Topnoten: De glimlach van het parfum en de architectuur van de olfactieve piramide
De orkestratie van een parfum
Het parfum heeft iets magisch want het roept poëzie op, dromen, wekt emoties op bij degene die het ruikt of draagt en vertelt hem een verhaal. Zoals in een gedicht of een symfonie, is het de technische beheersing van de creëeur die ons meeneemt op een ware olfactieve reis.
De parfumeur-creëeur «bouwt», «componeert» zijn parfum, hij geeft het een structuur door fysieke elementen te orkestreren in een even wetenschappelijke aanpak. Het is de keuze van noten, volgens hun fysische en chemische eigenschappen, die eenmaal samengebracht het parfum zijn volle dimensie geven.
De olfactieve piramide
Men stelt visueel, met een pedagogisch doel, de architectuur van een parfum voor in de vorm van een olfactieve piramide waarvan de top de topnoten vormt, het middengedeelte de hartnoten en de basis de basisnoten.
In werkelijkheid vertegenwoordigt elk deel van deze piramide noten die in elkaar grijpen en op elkaar reageren. Zo kan men, wanneer een parfum goed geconstrueerd is, vanaf het begin de basisnoten ruiken. Men zegt dan dat «de opvlucht zijn conclusie voorbereidt» (cf. Een parfum testen).
De olfactieve piramide stelt de parfumeur in staat zijn geur te architectureren en harmonieus te maken. Ze dient hem om de orkestratie van een formule in evenwicht te brengen en ook om de verdamping van zijn geur continu en geleidelijk te maken. Op deze manier kan het parfum al zijn facetten onthullen en komt de geur tot leven (cf. De olfactieve facetten).
Een evolutief of lineair parfum
Hoe meer het parfum uit natuurlijke noten bestaat, hoe levendiger en evolutiever het is. Een parfum dat uitsluitend georkestreerd is met een meerderheid van synthetische producten, zou lineair zijn (cf. Hoe uw parfum bewaren?). Het ideaal is om een groter percentage natuurlijke noten te hebben, want zij zijn het die de ziel, het leven, de evolutie, de verrassing in een parfum geven!
Wat de stoffen uit de synthese betreft, ze worden gebruikt om stabiliteit, techniciteit, maar ook kracht en houdbaarheid aan het parfum te geven (cf. Het houtachtige facet). En natuurlijk doet de parfumeur er een beroep op wanneer de natuur weigert hem de noten te leveren die hij nodig heeft, zoals lelietje-van-dalen, viooltje of bepaalde gedroogde vruchten bijvoorbeeld.
De topnoten: Definitie en Rol
Definitie van de topnoten
Zoals gezegd, de topnoten, aan de top van de olfactieve piramide, zijn degene die de eerste indruk van het parfum geven. Ze bestaan uit frisse, vluchtige en over het algemeen sprankelende noten, die ontsnappen na de eerste alcoholgeuren die nog vluchter zijn.
Men spreekt ook van de «opvlucht van het parfum», om deze vluchtige noten te kwalificeren die ontsnappen zodra de flacon wordt geopend of bij het verstuiven, op het papierstrookje dat mouillette of olfactieve touch wordt genoemd (cf. Een parfum testen). Deze noten geven afhankelijk van de drager niet hetzelfde effect.
De methode volgens Jean Carles
Jean Carles, parfumeur bij Roure, tegenwoordig Givaudan, is de creëeur van Ma Griffe van Carven en van Miss Dior. Hij is ook de oprichter en eerste directeur van de Parfumerieschool Roure in de jaren 40.
Hij was de eerste die een methode creëerde voor het leren van grondstoffen om leerling-parfumeurs te helpen deze kunst te beheersen. Aan hem danken we het concept van «topnoten, hartnoten en basisnoten» dat het mogelijk maakt de opbouw van een parfum te begrijpen.
De classificatie van natuurlijke en synthetische grondstoffen.
