Deri Faseti: Eldivenci-Parfümcülerin Tarihi ve Karakterli Notalar

Deri Faseti Nedir? Tarih ve Tanım

1920’lerden 1970’lere kadar hem erkek hem de kadın parfümlerinde, genellikle hayvansal notalar eşliğinde deri ailesi güçlü bir varlık göstermiştir. Kadının özgürleşme döneminde (1940-1960) kadınlar güçlü karakterleriyle “derimsi” parfümleri özellikle sevmiştir. Ardından bu aile yavaş yavaş sahne dışına çekilmiş; yalnızca faset biçiminde varlığını sürdürmüştür. Bugün artık bağımsız bir aile oluşturmamaktadır.

Parfümeride deri faseti biraz ayrıksıdır. Parfümün “karakteristik” tutkunları ve bilircileri tarafından çok değer verilen bu faset, parfümcü-eldivenci efsanesine gönderme yapar.

Deri ve Parfüm: Bir Evlilik Tarihi

MÖ 2000’de Asya’da deriler, güçlü posta kokularını bastırmak için kumkat ağacının kabuğuyla işlenip parfümlenirdi. İspanya derileri gül suyu, kehribar, kâfur, sedir esansı, misk gibi çeşitli değerli kokularla parfümlenirdi. 17. yüzyılda İtalyan derisi badem kokusuyla parfümlenirdi.

Tabaklılar, Grasse ve Deri

12. yüzyıldan itibaren Grasse’ta tabaklılar deri ve posta alımıyla uğraşmak üzere yerleşmeye başladı. Derilerini ihraç ettikleri İtalya’nın Cenova ve Pisa şehirleriyle ticari anlaşmalar yaptılar. Grasse ustabaşı tabaklılar, murt maserasyon sayesinde elde edilen yeşilimsi rengiyle tanınan olağanüstü kaliteli derileriyle ün kazandı. Tek olumsuzluk deriler pek iyi kokmuyordu; bu durum soyluları hiç memnun etmedi!

Floransa’dan Gelen Parfümlü Eldiven Modası

16. ve 17. yüzyıllarda vazgeçilmez aksesuar olan eldivenler; ambrette, misk veya François I döneminde misk kedisi sıvısı, amber gris ya da biberiye gibi çeşitli kokularla parfümlenirdi… III. Henri döneminde uyurken bile eldiven takılırdı! Derileri ve özellikle eldivenleri parfümleme fikri, Florensalı bir parfümcünün Catherine de Médicis’e portakal çiçeği kokulu bir çift eldiven hediye etmesinden kaynaklanıyor olabilir.

Catherine çok etkilendi ve bu nedenle “la Nérola” lakabıyla anıldı; portakal çiçeği esansının adı “neroli”dir. Ürün Saray’a ve tüm üst sınıfa yayıldı. Kral XIII. Louis 1614’te “Maître Gantiers-Parfumeurs” loncasını kurdu ve Grasse dünya genelinde ün kazandı. Bu, “Parfümcü-Eldivenclerin” altın çağıydı.

Usta Eldivenci-Parfümcü

Eldivenci-Parfümcü mesleği el sanatına dayalıydı ve önemli bir ustalık gerektiriyordu. Gerçekten de ustalığa ulaşmak için 4 yıl çıraklık ve 3 yıl kalfalık gerekiyordu. Ancak 1759 civarında deri üzerindeki vergiler ve Nice’in rekabeti Grasse’taki deri endüstrisinin düşüşüne neden oldu. Parfüm derinin yerini aldı. Eldivenci-parfümcüler topluluğu 1791’de feshedildi. 19. yüzyılda Grasse “Parfüm Başkenti” haline geldi; ilk el sanatı üretimlerin yerini gerçek bir endüstri aldı ve çevredeki kırsal alan çiçeklerle kaplandı.

Deri Notaları: Huş Ağacı

İlk derimsi notalar, Grasseli usta Eldivenci-Parfümcülerin yaptığı deri artık infüzyonlarının ürünüdür. Rusya’dan gelen, Rus ordusunun çizmelerinin yapıldığı deri artıklarını kullanırlardı. Bu deri yanmış huş ağacı kabukları ile tabaklanırdı.

Ardından parfümcüler deri infüzyonlarının yerini huş ağacı kabuğu esansıyla değiştirdi. Huş ağacı böylece parfüme deri notası katmanın temel hammaddelerinden biri haline geldi.

Birkaç yıl önce huş ağacı yasak kapsamına alınarak bir huş ağacı akorduyla değiştirildi; her parfümcünün kendine özgü bir tarifi var. Kimileri sıcak ve balmumsu kokan labdanum cistus’u, kimileri derisi ve dumanlı notaların ud yağını, kimileri ise safranal’ı kullanır.

