De Kruidige Facet: Geschiedenis, categorieën (warm/koud) en cultparfums

De Geschiedenis van de Kruiden

Het potentieel van kruiden werd voor het eerst benut in het oude Egypte. De onderdanen van de farao’s waren grote verbruikers van kruiden, zowel voor dagelijks gebruik als voor balsemingen tijdens begrafenisceremonies. De rijkste Egyptenaren brandden kaneel in hun woningen om de walgelijke geur die uit de straten opsteeg te bestrijden.

De Egyptische farmacopeeën (verzamelingen van voorschriften voor medicinale producten) bestonden uit grote voorraden kruiden, waarvan de meeste als echte geneesmiddelen werden beschouwd.

Het belang dat de kruidenhandel later kreeg, wordt door meerdere redenen verklaard. Het was allereerst een lucratieve handel; bovendien waren kruiden gemakkelijk te vervoeren en werden ze in grote hoeveelheden geconsumeerd, vooral door de hogere klassen van de maatschappij; het succes van kruiden wordt ten slotte verklaard door de matige kwaliteit van de geconsumeerde voedingsmiddelen.

Deze voedingsmiddelen, wanneer ze niet vers waren, bleven houdbaar dankzij methoden als roken, zouten en pekelen. Kruiden dienden als onmisbare smaakmakers en waren bovendien echte conserveermiddelen.

In de Oudheid speelden kruiden ook een rol in de parfumerie: ze werden gebruikt in de bereiding van balsems en wierook. Vanaf de Middeleeuwen werd de kruidenhandel een van de belangrijkste economische drijfveren van ontdekkingsreizen.

De Handel in Kruiden

In de 15e eeuw werden de oude handelsroutes onderbroken, waardoor ook de handel in kruiden werd verstoord. Dit leidde Vasco de Gama ertoe een nieuwe zeeroute naar Indië te vinden om het handelsmonopolie te doorbreken. Zijn succes in 1498 opende de Kaap de Goede Hoop-route, die een keerpunt vormde in de wereldhandel.

De concurrentie tussen Europese mogendheden om de kruidenroutes te beheersen stimuleerde de grote ontdekkingsreizen. Portugal, Spanje, Nederland en Engeland streden om de controle over de specerijeneilanden (de Molukken). De VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) werd in 1602 opgericht specifiek om de kruidenhandel te monopoliseren.

Vandaag de dag blijven kruiden essentieel in de parfumerie, waar ze worden gebruikt om warme, complexe en karaktervolle composities te creëren.

De Categorieën Kruiden

Er worden twee categorieën kruiden onderscheiden: warme kruiden en koude kruiden. De koude kruiden brengen frisheid en lichtheid aan een parfum, terwijl de warme kruiden een dierlijke warmte geven die het parfum verrijkt.

1. De Frisse Kruiden

De kruiden die als fris worden beschouwd zijn kardamom, koriander, gember, jeneverbessen, roze peper en Timutpeper.

Kardamom

Oorspronkelijk afkomstig uit India, behoort kardamom tot dezelfde familie als gember en kurkuma. Het komt voornamelijk uit Guatemala en India.

In Egypte werd het “het engelenzaad” genoemd en had het goddelijke eigenschappen; Cleopatra parfumeerde er haar paleis mee voor elk bezoek van Marcus Antonius.

De plant zelf kan tot vijf meter hoog worden. Er bestaat groene en zwarte kardamom. De geparfumeerde zaden worden gedistilleerd bij de productie van etherische olie bestemd voor de parfumerie. Deze kardamomessentie is zeer duur omdat er veel handarbeid voor nodig is.

30 kg kardamom levert 1 kg etherische olie op; het bestaat ook als absolu en kan worden behandeld met het CO2-procédé.

Het wordt beschouwd als een koud kruid, licht kamferachtig, groen en terpenisch.

Koriander

Oorspronkelijk uit het Midden-Oosten, wordt koriander ook wel « Chinese peterselie » of « Arabische peterselie » genoemd. Het behoort tot dezelfde botanische familie als de wortel en de kervel. De bladeren, waarvan de geur doet denken aan wants, worden veel in de keuken gebruikt. In de parfumerie worden de zaden gebruikt, die door distillatie een etherische olie opleveren met een hele andere geur: fris, kruidig en lichtjes houtachtig.

Gember

Dit zeer gewaardeerde kruid werd sinds zijn ontdekking door Marco Polo (die het meebracht van een reis in 1280) gebruikt om een warme, pittige noot aan gerechten en dranken te geven. In de parfumerie wordt de essentie gewonnen door distillatie van de wortelstok. De geur is fris, citroenachtig en kruidig, met houtachtige facetten.

Jeneverbessen

Afkomstig van de jeneverbes (Juniperus communis), worden deze kleine Europese vruchten gebruikt in de keuken (wild, zuurkool) en natuurlijk voor de bereiding van gin en jenever. In de parfumerie geven ze een frisse, harsachtige en licht terpentijnachtige noot.

Roze Peper

Afkomstig uit Zuid-Amerika, is de roze peper, of roze bessen, een « valse peper », fris en luchtig, die zeer goed samengaat met citrusnoten. Het wordt vaak gebruikt in de parfumerie als kopnoot.

