Leer in Parfumerie: Van Handschoenmakers Parfumeurs tot Karaktervolle Noten

De historische oorsprong

Historisch gezien waren leer en parfum al verbonden. In 2000 voor Christus, in Azië, werden leren behandeld en geparfumeerd met de schors van de Kumquatboom. Spaanse huiden werden geparfumeerd met verschillende kostbare geuren zoals rozenwater, amber, kamfer, cederessence, de muskussen.

In de 17e eeuw werd Italiaans leer geparfumeerd met een zoete amandelgeur. Er bestaan verschillende theorieën over de oorsprong van het woord frangipane, echter is men het er tenminste over eens dat het van de Italiaanse familienaam Frangipani komt, was hij banketbakker, botanicus, markies maarschalk van de legers of monnik? Dat weten we niet. Maar de meest gewaardeerde extracten waren: viooltje, iris, muskus, amber en civet.

Grasse en leer

De Leerlooiers vestigen zich in Grasse in de 12e eeuw voor hun handel in leer en huiden. Ze maken handelsovereenkomsten met Genua en Pisa waar ze hun leer naartoe exporteren.

De reputatie van Grasse voor haar kwaliteitsleer groeit, maar er blijft een schaduw over de tafel: het leer ruikt niet lekker, wat de adel sterk mishaagt. In de 16e en 17e eeuw worden handschoenen, onmisbare accessoires, geparfumeerd met verschillende geuren: ambret, muskussen. Of onder François 1er: civet, ambergrijs, rozemarijn.

Waar komt dus het idee vandaan om leer te parfumeren en in het bijzonder handschoenen? Het zou Molinard zijn geweest die een paar geparfumeerde handschoenen aan Catherine de Médicis aanbood, met oranjebloesem, ze was er vooral door veroverd, het is om deze reden dat ze “La Nérola” werd genoemd.

De gouden eeuw van de Handschoenmakers Parfumeurs

Het product verspreidt zich dan aan het Hof en in de hele hoge maatschappij. De koning introduceert in 1614 de titel “Meester Handschoenmakers Parfumeurs” en de stad Grasse verwerft een wereldwijde reputatie als leerlooi-parfumeur. Het is de grote tijd van het gilde van de “Handschoenmakers Parfumeurs”. Onder Henri III draagt men zelfs handschoenen om te slapen.

Het vak van Handschoenmaker Parfumeur is ambachtelijk en vereist belangrijke knowhow. Immers, het vergt 4 jaar leerlingschap en 3 jaar gezellenschap om tot meesterschap te komen. Maar rond 1759 deden de belastingen op leer en de concurrentie van Nice de leerindustrie in Grasse in verval raken en leer werd vervangen door parfum. De gemeenschap van handschoenmakers-parfumeurs wordt ontbonden in 1791.

In de 19e eeuw wordt Grasse de Hoofdstad van Parfum, de ambachtelijke productie van de begintijd maakt plaats voor een echte industrie en het omliggende platteland bedekt zich met bloemen.

De evolutie van Leerparfums

Alle parfumeriehuizen hebben een parfum gehad met de naam: Cuir de Russie (Guerlain 1890, Chanel 1927, LT Piver 1939, Creed 1953). Het haalt zijn inspiratie uit de laarzen die de dansers van de Russische Balletten droegen die waterdicht waren gemaakt met berketeer.

In 1919 wordt Tabac Blond van Caron gecreëerd die leerachtig is door zijn tabaksnoten. Daarna komt Knize Ten van Knize (1925) een leerachtige chypre die knipoogt naar Heure Bleue van Guerlain.

Leerparfums worden steeds minder populair en gaan in verval vanaf de jaren 80 tegelijk met de animalische noten. Het is in deze periode dat men zich richt naar andere noten zoals marine noten, frisse noten.

We merken niettemin daarna enkele uitzonderingen op van grote Huizen die nog steeds echte leerparfums durven voorstellen: Bel Ami van Hermès in 1986 of de Cuir Mauresque van Serge Lutens en anderen. Cuir Beluga van Guerlain is meer een wit gevanilleerd suède (zie reeds verschenen artikel) dan een leerparfum!

Maar o verrassing, U zult binnenkort bij Maison Guerlain, in de exclusieve collectie, een echte mannelijke leer hebben die denk ik mijn lezers zal bekoren.

Jean-François Laporte was de oprichter van L’Artisan Parfumeur, en de creator van Mûre et Musc. Hij heeft vervolgens het merk Maître Parfumeur et Gantier opgericht in 1988. En men kan nog steeds in zijn winkel geparfumeerde handschoenen vinden.

