Gül: Çiçeklerin Kraliçesi ve Nahéma Efsanesi

Tarih ve Kökenler

Nero tarafından büyük ilgi gören gül, şölenleri sırasında aşırıya kaçıldı. Antik çağda tüm aşırılıkların çiçeği olan gül, İsa’dan sonra 4. yüzyılda Kilise tarafından sahiplenilerek Meryem Ana kültüyle ilişkilendirildi. Ancak koku gülünün yayılması Araplara borçludur. Fas’ın Dadès vadisine, Bulgaristan’a ve ardından Türkiye’ye soktukları ileri sürülmektedir.

Gülün koku karmaşıklığı etkileyicidir. Kimyası karmaşık ve taklit edilemez niteliktedir; en az 300 moleküle sahip olan gül, parfümcülerin yaratıcılığına sonsuz dönüşüm olanakları sunar: bazen melek, bazen şeytan, taze ve ışıldayan ya da duyumsal ve derin.

Sonsuza kadar yenilenebilir. Parfümcünün paletinin tartışmasız kraliçesi, ilham perisi, elmasıdır. Gül, parfümerinin iki kral çiçeğinden biri olarak kabul edilmektedir.

Gül çeşitleri

Güller 2 büyük gruba ayrılır:

• Güzellikleri için yetiştirilen yaklaşık 700 süs gülü çeşidi.
• Parfümeride kullanılan çok kokulu güller; sayıca azdır ve belki daha az güzeldir: Şam Gülü (Rosa Damascena) ve Grasse gülü olarak bilinen Mayıs Gülü (Rosa Centifolia) ya da Yerel Gül.

Üretim bölgeleri

Grasse Gülü ya da Centifolia: Kafkasya kökenllidir. 16. yüzyılın sonunda Fransa’ya getirildi.

Rosa Damascena ya da Şam Gülü: Türkiye, Bulgaristan, Fas ve İran’da daha yoğun biçimde üretilmektedir. Rosa Damascena, İran’ın Şiraz bölgesinden kaynaklanmaktadır. Şiraz 1750’den 1794’e kadar İran’ın (Pers İmparatorluğu) başkenti oldu; orada damıtımevleri kuruldu; daha sonra Suriye’ye (Şam), oradan Bulgaristan ve Türkiye’ye taşındı.

Büyük gül suyu üreticileridir. İranlılar, kurutulmuş gül yaprakları veya gül suyu gibi temel Pers mutfağı bileşenlerinden her zaman güle bağlı olagelmiştir. Gül suyu ayrıca tıbbi ve kozmetik amaçlarla da kullanılmaktadır.

Kutsal mekânlar ve dini törenler için de sembolik bir anlam taşımaktadır. İranlılar bu güle «Peygamber Hazreti Muhammed’in Çiçeği» adını vermiştir. Kâbe, Kaşan gül suyuyla her yıl ünlü bir törenle yıkanmaktadır.

Parfümeride Kullanım

Gül elbette çiçeksi parfümlerde kullanılmaktadır. Taze, «sabah çiyiyle işlenmiş» ya da daha koyu ya da daha «şarkileşmiş» olabilir. Chypre akorlarıyla, özellikle neo-chypre’lerle mükemmel uyum sağlar. Tüm parfümcüler gülün paçuliyle ideal bir ikili oluşturduğunu bilir.

Ayrıca örneğin Nahéma‘da olduğu gibi şarki notalarla, özellikle de çiçeksi şarki parfümler için kullanılabilir. Meyvemsi çiçeksiler ya da tek çiçek parfümleri için de kullanılabilir. Nahéma bugün yaratılacak olsaydı, bu parfümde gülün «aşırı dozlanması» nedeniyle imkânsız olurdu.

Gül şu anda içerdiği baharatlı notalar nedeniyle yeni toksikolojik yasaların hedefindedir; bu notalar bugün «sınırlıdır».

Guerlain’in Communelle’i

Communelle, farklı doğal esans partilerinin yerinde bileşimidir. Guerlain’de, aynı botanik ya da farklı botanik kökenli, farklı üreticilerden ya da ülkelerden çeşitli uçucu yağlar her zaman bir araya getirilir; bu sayede aynı tema etrafındaki tüm fasetalar sunulabilir.

Amaç aynı zamanda bir «Guerlain standardı» oluşturmaktır: çok belirgin, tanınabilir bir imza ve yıldan yıla kalite tutarlılığını güvence altına almak.

