Olfactieve Piramide: De architectuur en evolutie van een parfum begrijpen

De orkestratie van een parfum

Laten we beginnen met een korte uitweiding over wat de orkestratie van een parfum inhoudt.

Parfum heeft iets magisch: het roept poëzie en dromen op, wekt emoties bij degene die het ruikt of draagt, door een verhaal te vertellen. Zoals in een gedicht of een symfonie is het de technische beheersing van de maker die ons meeneemt op een ware olfactieve reis.

De parfumeur-creator “bouwt” en “componeert” zijn parfum: hij geeft het een structuur door fysieke elementen te orkestreren in een even wetenschappelijke aanpak. De keuze van de noten, eenmaal samengesteld volgens hun fysische en chemische eigenschappen, geeft het parfum al zijn dimensie.

Een definitie van de olfactieve piramide

Men geeft visueel, uit didactisch oogpunt, de architectuur van een parfum weer op een zeer versimpelde manier. Dit is wat men de olfactieve piramide noemt. Deze piramide illustreert de verdamping van een parfum volgens drie verschillende niveaus van volatiliteit: de topnoten, de hartnoten en de basisnoten, van de meest vluchtige tot de minst vluchtige noten (vgl. Een parfum testen).

De architectuur en Jean Carles

De olfactieve piramide stelt de parfumeur in staat zijn geur te architectureren en harmonieus te maken. Ze dient om de orkestratie van een formule in evenwicht te brengen en de verdamping van de geur continu en geleidelijk te laten verlopen. Op deze manier kan het parfum al zijn facetten onthullen, van het eerste moment van verstuiving tot het langzame uitdoven.

Deze methode werd in de jaren 1950 door Jean Carles ontwikkeld en geformaliseerd. Deze grote parfumeur, leraar en directeur van de parfumschool van Roure, creëerde een piramidaal model dat het voor parfumeurs mogelijk maakt hun composities te structureren.

Een evolutief of lineair parfum

Hoe meer het parfum uit natuurlijke noten bestaat, hoe levendiger en evolutiever het is. Een parfum dat uitsluitend met een meerderheid van synthetische producten is georkestreerd (vgl. Synthetische noten) zou lineair zijn (vgl. Hoe bewaar je je parfum?).

Het ideaal is een groter percentage natuurlijke noten te hebben, want zij geven de ziel, het leven, de evolutie en de verrassing in een parfum!

Wat de grondstoffen uit de synthese betreft, deze worden gebruikt om stabiliteit, techniciteit, maar ook kracht en houdbaarheid aan het parfum te geven (vgl. Het houtachtige facet). En uiteraard maakt de parfumeur er gebruik van wanneer de natuur weigert hem de noten te leveren die hij nodig heeft, zoals lelietje-van-dalen, viooltje of bepaalde gedroogde vruchten bijvoorbeeld.

Focus op de evolutie top-hart-basis van een parfum

Het is goed om te weten dat de evolutie top-hart-basis verband houdt met het feit dat de verschillende geurmoleculen waaruit het parfum bestaat, verschillende verdampingssnelheden bezitten.

Dit betekent niet dat er een absolute waarheid in dit domein bestaat en een vooraf bepaalde en gestructureerde volgorde van verdamping, met eerst de topnoten, gevolgd door de hartnoten en ten slotte de basisnoten.
In feite verdampen al deze noten soms min of meer tegelijkertijd in een vrolijke wanorde!

Bijvoorbeeld Shalimar van Guerlain bestaat uit 30% bergamot, hartnoten zoals roos en jasmijn, en vanille in de basisnoten, vergezeld door balsamische noten en leer-, hout- en dierlijke noten.

Al vanaf de topnoten is het mogelijk de vanillenoten te ruiken, die toch in de basisnoten zijn geplaatst. In bepaalde geuren bestaat er namelijk een vorm van transparantie waardoor je door de topnoten heen de hartnoten en soms zelfs de basisnoten kunt waarnemen. Een parfum dat deze eigenschap bezit, is bijzonder en wordt als een groot parfum beschouwd.

Voorbeelden van schema’s van olfactieve piramides

Hier volgen enkele voorbeelden van typische schema’s van olfactieve piramides, met de verdeling van de topnoten, hartnoten en basisnoten.

De olfactieve piramide van parfums van het type varen

Hier volgt een klassiek schema van de olfactieve piramide voor parfums van het type Varen:

• 30% lavendel of andere aromatische noten (in de topnoten)
• 20% geranium- of rozennoten (in de hartnoten)
• 10% salicylaatnoten (in de basisnoten)
• 30% houtachtige mos- of patchoelinoten (in de basisnoten)
• 10% cumarinenoten of tonkaboon (in de basisnoten)

De olfactieve piramide van parfums van het type chypre

Hier volgt een klassiek schema van de olfactieve piramide voor parfums van het type chypre:

• 35% citrusnoten (in de topnoten)
• 40% bloemig boeket met roos en jasmijn (in de hartnoten)
• 15% mosnoten of houtachtige noten zoals patchoeli (in de basisnoten)
• 10% muskusnoten of balsems (in de basisnoten)

De olfactieve piramide van parfums van het type oosters of amber

Hier volgt een model van de olfactieve piramide voor oosterse of amberparfums:

• 20% citrusnoten en aromatische noten (in de topnoten)
• 30% bloemige en kruidige noten (in de hartnoten)
• 30% balsamische noten en vanille (in de basisnoten)
• 20% houtachtige noten en dierlijke noten (in de basisnoten)