Andere voorbeelden van parfums met een leerachtig facet

Vrouwelijk

• 1931 Scandal van Lanvin
• 1944 Bandit van Piguet
• 1959 Cabochard van Grès
• 1963 Diorling van Dior
• 1985 La nuit van Paco Rabanne
• 1986 Parfum de peau van Montana
• 1999 Dzing van L’Artisan Parfumeur
• 2004 Daim Blond van Serge Lutens
• 2007 Kelly Calèche van Hermès
• 2007 Cuir van Lancôme

Mannelijk en gemengd

• 1781 Royal English Leather van Creed
• 1955 Doblis van Hermès
• 1959 Tabac Original
• 1964 Aramis van Estée Lauder
• 1976 Yatagan van Caron
• 1978 Polo van Ralph Lauren
• 1978 L’eau du navigateur van L’Artisan parfumeur
• 1978 Van Cleef & Arpels pour Homme
• 1980 Macassar van Rochas
• 1980 Jules van Dior
• 1980 One Man Show van Bogart
• 1981 Quorum van Puig
• 1981 Antaeus van Chanel
• 1981 Kouros van YSL
• 1985 Derby van Guerlain
• 1989 Parfum d’Homme Montana
• 1998 Rocabar van Hermès
• 1998 Bulgari Black van Bulgari
• 1999 Tabarome Millésime Creed
• 2002 Cuiron Helmut Lang
• 2003 Duel van Annick Goutal
• 2003 Cuir ambre van Prada
• 2003 Feuilles de tabac van Miller Harris
• 2004 Daim blond van Serge Lutens
• 2004 Aigner Black for men
• 2005 Cuir améthyste van Armani privé
• 2005 Cuir d’oranger van Miller Harris
• 2005 Fumerie turque van Serge Lutens
• 2006 Rien état libre d’orange
• 2006 Cuir Pleine Fleur van James Heeley
• 2006 Je suis un homme Etat Libre d’Orange
• 2006 Cuir ottoman van Parfum d’Empire
• 2006 Dzongkha van L’Artisan Parfumeur
• 2007 Ambre fétiche van Annick Goutal
• 2007 Tuscan Leather van Tom Ford
• 2007 Charogne Etat Libre d’Orange
• 2007 Japon noir van Tom Ford
• 2007 Luxe patchouli van Comme Des Garçons
• 2008 Serge noire van Serge Lutens

Mijn favorieten

In deze belangrijke lijst van leerparfums heb ik enkele “favorieten” Royal English Leather en Knize Ten, Prada Men voor hun nabijheid tot l’Heure Bleue, en ook Black Bugari die ik erg sexy vind!

Bij Guerlain in onze klassiekers bestaat er een zeer aanwezige leerachtige facet in Djedi (1925) en ook in Parfum des Champs Elysées (1904) en in het algemeen alle zeer oude Guerlains. We vinden haar ook in de fabelachtige Vol de Nuit en ook de “mona lisa” van de parfumerie: Shalimar die niet zou bestaan zonder haar leerachtige facet, hetzelfde geldt voor Habit Rouge.

Merk op dat in Habit Rouge eau de parfum een Agar Wood-noot is toegevoegd die het een echt andere wending geeft, ik nodig U uit om de eau de toilette te vergelijken met de eau de parfum helemaal niets te maken! Persoonlijk vind ik dat Habit Rouge eau de parfum verschrikkelijk sexy is!

Welke grondstoffen gebruikt men om een leerparfum te maken?

De leernoot kan verschillende facetten hebben (gerookt, tabakachtig, verbrand houtachtig, teer).

• De essence van berketeer wordt verkregen door langzame distillatie van het hout. Berketeer wordt gebruikt om huiden te looien in Rusland en voor bepaalde farmaceutische preparaten. Sommige van haar derivaten worden ook gebruikt als aroma’s voor kauwgom, tandpasta of dranken.
• De berk is afkomstig uit Rusland en Noord-Europa. Hij groeit er in het wild. Hij wordt ook witte berk genoemd. De olie verkregen na distillatie wordt gedefenoleerd en gewassen in alkalisch milieu om in parfumerie te worden gebruikt (nu voor berkenhout gebruiken we een compositie, want berkenhout is nu verboden omdat het giftig is).
• De essence van Cade is ook een leerachtige grondstof die wordt verkregen door distillatie van het hout en de wortels van de Cadeboom of Jeneverbes Oxycèdre. Deze boom is frequent in het kustgebied van de Middellandse Zee (van Marokko tot Iran), waar hij een van de karakteristieke planten is van de garrigue en de maquis. Cade-essence heeft roos-bestrijdende eigenschappen.

Andere grondstoffen voor leerachtige facetten:

• De styrax (hars) en de gepyrolyseerde styrax.
• Het cistus Labdanum (hars) en al zijn derivaten.
• Het agarwood of essence van agar is het belangrijkste bestanddeel van oudhout (zeer zeldzame boom die men vindt in India of Zuidoost-Azië). Zijn essence wordt gebruikt om leerachtige noten te bewerken en wordt verkregen door de hars gedistilleerd door het agarhout te distilleren. Deze hars verschijnt op zeer oude bomen als reactie op parasieten. De essence van oud wordt niet gebruikt in parfumerie omdat zeer zeldzaam en erg duur.
• De gepyrolyseerde wierook.
• De immortelle heeft ook een leerachtig facet.
• De cassie.
• Het viooltje: ionone bèta.
• Het suderal dat een synthetische grondstof is die vol naar de schoenenwinkel ruikt. Die zachte leerachtige aspecten geeft zoals suède gebruikt in Cuir Beluga van Guerlain.
• Het IBQ (isobutylquinoleïne) dat droog leerachtig is met een groen “asperge” facet.
• Dierlijke grondstoffen kunnen ook een leerachtig facet aanbrengen zoals de composities die een castoréum-effect geven, zoals de Danan.

Paul Valéry vergiste zich niet door te zeggen “wat het diepste is bij de mens is de huid”.