Extractie met Vluchtige Oplosmiddelen: Van bloem tot absolu, fabricagegeheimen

De grondstoffen op het orgel van de parfumeur

Laten we eraan herinneren dat de parfumeur beschikt over 1000 natuurlijke grondstoffen en 3000 synthetische grondstoffen. Afhankelijk van zijn smaak selecteert hij ongeveer 1000 grondstoffen, synthetisch of natuurlijk, voor zijn parfumorgel, het meubel waarmee de professional zijn flesjes etherische olieën kan ordenen en rangschikken.

Elk jaar worden nieuwe grondstoffen ontdekt en op de markt gebracht, terwijl andere verdwijnen door een steeds strengere wetgeving. De natuurlijke grondstoffen zijn afkomstig van bloemen, bladeren, wortels, zaden, vruchten, bomen of bast.

De verschillende extractieprocedés in de parfumerie

• Destillatie
• Extractie met vluchtige oplosmiddelen
• Expressie
• Enfleurage
• Head space
• Extractie met CO2 of sofact

Geschiedenis van de extractie: Van enfleurage tot oplosmiddelen

Aan het begin van de 18e eeuw werden kwetsbare grondstoffen behandeld met koude of warme enfleurage, een techniek die zeer ontwikkeld was in Grasse. Tegenwoordig heeft extractie met vluchtige oplosmiddelen de enfleurage-techniek vervangen.

Koude enfleurage

Deze methode werd gebruikt voor bloemen die niet tegen verhitting konden, zoals jasmijn, narcis of tuberoos. De methode bestond uit het uitsmeren van een laag vet waarin de bloemen met de hand werden gelegd gedurende ongeveer 24 uur. Het vet heeft het vermogen de geuren van de bloemen te absorberen; de bewerking werd meerdere malen herhaald.

De bloemen werden vervolgens één voor één met de hand verwijderd, en dit totdat het vet verzadigd was met hun geur. Het met geur doordrenkte vet werd vervolgens gewassen met alcohol in kloppers en scheidde zich van de geurmoleculen, waardoor na verdamping de kostbare absolu werd verkregen.

Warme enfleurage

Ook maceratie genoemd, maakte dit procédé het mogelijk om bloemen of andere planten te laten trekken in oliën en vetten die tot 40 of 50 graden werden verwarmd. Na 24 uur werd het vet teruggewonnen door uitlekken met behulp van grote zeven en vervolgens gefilterd door linnen doeken.

Het product werd vervolgens gewassen met alcohol in de kloppers. Deze warme enfleurage werd gebruikt voor meiroos en oranjebloesem (vgl. Bloemen). Het eindproduct werd absolu van pommades genoemd.

Deze methode, die veel arbeidskrachten vereiste, was zeer kostbaar. Deze oude techniek werd dan ook verlaten en vervangen door extractie met vluchtige oplosmiddelen en extractie met CO2.

Wat is extractie met vluchtige oplosmiddelen?

Extractie met vluchtige oplosmiddelen heeft als doel de geurcomponenten van de plant op te lossen in een oplosmiddel, dat vervolgens wordt verdampt. Deze techniek wordt al vanaf de 18e eeuw toegepast, maar met producten die destijds ongeschikt waren, omdat ze ontvlambaar waren.

Deze extractiemethode, die pas in de 19e eeuw echt operationeel werd, bestaat uit het onderdompelen van de bloemen in een grote kuip, de extractor genaamd. Ze worden geplaatst op geperforeerde platen die op verschillende niveaus zijn gestapeld, met een veelheid aan kleine gaatjes, zodat de planten niet worden geplet.

De extractor wordt vervolgens gesloten en de inhoud ondergedompeld in een oplosmiddel (ethanol, hexaan, benzeen of een ander van nature zeer vluchtig oplosmiddel), dat de moleculen van de planten meevoert. Drie wasbeurten zijn nodig om zoveel mogelijk geurcomponenten op te vangen.

De keuze van het oplosmiddel

Afhankelijk van de kwetsbaarheid van de grondstof kan het oplosmiddel koud of warm worden gebruikt.

• Hexaan: bij voorkeur gebruikt voor verse grondstoffen, zoals bloemen (oranjebloesem, roos, jasmijn, mimosa).
• Ethanol: bij voorkeur gebruikt voor droge grondstoffen, gomharsen, resinoïden of bijenwas.

Na afloop van de bewerking worden de compartimenten waarin de bloemen en planten zijn geplaatst geopend en het oplosmiddel wordt teruggewonnen door verdamping in een concentrator. Dit is de delicate fase van het proces.

De concreet en de absolu: De edele producten

De verdamping van het oplosmiddel laat een soort vloeistof verschijnen die bij het drogen verandert in was. Deze zeer geurige pasta wordt de concreet genoemd.

Aan het einde van het proces worden de bloemen, die dan uitgeput zijn van hun geur, uit de extractor gehaald en als meststof gebruikt. De concreet in de kuipen wordt vervolgens gewassen en gezuiverd met alcohol. Deze was wordt ook gescheiden van de geurstoffen en vervolgens gefilterd.

Het resultaat is dan een vloeibaar product dat absolu wordt genoemd. Zo betekent de term absolu van roos noodzakelijkerwijs dat de bloemen met vluchtige oplosmiddelen zijn behandeld.

De absolus zijn aanwezig in hartnoten en basisnoten, en zijn dus over het algemeen rijker, ronder en omhullender dan essenties (vgl. Destillatie), die, aanwezig in de topnoten, frisser en vluchtiger zijn.

De absolus weerspiegelen niet de exacte identiteit van de planten. Doordat de grondstof wordt verwarmd, verdwijnen bepaalde geurmoleculen. Deze techniek maakt het echter wel mogelijk een product te verkrijgen dat het dichtst bij de geur van de verse bloem ligt.

De grondstoffen behandeld met vluchtige oplosmiddelen

De extractie met vluchtige oplosmiddelen maakt het mogelijk bepaalde bloembladen, bladeren en wortels te behandelen (vgl. Hout). Hier zijn de belangrijkste grondstoffen die met dit procédé worden behandeld:

• Jasmijn
• Tuberoos
• Narcis
• Roos
• Oranjebloesem
• Boommos
• Viooltjesblad
• Salie
• Mimosa
• Brem
• Tonkaboon
• Vanille
• Resinoïden (benzoe, opoponax, wierook) (vgl. Balsems en harsen)

Conclusie

De techniek van extractie met vluchtige oplosmiddelen heeft het mogelijk gemaakt kostbare, edele en rijke producten te verkrijgen. Er bestaat inmiddels een andere extractietechniek, de extractie met superkritisch CO2, of sofact, waarmee nog zuiverdere producten kunnen worden verkregen.

Het gebruikte oplosmiddel, in dit geval kooldioxide, is namelijk reukloos. Bovendien wordt de grondstof minder verhit en dus nog meer gerespecteerd. De verkregen geur ligt dus veel dichter bij die van de verse grondstof, maar de kosten van deze methode zijn zeer hoog.