Timutpeper

Een pepersoort die sinds kort door parfumeurs wordt gebruikt, de Timutpeper (of Timurpeper) is een valse peper, verwant aan de Sichuanpeper. Het verspreidt geuren van pompelmoes.

2. De Warme Kruiden

Tot de warme kruiden die in de parfumerie worden gebruikt, behoren: nootmuskaat en zijn omhulsel (foelie), kaneelhout, pepers, saffraan en tot slot de pimentbessen.

Nootmuskaat

Nootmuskaat bezit onder andere ontstekingsremmende en antiseptische eigenschappen. Het wordt ook in de keuken gebruikt om gerechten te verrijken (het maakt deel uit van de beroemde « Quatre Épices »).

De noot is kruidig, droog, warm en diep, en kan doen denken aan een leernoot, met een kamferachtig medicinaal aspect, een kruidnagelfacet en een aardse noot.

Eugenol, methyleugenol en isoeugenol behoren tot de moleculen die in nootmuskaat voorkomen. Eugenol, dat ook de belangrijkste component van kruidnagelextract is, is een molecule die verantwoordelijk is voor de opwindende kant van parfum.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee soorten nootmuskaat in de parfumerie: de noot zelf, en het omhulsel van de noot (foelie). Hun geur verschilt sterk: foelie is zachter, met een oranjebloesem- en kamfernoot, terwijl de nootmuskaat kruidiger en scherper is.

Naast etherische olie en absolu wordt nootmuskaat ook synthetisch gereproduceerd.

Kaneelhout

Kaneel wordt al millennialang gebruikt. Het merendeel van de kaneelproductie komt uit Sri Lanka, de Seychellen en Madagaskar. Het kruid wordt om de twee jaar geoogst en het zeer dunne hout moet in de zon drogen voordat het door distillatie wordt behandeld.

Pepers

Er bestaan drie soorten peper (zwarte, witte en groene). Ze zijn afkomstig van verschillende rijpingsgraden, maar van dezelfde soort: de Piper Nigrum. Het is een zeer gewild kruid, zowel voor consumptie als in de parfumerie.

Saffraan

Bijgenaamd “het rode goud”, is saffraan, afkomstig van een stempel van de krokus, het duurste kruid ter wereld. Het wordt niet in de parfumerie gebruikt, omdat het allergene componenten bevat. Er bestaat echter een vervanger: safranaal, dat een zeer sterke leer- en kruidige noot aan parfums geeft.

Pimentbessen

Oorspronkelijk van de Antillen en voornamelijk geoogst in Jamaica, worden pimentbessen behandeld door distillatie, evenals de bladeren (die men “bay” noemt). Hun geur combineert kaneel, peper en kruidnagel. Ze worden ook wel “Jamaicapeper” of “vierspecerijenpeper” genoemd.

Kruidige Parfums

Hier volgen enkele geuren met een kruidige facet, ingedeeld per kruid:

Gemberparfums

• Déclaration – Cartier
• Five O’clock – Serge Lutens
• Allure Homme Sport Edition Blanche – Chanel
• Eau de Gingembre – Roger Gallet
• L’Eau – Diptyque
• Fou d’Absinthe – L’Artisan Parfumeur
• Safran Troublant – L’Artisan Parfumeur
• Dzing – L’Artisan Parfumeur
• Ginger Picante – Guerlain
• Baptême du Feu – Serge Lutens

Jeneverbesparfums

• Gin – Lord Of Barbès

Kardamomparfums

• Voyage – Hermès
• Cardamusc – Hermès
• Déclaration – Cartier

Pimentbesparfums

• Mitsouko – Guerlain
• Piment Brûlant – L’Artisan Parfumeur

Saffraanparfums

• Safran Troublant – L’Artisan Parfumeur
• Saffron – Jo Malone
• Black Saffron – Byredo

Peperparfums

• Poivre Noir – Caron
• Parfum Sacré – Caron

Korianderparfums

• Héritage – Guerlain
• Gentleman Only – Jean Couturier
• Intense – Jean Couturier
• Coriandre – Jean Couturier

Kaneelparfums

• Opium – Yves Saint Laurent
• Égoïste – Chanel
• Rousse – Serge Lutens
• Black Orchid – Tom Ford
• Noël au Balcon – Elo
• Dolce Vita – Dior
• L’Eau Lente – Diptyque
• Eau – Diptyque

Nootmuskaatparfums

• Cacharel pour l’Homme – Cacharel
• Vétiver – Guerlain
• Opium pour Homme – Yves Saint Laurent
• Tubéreuse Criminelle – Serge Lutens

Kruidenmengelparfums

• Noir Épices – Frédéric Malle
• Spice Blend – Dior
• Paprika Brésil – Hermès
• Épices Marines – Hermès
• Voyage – Hermès
• Bois d’Arménie – Guerlain

Parfums met Vertrouwelijke Kruiden

• Komijn, aanwezig in Femme de Rochas van Edmond Roudniska.
• Kruidnagel, waarmee samen met roos de noot « anjer » wordt gecreëerd, aanwezig in Coco van Chanel, Opium van YSL, Aromatics Elixir van Clinique, Miss Dior, Tam Dao van Diptyque, Florentina van Delacourte Paris.