Hammaddenin işlenmesi

Gül yaprağı iki farklı şekilde işlenebilir:

1. Distilasyon yoluyla

1 kg esans elde etmek için yaklaşık 3,5 ton gül yaprağı gerekir.

Yapraklar suyla birlikte bir tanka yerleştirilir. Her şey belirli bir sıcaklığa kadar ısıtılır. Koku molekülleriyle yüklü buhar, soğutulan ve yoğunlaşan bir kolona yükselir ve uçucu yağı verir.

Distilasyon sırasında elde edilen diğer ürün: bazen bir parfüm formülünde kullanılan gül suyu. Esans daha üst notalarda, taze ve uçucudur. İyi bir toplayıcı için: hasat sabah saat 7’den itibaren saatte 5 kg’dır.

2. Uçucu çözücülerle ekstraksiyon yoluyla

1 kg absolü için 700 kg yaprak gerekir.

Yapraklar, basınç altına alınan bir tankta birkaç tabaka üzerine yerleştirilir. Bu bir tür devasa düdüklü tenceredir. Yaprakların tüm koku molekülleriyle yüklenmek üzere tanktan bir çözücü geçirilir. Tank ardından açılır, çözücü buharlaştırılır ve konkret adı verilen koyu bir macun benzeri madde elde edilir.

Bu konkret, mumlardan kurtulmak ve saflaştırmak için alkolle yıkanır. Böylece absolü elde edilir. Absolü daha derin bir sese sahiptir; kalp notası olarak çalışır; ancak daha yoğun ve yuvarlaktır.

Bilinmesi gereken: Aynı miktardaki çiçekten, uçucu yağdan 6 kat daha fazla absolü elde edilir. Bu nedenle Gül absolutü daha ucuzdur.

Koku tanımı

Grasse Gülü

Daha ballı, daha yuvarlak, daha sıcak, biraz «mumlu» bir koku.
Bileşenler: APE, Geraniol, Sitronellol, rodionol, vb.

Bulgar Gülü

Türk gülüne kıyasla daha badem aromalı, daha liçi, daha frambuazlı, daha enerjik, biraz daha taze üst notalara sahiptir.
Guerlain’de farklı parsellerden çeşitli ürünler seçilir: bazıları meyve, odun ya da sardunya fasetasını öne çıkarır; «enginar ve kuru ot tonları» olanlar genellikle dışarıda bırakılır; badem aromalı ve liçi meyvemsi notalara sahip olanlar tercih edilir.

Her yıl, Guerlain’de yeniden kazanılan Bulgar gülünde «Guerlain kalitesini» elde etmek için partiler seçilip bir araya getirilecektir.

Başlangıçtan bu yana Pierre François Pascal Guerlain, Aimé ve özellikle Jacques Guerlain elbette Grasse gülünü, aynı zamanda da büyük miktarda Bulgar gülünü kullandı. Yalnızca Jean Paul Guerlain Türk gülünü daha fazla tercih etti.
Bileşenler: sitronellol, Geraniol, APE, gül oksit, Beta damascenon, beta iyonon, vb.

Pers Gülü

Enginar ve kuru ot çağrışımları taşıyan, daha vahşi ve daha koyu kokulu gül.

Baskın gül notası içeren birkaç parfüm

• Aldehit Gülü: N°5 Chanel (1921), Liu Guerlain (1929)
• Gül/yasemin: Joy Patou (1929)
• Şarki gül: Chamade Guerlain (1969): parfümeride sümbül ve frenk üzümü tomurcuğunun ilk kullanımı ve Nahéma (1979); gül overdownuyla (Türk absolutü, Grasse gül absolutü, Bulgaristan özü, damascon molekülünün ilk kullanımı)
• Chypre gülü: Aromatics Elixir Clinique (1971), Rose de Nuit Serge Lutens (1993), Une Rose Frédéric Malle (2003), Rose Barbare Guerlain (2004), Portrait of The Lady Frédéric Malle (2010)
• Odunsu gül: Voleur de Roses L’Artisan Parfumeur (1993), Rose 31 Le Labo (2006)
• Yeşil bitkisel gül: Pleasures Estée Lauder (1995), Sa majesté La Rose Serge Lutens (2000), Eau Plurielle Diptyque (2015)
• Meyvemsi frenk üzümlü gül: Rose Ikébana Hermès (2004), Le jour Se Lève Louis Vuitton (2016)
• Meyvemsi kirazlı gül: La Petite Robe Noire Guerlain (özel butiklerde 2009): Dephine Jelk ile ko-yaratımım. T. Wasser tarafından 2012 uluslararası lansmanı
• Pudralı gül: Ombre Rose JC Brosseau (1981), Flower Kenzo (2003)
• Miskli gül: Chloé Chloe (2008), Rose des Vents Louis Vuitton (2016), Dovana Delacourte Paris (2017)
• Menekşeli gül: Paris Yves Saint Laurent (1983), Trésor Lancôme (1990)