Jean Carles heeft zo alle natuurlijke grondstoffen en synthetische geclassificeerd volgens de volgende volgorde.
Enkele voorbeelden van topnoten
- Hesperide- of citrusnoten: citroen, sinaasappel, bergamot, cedraat, grapefruit, yuzu, mandarijn (cf. Het hesperidenfacet)
- Aromatische noten: muntnoten (krulmunt of polei), anijsnoten (basilicum, dragon, of steranijs), lavendelnoten (lavendel, lavandin, rozemarijn, tijm) (cf. Het aromatische facet)
- Mariene noten: calone, hélional, floralzone (Het mariene facet)
- Frisse fruitige noten: peer en appel (cf. Het fruitige facet)
- Aldehydenoten (cf. Het aldehydefacet)
- Plantaardige, groene noten (cf. Het groene facet)
- Frisse bloemennoten (cf. De bloemenfamilie)
De topnoot: een essentiële noot
De glimlach van het parfum
De topnoot, hoewel vluchtig, is ongetwijfeld het belangrijkste en meest complexe deel om uit te werken, want het vereist een perfecte afstemming. Men zou de topnoten kunnen vergelijken met een amuse-bouche vóór een maaltijd of met een begroeting bij een eerste ontmoeting.
Men spreekt trouwens van de «glimlach» van een parfum, naar het beeld van degene die zin geeft om een persoon te leren kennen. De topnoot zorgt voor de eerste indruk, en als ze goed gecomponeerd is, geeft ze het parfum een onweerstaanbare aantrekkingskracht (cf. Een parfum testen).
Het belang van de topnoten
Deze topnoten zijn zeer belangrijk want ze duren slechts 5 tot 15 minuten. Het moderne leven maakt dat klanten steeds meer haast hebben, zoals bijvoorbeeld bij de ontdekking van een geur in de dutyfreewinkel van een luchthaven. Maar alles kan afhangen van deze beroemde topnoten. Een slechte indruk vanaf het begin kan een toekomstige mooie evolutie bederven, zoals we hebben gezien.
Een andere eigenschap van topnoten is dat ze onmiddellijk de hartnoten meeslepen in de opbouw van een parfum. Als de architectuur van de geur onevenwichtig is, kan het zijn dat er een «gat», een leegte verschijnt, wat de schoonheid van het parfum schaadt.
Neem de tijd om een parfum te «proeven»
Men moet de tijd nemen om een parfum te kiezen. Het is inderdaad nodig het parfum op de huid te laten evolueren, niet aarzelen om een rondje buiten de winkel te maken alvorens te beslissen, of proberen ermee te slapen. Als het de perfecte metgezel van uw dromen is geweest, als u de volgende dag geen hoofdpijn heeft, is dat een goed teken (cf. Waar uw parfum aanbrengen?).
Een parfum moet aanwezig zijn maar met ingetogenheid, zoals het ook comfortabel moet zijn voor degene die het draagt. Het kan zijn dat een parfum heel mooi is voor de neus, maar dat het bij het dragen «vermoeiend» blijkt, dat wil zeggen dat men er niet op zijn gemak mee is (cf. Uw parfum laten houden).
De reactie van de omgeving is ook een factor om rekening mee te houden, zelfs als men een parfum voor zichzelf zoekt. Als het gekozen parfum complimenten oproept, is dat een goede indicatie! Een kwalitatief goed parfum, dat bovendien het antwoord is op de verwachtingen van een parfumliefhebber, bestaat uit een perfecte balans tussen topnoten, hartnoten en basisnoten.
De topnoten zijn essentieel want ze kunnen de middelmatige architectuur ervan verraden en omdat ze soms een aankoop bepalen die in haast wordt gedaan. Het kan voorkomen dat topnoten die slecht georkestreerd zijn, te intens of te hard, niet glimlachend zijn, maar een schitterend hart en fond kunnen verbergen, zelfs een meesterwerk.
