Parfümerde Kakule: Taze ve Aromatik Bir Baharat

Tarih ve Efsane

Kakulenin Latince adı: Eletarria cardamomum
Familya: Zingiberaceae

Efsaneye göre Marcus Antonius’a çılgınca aşık olan Kleopatra, aşk randevularından önce kakule parfümleri yakardı. Biber öncesinde baharatların kraliçesi olan bu baharat, adı çoğunlukla yanlış telaffuz edilir; cardamom değil, cardamon yazılır.

Kakule, Hint mutfağının tipik baharatı olup masala körisi ve chai çayının bileşiminde yer alır. Safran ve vanilyanın ardından en pahalı baharatlardan biri olduğunu belirtmek gerekir. Toz haline getirildiğinde kokusu çok hızlı kaybolur.

Botanik ve Köken

Tropikal ıslak ormanlarda orta yüksekliklerde yetişen, 2 ila 5 metre yüksekliğe ulaşabilen sağlam, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Kalın rizomları olan kakule, kırmızı damarlı beyaz çiçekler verir; kuru kapsül tipinde bir meyvedir.

Her kapsül 10 ila 20 adet köşeli, siyah ve kokulu tohum içerir. Meyveler Hindistan’da Eylül ile Aralık arasında elle toplanır. Kakule botanik olarak zerdeçal ve zencefille aynı familyadandır.

Çeşitler ve Menşei

Beyaz, yeşil, bej veya kahverengi olmak üzere farklı kakule çeşitleri vardır. Renk, kuruma tekniğine göre değişir. Başta Hindistan ve Sri Lanka kaynaklı olmakla birlikte, bu değerli yeşil kapsüllerin dünyada en büyük ihracatçısı olan Guatemala’da, ayrıca Tanzanya, Vietnam ve Kamboçya’da da yetiştirilir.

Yeşil renkte olan kakule daha sonra sarıya döner ve kapsülden ayrılmaya başlarsa artık hasat zamanı gelmiştir.

Bir başka çeşit de bulunur: siyah ya da kahverengi kakule. Yeşil kakulenin kuzeni olan bu çeşit daha büyük, daha pürüzlüdür; daha güçlü, daha dumansı bir kokuya sahip olup genellikle tuzlu yemeklerde kullanılır.

İşleme ve Ekstraksiyon

Kakule uçucu yağını elde etmek için kakule tohumları ezildikten sonra 5 saat buhar damıtmasına alınır; ardından arıtma ve çalkalama aşaması gelir. İhracattan önce değerlendirme yapılır. Üretimi son derece yoğun iş gücü gerektirdiğinden oldukça pahalı bir baharattır.

Koku Tanımı: Taze ve Kâfurlu Baharat

Özellikle sevdiğim bu koku, ökaliptüs ve biberiye etkisi, biber ve limon dokunuşuyla taze, hafifçe kâfurlu, son derece aromatik baharatlar sınıfına girer. Hem baharatlı hem de aromatiktir.

Çikolata, kahve ve çay notalı ile diğer tüm baharatlarla iyi uyum sağlar. Yükselen narençiyeli yüzü nedeniyle tüm diğer narençiyelerle de çok iyi birleşir; son derece canlandırıcıdır.

Guatemala kakule, daha saf ve yüksek olduğundan parfümcüler tarafından Hint kakulesinden daha çok tercih edilir.

Diğer Taze Baharatlar:

• Kişniş tohumu
• Pembe biber
• Timut biberi
• Zencefil
• Ardıç meyveleri

Parfümerdeki Kullanımı

Tüm koku aileleriyle, özellikle Eau de Colognelerle uyum sağlar. Hem kadın hem erkek parfümlerinde kullanılır; odunsu aile, şipre ailesi ve doğu ailesiyle özellikle iyi uyum sağlar.

Delacourte Paris Vanilya Koleksiyonu’nda Vangelis; chai içeceğine bir göz kırparak kakule dahil pek çok baharat (karanfil, biber, tarçın) içerir. Baharatların gücünü odunlarla (paçuli, vetiver, sedir, sandal ağacı) ve vanilyanın şefkatiyle harmanlayan güçlü karakterli bir parfümdür. Baharatlı bir vanilyadır.

Faydaları

Mısırlılar diş beyazlatmak ve nefes tazelemek için onu çiğner. Sindirim ve uyarıcı özellikleri vardır. Boğaz ağrısı ve öksürüğe karşı da etkili olduğu söylenir. Kakule bulantı ve böbrek ağrılarını yatıştırır. Bazı sigaraları da kokular.

Ayurvedik tıpta yaygın biçimde kullanılır. Lübnanlı kahvelerle doğu tatlılarını da kokular. İskandinavya’da pastalar, sıcak şaraplar, turtalar ve zencefilli keklerin yanı sıra ekmekleri de kokulandırır. Yapraklar Hint mutfağından yemekleri lezzetlendirmek için de kullanılabilir.

Kakule İçeren Parfümler

Büyük parfümcü Jean-Claude Ellena’nın özellikle sevdiği bir baharat notası. Başlangıçta feminen parfümlerden çok maskülen parfümlere özgü olan bu nota artık giderek artan biçimde kadın parfümlerinde de yer almakta; özellikle bağımsız niş parfümerde giderek yaygınlaşmaktadır (bkz. Bağımsız veya niş parfümeri).

• Eau parfumée au Thé Vert – Bulgari
• Déclaration – Cartier
• Juniper Sling – Penhaligon’s
• Intoxicated – Kilian
• Mimosa et Cardamome – Jo Malone
• Kenzo Jungle erkek ve kadın – Kenzo
• Dzongkha – l’Artisan Parfumeur
• Alien – Mugler
• 1969 Parfum – Histoires de Parfums
• Voyage – Hermès
• Vangelis – Delacourte Paris