Hammaddeler ve Deri Notası

Derimsi fasetler katmak için başka hammaddeler de kullanılabilir:

• Styrax (reçine) ve pirojenik styrax
• Labdanum cistus (reçine) ve tüm türevleri
• Hindistan veya Güneydoğu Asya’da bulunan çok nadir bir ağaç olan ud ağacının ana bileşeni olan agarwood veya agar esansı. Esansı deri notaları üzerinde çalışmak için kullanılır ve agar ahşabının reçinesinin damıtılmasıyla elde edilir. Bu reçine çok eski ağaçlarda parazitlere tepki olarak ortaya çıkar. Ud esansı parfümeride kullanılmaz, çünkü çok nadir ve çok pahalıdır.
• Pirojenik tütsü
• Ölümsüz çiçeği
• Cassie

Moleküller ve Deri Notası (Sentez)

Deri fasetini şu moleküllerle de elde etmek mümkündür:

• IFF’nin Sudéral‘ı (yumuşak süet kokusu)
• Symrise’ın Tabanon’u ve Aldron’u
• Givaudan’ın Madrox’u
• Menekşe notalarıyla beta iyonon
• Safranal (safran notası)
• IBQ (İzobütilKinolein), kauçuk ve yeşil fasetli kuru deri sunar

Derimsi ya da Deri Faseti Taşıyan Simgeleşmiş Parfümler

Tüm parfüm evlerinin Russya Derisi adını taşıyan bir parfümü olmuştur:

• Guerlain Cuir de Russie – 1890
• Chanel Cuir de Russie – 1927
• LT Piver Cuir de Russie – 1939
• Creed Cuir de Russie – 1953

1918’de Caron evi, tütün notaları eşliğinde derimsi parfüm Tabac Blond‘u yarattı. Knize’ın Knize Ten‘i, 1924’te kypre deri olarak Guerlain’in L’Heure Bleue‘sünü selamlıyordu.

Ardından derimsi parfümler hayvansal notalarla birlikte 1980’lerden itibaren giderek popülerliğini yitirdi. Aynı dönemde deniz, temiz ya da çiçeksi notalar gibi başka notalar ön plana çıktı.

Yine de gerçek deri sunan birkaç istisna göze çarpmaktadır:

• 1986 Hermès’in Bel Ami’si
• Hermès’in Cuir d’Ange’ı
• Serge Lutens’in Cuir Mauresque’ı
• “Vuitton parfümleri” koleksiyonu, fragrance’larında birçok deri faseti sunar (deri infüzyonu ile).

Birçok gizli markada zengin bir deri faseti parfüm yelpazesi bulunabilir:

• Guerlain’in Cuir Beluga‘sı, Olivier Polge ve Sylvaine Delacourte tarafından ortaklaşa yaratılmış, pudramsı ve vanilya aromalı çok daha yumuşak bir deridir.

Deri Fasetli Diğer Parfüm Örnekleri

Deri Faseti Taşıyan Kadın Parfümleri

• 1931: Scandal Lanvin
• 1944: Bandit Piguet
• 1959: Cabochard Grès
• 1963: Diorling Dior
• 1985: La nuit Paco Rabanne
• 1986: Parfum de peau Montana
• 1999: Dzing L’Artisan Parfumeur
• 2004: Daim Blond Lutens
• 2007: Kelly Calèche Hermès
• Cuir Lancôme

Deri Faseti Taşıyan Erkek ve Karma Parfümler

• 1781: Royal English Leather Creed
• 1955: Doblis Hermès
• 1959: Tabac Original
• 1964: Aramis Estée Lauder
• 1976: Yatagan Caron
• 1978: Polo Ralph Lauren
• 1980: Macassar Rochas
• 1981: Quorum Puig
• 1985: Derby Guerlain
• 1989: Parfum d’Homme Montana
• 1998: Rocabar Hermès
• 1999: Tabarome Millésime Creed
• 2002: Cuiron Helmut Lang
• 2003: Duel Annick Goutal
• 2004: Daim Blond Serge Lutens
• 2005: Cuir Améthyste Armani privé
• 2006: Rien État libre d’orange
• 2007: Ambre Fétiche Annick Goutal
• 2008: Serge Noire Serge Lutens
• L’eau du navigateur L’Artisan parfumeur
• Van Cleef & Arpels pour Homme Van Cleef & Arpels
• Jules Dior
• One Man Show Bogart
• Antaeus Chanel
• Kouros YSL
• Bulgari Black Bulgari
• Cuir Ambre Prada
• Feuilles de Tabac Miller Harris
• Black For Men Aigner
• Cuir D’Oranger Miller Harris
• Fumerie Turque Serge Lutens
• Cuir Pleine Fleur James Heeley
• Cuir Ottoman Parfum d’Empire
• Dzongka L’Artisan Parfumeur
• Tuscan Leather Tom Ford
• Japon Noir Tom Ford
• Luxe Patchouli Comme Des Garçons

Ve ayrıca:

• Ombre Leather Tom Ford
• Leather Acqua Di Parma
• Crème de Cuir BDK
• Cuir Cannage Dior
• 2 Man Comme des garçons

Guerlain’in klasiklerinde, Djedi‘de (1925) çok belirgin bir deri faseti, aynı zamanda Parfum des Champs Elysées‘de (1904) ve genel olarak çok eski Guerlain parfümlerinde bulunuyordu.
Gerçekten de Vol de Nuit‘de ve derimsi faseti olmaksızın var olamayacak Shalimar‘da da bulunmaktadır; aynı durum Habit Rouge için de geçerlidir.

Paul Valéry haklıydı: “İnsanda en derin olan şey, derisidir!”