Guerlain’in Nahéma’sı

Hikâyesi

Bin Bir Gece Masalları’nda Şehrazad, Hindistan sultanı tarafından çağrılarak harika hikâyelerinden birini anlatması istendi. Şehrazad ona Nahéma’nın hikâyesini anlattı.

Çok uzak bir ülkede, Saray’ın Büyük Teşrifatçısının iki kız kardeşi vardı. Güzellikleri mükemmel ve o kadar benzerdik i, babası adlarını aynı harflerle oluşturdu: Mahané ve Nahéma. Ama karakterleri çok farklıydı: Mahané yumuşak, uysal ve uzlaşmacıyken Nahéma ateşli ve kararlıydı; ateşten bir karaktere sahipti.

Bir akşam yaşlı bir derviş misafirperverlik istedi ve bir gece sarayda ağırlandı. Babaları için teşekkür etmek amacıyla Nahéma ve kız kardeşine son derece güzel, değerli bir ahşap kutu verdi ve şunu söyledi: «Dikkatli olun, bu kutu kaderinizi içeriyor – ama dikkat, sırrı bir kez ortaya çıktığında değiştirmek imkânsız olacak».

İki prenses evlenme çağına geldiğinde, genç bir prens saraya geldi. Prens iki kız kardeşle tanışıp onlara kur yaptı. Seçmek güçtü; birbirinden çok farklıydılar; ikisine birden sahip olmak ideal olurdu, zira birbirlerini mükemmel biçimde tamamlıyorlardı. Hâlâ kararsız olan prens cevabını vermeden saraydan ayrıldı.

İki kız kardeş için bekleme uzadı. Mahané, sahilde oyalanır ve sakin kalırdı. Nahéma ise çok sabırsızdı. Bir gün, Prens’ten yanıt gelmediği için sıkıntıyla tepinen Nahéma, kutusunu alıp kız kardeşinin kutusunu da çalarak kaderinin sırrını öğrenmek istedi.

Nahéma ardından iki kutuyla çöle doğru yola çıktı; ancak güçsüz düşerek kız kardeşinin kutusunu düşürüp kırdı; kutudan su döküldü. Su, uyumu ve boyun eğişi simgeler; zira su içine döküldüğü kabın biçimini alır.

Sonra Nahéma kendi kutusunu açtı ve içinde turuncu ve pembe bir çiçek biçiminde küçük bir alev gördü. Her şeyi yutan tutkun simgesi. Nahéma, seçilmeyi bekleyen bir kadın değil; uzlaşıyla yetinemeyen cesur ve evcilleşmez bir kadındır.

Aynı zamanda prensle evlenecek olanın, yumuşaklık ve boyun eğişiyle kız kardeşi Mahané olduğunu da anladı. Şehrazad sultana şu soruyu sordu: Nazik Mahané ile tutkulu Nahéma arasında hangisini seçerdiniz? Hiçbirini; zira içinde her ikisini de buldum: hem tutkuyu hem de şefkati.

Tanım

Tutku ve şefkatin birlikteliği, bu fragransın yaratıcı fikri oldu: rahatsız edici, kadifemsi, eşsiz, Ravel’in Boléro şaheseri gibi saplantılı.

Öncelikle seçilen güllerin fazla dozu: esanslar, absolüler; bunlara sayısız güllü notalar eklendi. Tüm bunlar ilk kez Guerlain tarafından meyvemsi bir dokunuş ve olağanüstü kalıcılık katan «damascon» (Guerlain tarafından ilk kez kullanılan molekül) ile yüceltildi.

Kalpte, sümbülün taze ve yeşil kokusu. Ardından meyveler, şeftali ve passion meyveleri. Kompozisyonun temeli, sandal ağacı ve paçuli tarafından desteklenir; ve her zaman hazır: Guerlinade.