Hyraceum ya da Afrika Taşı: Parfümerideki Etik Hayvansal Nota

Hayvansal Notaların Kökeni ve Tarihi

Hayvansal notalar M.Ö. yaklaşık 330 yılında Büyük İskender tarafından keşfedilmiştir. Bu tarihten itibaren parfümcülere büyük fayda sağlamıştır. Zira güçlü aromalara sahiptirler ve buhara karşı özellikle iyi direnç gösterirler.

Küçük dozlarda kullanılan hayvansal notalar, daha ince kokularla birleştirilerek parfüme zariflik katabilir; bu sayede varlıklarını ele vermeden nüanslı bir şekilde ortaya çıkarlar.

Yüzyılın başında parfümlerin büyük çoğunluğu fiksatif olarak nitelendirilen hayvansal notalardan oluşuyordu. Son derece kalıcı olan bu hayvansal notalar alt notalara katkıda bulunuyor, ancak özellikle parfümlere büyük bir duyusallık kazandırıyordu.

Parfümcünün Organındaki Hyraceum ve Hayvansal Notalar

Hyraceum, parfümcünün elinde bulunan 1.000 doğal nota arasında yer almaktadır. Bunun yanı sıra 3.000 olası sentetik ham madde de mevcuttur. Bağımsız parfümcü, ham maddelerini seçmekte oldukça özgürdür. Zevklerine ve eğitimine göre genellikle 1.000 madde (doğal ve sentetik) seçer.

Bununla birlikte, büyük bir şirkette çalışıyorsa parfümcü, şirketin cardex‘ine (parfümeride kullanılabilecek ürünlerin başvuru eseri) uymak ve elindeki ham maddelerle çalışmak zorundadır.

Öte yandan bazı topluluklar kendilerini parfümlemek için saf ya da bitkisel maddelerle karıştırılmış hayvansal ham maddeleri kullanmaktaydı ve hâlâ kullanmaktadır. Zira hyraceum kokusu başlangıçta sert olmakla birlikte gül, yasemin ya da ylang-ylang gibi diğer maddelerle karıştırıldığında yumuşar (bkz. Çiçeksi aile).

Kokusu parfümün orkestrasını bile yüceltebilir ve neredeyse afrodizyak nitelikte duyusal bir nota katabilir.

Hyraceum: Tanımı ve Kökeni

Hyraceum, genellikle Kaya Sürtseni ya da Cape Daman olarak adlandırılan bir hayvandan elde edilen bir özdür. Tavşan büyüklüğünde, iri bir dağ sıçanına benzeyen, iki küçük karakteristik dişe sahip ve mağaralarda yaşayan, tırnaklılar familyasından bir kemirgendir.

Hyraceum, bu hayvanın dışkılarından elde edilir; dışkılar yağmur suyuyla çok gözenekli bir toprak içine taşınır ve ardından feromonlar bakımından zengin idrarla ayrışır.

Toprak ve köklerle karışan bu dışkılar, daman mağaralarında fosil leşir. Sıvı, zaman zaman yüzlerce yıl süren çok uzun bir süreç içinde katılaşır; ta ki kayalar tamamen bu maddeyle doyana kadar.

Tehlikeli Bir Hasat

Hyraceum özünün hasadı Antik Çağ’dan beri Doğu Afrika’da oldukça ilkel koşullarda gerçekleştirilmektedir. Bu sıvıyla dolu taşları toplamakla görevli hyraceum toplayıcıları, merdiven yardımıyla mağaralara tırmanmak zorundadır (oldukça tehlikeli bir iş).

Daha sonra keski ve çekiçle taşları kırar, toplar ve şehre satmak üzere deve sırtında taşırlar.

Eski metinlere göre Mısırlılar da hyraceum toplardı; bu madde mumyalama tekniklerinde kullanılıyordu. Bu nedenle “Tanrının Taşı” ya da “Afrika Taşı” olarak da adlandırılır.

Hyraceum’un Şifalı Özellikleri

Parfümerideki kullanımının yanı sıra hyraceum şifalı özelliklere de sahiptir. Bazı Afrika toplulukları tarafından kanamaları durdurmak amacıyla kullanılır; yaraları dezenfekte edebilir, migreni, kaygıyı giderebilir, bazı cilt sorunlarını ve epilepsiyle ilişkili konvülsiyonları tedavi edebilir.

Hyraceum’un Dönüşüm Süreci

Hasat edilen, kahverengi ve kırılgan hâle gelen taşlar öğütülür. Daha sonra akan koyu yağ hexan (bir hidrokarbon) ile işlenir, ardından dondurulur ve filtrelenir. Bir konsantrasyon aşaması izler; bu sürecin sonunda bir rezinoyd absolüsü (kuru, bitkisel veya hayvansal bir ham maddeden elde edilen özütü) elde edilir. Yağ aynı zamanda alkol içinde infüzyon olarak da işlenebilir.

Hyraceum nadir bulunan ve bu nedenle oldukça maliyetli bir üründür. Ayrıca gri amberin yanı sıra (doğal ve hyraceum’dan daha da pahalı) izin verilen tek doğal hayvansal üründür.

Koku Profili: İzin Verilen Bir Hayvansal Nota

Bu dönüşüm sürecinin ardından hyraceum, deri boyutu olan, çok hayvansal (hatta koprolojik) özgün bir nota verir. Hyraceum kokusu sivetten ile kastoröyüm arasında bir yerde konumlanabilir.

Hyraceum doğal ve izin verilen bir hayvansal ham maddeolduğu bilinmelidir; zira elde edilmesi için hayvana hiçbir zarar verilmemektedir. Bu nedenle hyraceum ticareti adil ticaret kapsamında gerçekleştirilmektedir.

Hyraceum’un Yerine Kullanılabilecek Diğer Hayvansal Ürünler

Perfümcünün orgunda hyraceum yoksa tercihen şunları kullanabilir:

Sentetik notalar, şunlar gibi:

• Yasemin içindeki hayvansal notalar: indol.
• Parakresol, civetone ya da skatol.

Veya doğal ürünler, şunlar gibi:

• Amber baklagili gibi bitkisel miskler.
• Kimyon, kostu, labdanum sistusu, adaçayı, atlas sedir, hizop, osmantus, deri notaları vb. gibi hafifçe kirli notalar taşıyan bitkisel notalar.