Parfümcülükte Reçineler ve Balsamlar: Mür, Tütsü, Styrax ve Benzoin

Mür

Yunan mitolojisi, ensest Myrrha’nın doğum yapmadan önce mür ağacına dönüştürülmesi ve Adonis’e hayat vermesi mitini canlı tuttu.

Botanik ve Köken

Arabia ve Habeşistan’dan gelen, hepsi de küçük boyutlu birkaç Commophora türü, olağanüstü bir geçmişe sahip Mürün kaynağıdır. 100’den fazla Commiphora türü mevcuttur.

Bahsettiğimiz 3 tür (Commiphora myrrha Nees, Commiphora abyssinica, Commiphora schimperi), açık sarıdan oldukça koyu kırmızıya değişen renklerdeki gerçek gözyaşları olan doğal sızıntılar biçiminde oleo-gom-reçine üretimine en fazla katkıda bulunan türlerdir.

Neredeyse kırılgan olan bu narin damlalar güçlü aromatik bir koku yaymaktadır. Mür, %60 sakız, %30 reçine ve öz ile ek olarak acı bir prensipten oluşmaktadır.

Tarih ve Kullanım

En nefis, en değerli parfüm olarak kabul edilen Mür, tüm antik çağ boyunca en yüce kullanımını gördü: Tanrılara tapım. Ardından Üç Bilge de onu tütsüyle ilişkilendirdi.

Ancak bu kutsal kullanımların ötesinde Mür, parfümcülükte önemli bir kullanım alanı bulmuş ve bulmaya devam etmektedir. Nitekim parfümcüler, ağaçtan hasat edilen sakızın buharla distilasyonu yoluyla elde edilen Mür özünü kullanmaktadır.

Yoğun ve yükselen balsamik bir kokuya sahiptir: meyan kökü, odunsu, neredeyse meyvemsi ve tütsü facette’i.

Tütsü

Tütsü, Mür gibi bir sakızdır. Tütsü ağaçlarından toplanır. Gerçekten de tütsü ağacı kavramı toplu bir anlam taşımaktadır. Somali, Yemen, Sudan Etiyopya ve Hindistan gibi çeşitli ülkelerden kaynaklanan bir dizi Boswellia türünü kapsamaktadır.

Botanik ve Hasat

En sık kullanılan ağaç Boswellia carteri Roxb‘dur. Bunların tümü Orta Doğu ve Afrika dağlarında 4 ila 5 metre boyunda çalılardır. Tütsü ağaçlarının gri kabuğu kolaylıkla soyulan bir gövdesi ve dalları vardır.

Parfümcülükte, ağaç gövdesine kesi yapılarak hasat edilen sakız özünü elde etmek amacıyla buharla distile edilir. Bu öz, kamforalı, reçineli, dumanlı bir etkiye sahip son derece güçlü ve siyah dip nota aromatik bir notadır.

Tarih ve Kutsallık

Yüzyıllar boyunca tütsünün kullanımları her zaman belirli bir törene karşılık gelmiştir: tanrılara tapım, şifalı tedaviler ya da parfümler. Antik Mısır’lılar onu iyileşmek, ölülerini mumyalamak ve özellikle ibadet mekânlarında tütsüleme amacıyla kullanırlardı. Dinler de ondan vazgeçmedi. Uzak Doğulular özel hayatlarında neredeyse kutsal bir ilgi gösterir.

Styrax

Peru ve Tolu balsamları, benzoin ya da mür ve tütsü gibi styrax balsamı da liquidambar olarak adlandırılan ve Suriye, Küçük Asya ve Güney Amerika’da bulunan iki ağaç türünün kabuğunda salgılanır.

Bileşim ve Koku Tanımı

Sıvı styrax, küçük bir reçine oranı, styrol adlı benzin kokulu öz, sinnamik asit ve styraxinden oluşmaktadır.

Styrax özü, balsamın distilasyonuyla elde edilir. Kokusu; güçlü vanilya, balsamik, çiçeksi, hayvanımsı, derisi ve katrandır.

Benzoin

Benzoin, Styracaceae ailesinden bir ağacın gövdesinden doğal olarak ya da kesi yapılarak elde edilen bir balsamdır: styrax benzoin. Siyam ve Sumatra’dan gelmektedir.

Bu sızıntı aslında ağacın patolojik bir tepkisidir. Benzoin sakızı ya da gözyaşı olarak da adlandırılır. Sıvı halindeyken beyaz renktedir; kuruyunca sarıya döner. Hasat edildiğinde yarı katı haldedir.

Benzoin Çeşitleri

• Siyam: Siyam benzoini parfümcüler tarafından en çok aranan çeşittir. En nadirdir, dolayısıyla en pahalısıdır. Çok belirgin bir vanilyalı facette’e sahiptir.
• Sumatra: Sumatra benzoini, resmi benzoin olan ve tütsüleme ya da tentürde kullanılan badem benzoin ile yalnızca benzoik asit ekstraksiyonuna yarayan sıradan benzoin olmak üzere 2 çeşitten oluşmaktadır.

Kullanım ve Koku Tanımı

Benzoin damlaları çok tatlı bir parfüm geliştirir; içinde bir tür tütsü ya da mür gibi kullanıldığı Budist tapınaklarında çok takdir görmektedir. Gerçekten de benzoin uzun süre bir tütsü ya da mür çeşidi ve değerli bir madde olarak kabul edildi. Akciğer ve cilt hastalıklarının tedavisinde de rol oynadı.

Parfümcülükte, benzoin absolüsünü elde etmek amacıyla sakız uçucu çözücülerle ekstraksiyon yöntemiyle işlenir.

Koku tanımı: Hafif vanilyalı, bademsi, kızarmış kahve, ballı, çiçeksi (karanfil), zengin, likörümsü, ilaç gibi.