoren (het zijn fruitnoten):
- C 14: perziknoot
- C 18: kokosnotengeur
- C 16: framboos
De eerste toepassingen van aldehyden in parfums
Het gebruik van aldehyden markeerde een keerpunt in de geschiedenis van de olfactieve creatie.
- De voorlopers: Houbigant en Guerlain. De eerste parfums die dit molecuul gebruikten waren Quelques Fleurs van Houbigant, een multifloraal boeket, en L’Heure Bleue van Guerlain in 1912.
- Ernest Beaux en Chanel N°5. Het was Ernest Beaux die in 1921, als parfumeur voor Chanel, als eerste de aldehyden C10, C11 en C12 MNA « overdoseerde », die hij had ontdekt op een missie in Rusland. Hij creëerde het legendarische N°5 van Chanel, een absoluut bloemig boeket (roos, edele jasmijn, ylang-ylang) verrijkt met aldehyden, dat de parfumerie voor altijd veranderde.
De legende van N°5 van Chanel
Volgens de legende zou Ernest Beaux per ongeluk een te grote hoeveelheid aldehyden hebben toegevoegd aan een van zijn proefmonsters. Het resultaat was verbluffend: een parfum met een ongekende uitstraling en sillage, dat een nieuwe dimensie toevoegde aan het bloemige boeket. Coco Chanel koos dit monster en N°5 werd het eerste grote aldehydeparfum in de geschiedenis.
De anekdote van Elnett
Een andere veelzeggende anekdote over aldehyden betreft de haarlak Elnett van L’Oréal. De kenmerkende geur van deze iconische haarlak is grotendeels te danken aan aldehyden. Dit verklaart waarom sommige mensen de aldehydenoot in parfums associëren met een « schone » of « poederige » geur die doet denken aan de kapsalon.
De olfactieve rol: « Aldehyden laten de bloemen zingen »
Deze poëtische uitdrukking vat perfect samen wat aldehyden doen in een parfum. Ze versterken de bloemige noten en geven ze een onvergelijkbare uitstraling. Ze voegen een metaalachtig, luchtig en stralend aspect toe dat het parfum doet « projecteren » en het sillage versterkt.
Aldehyden worden soms beschreven als « wasachtig », « zeepachtig », « poederig » of « metaalachtig ». Ze geven een gevoel van schoonheid, elegantie en raffinement dat onlosmakelijk verbonden is met de grote klassieker van de parfumerie.
Enkele iconische aldehydeparfums
- N°5 – Chanel (1921)
- Arpège – Lanvin (1927)
- L’Heure Bleue – Guerlain (1912)
- Quelques Fleurs – Houbigant (1912)
- Calèche – Hermès (1961)
- First – Van Cleef & Arpels (1976)
- Rive Gauche – Yves Saint Laurent (1970)
- White Linen – Estée Lauder (1978)
- Madame Rochas – Rochas (1960)
- Infusion d’Iris – Prada
