Parfümeride Ylang-Ylang: Komorlar ve Mayotte’un Güneşli Çiçeği

Tarih ve Botanik

Botanik aile: Annonaceae

Ylang-ylang, Endonezyacada «çiçeklerin çiçeği» anlamına gelir. Ylang’ın uçucu yağı gerçekten cananga odorata‘dan gelmektedir; ancak kendi özelliklerine sahip başka bir uçucu yağ olan cananga uçucu yağıyla hiçbir benzerliği yoktur ya da çok azdır. Bu 2 ürün de cananga odorata’dır; ancak biri macrophylla, diğeri guenina alt familyasından.

Bileşenler, bazı ortaklara rağmen farklıdır; ayrıca cananga yalnızca Java’da bulunurken ylang ağırlıklı olarak Komorlar’da, Madagaskar’da ve biraz da Mayotte’ta hasat edilir. Ylang-ylang yıl boyunca çiçeklenir. Manolya familyasından bir bitkidir.

Coğrafi kökenler

Ylang-ylang, Güneydoğu Asya’dan, Endonezya’dan ve Filipinler’den gelmektedir. Tropik ormanların bu ağacı, 20. yüzyılın başında Fransız din adamları ve sömürgecilerin yönlendirmesiyle Hint Okyanusu’na taşındı.

Ylang-ylang Endonezyalı kökenlidir. Gerçekten de çiçek, Doğu Endonezya’daki Moluka adalar takımından gelmektedir. İlk distilasyon laboratuvarı 1860’da Filipinler’de değerli çiçeğe aşık Alman bir denizci olan Albertus Schwenger tarafından kuruldu. 1860’tan 1950’ye kadar par excellence ylang-ylang yağı Avrupa’da parfümeride satıldı ve tanındı.

19. yüzyılda Mayotte’ta yerleşti. Mayotte üretimi toplam üretimin yaklaşık yüzde 85’ini oluşturmaktadır. Réunion’da faaliyet gösterdikten sonra ylang-ylang üretimi bugün Madagaskar’da ve Komorlar takımadasında (Grande Comore, Anjouan ve Mohéli) gelişmektedir.

Ağaç: Kültür ve «İşkence»

İkinci yılından itibaren dallar gökyüzüne fırlamak için değil, daha fazla çiçek vermesi ve hasatın daha kolay olması için fidan ağır biçimde budanır; dallar cadı parmaklarına benzer. Budanmasının nedeni daha fazla çiçek vermesini sağlamak ve çok hızlı büyüdüğü için hasatı kolaylaştırmaktır.

Ylang-ylang ağacı kısıtlanmadan 30 metreye ulaşabilir ve yıllar boyunca verimli şekilde 50 yıla kadar yaşayabilir; ancak üretimi 25 ile 30 yaş arasında azalmaktadır. Bu ağaç kinci değildir; çiçekleri ne kadar koparılırsa o kadar fazla üretir; yılda ortalama 5 kg. Ağaç insan boyuna budandığında üretimi 6 ayda 50 kg’dan 200 kg’a çıkar.

Bu tür ağacın birkaç türü vardır; ancak doğrusu çok sayıda küçük sarı çiçekle, kırmızı göbek ve çok ince kokuyla tanınır.

Yüksek Kalite Hasat ve Distilasyon

Yıldız şeklindeki çiçekler, dağınık görünümlü salkımlar hâlinde açar; açık yeşilden parlak sarıya geçerler; bu elbette koku olgunluğuna işaret eder.

Şafaktan sabah 9’a kadar çiçekler hasat edilir; parfümün zirveye ulaştığı an burasıdır. Bir toplayıcı günde 20 kg’a kadar toplayabilir. Ylang çiçeklerini, bozulmadan distile edilmeden önce alterasyon uğramaması için hindistan cevizi yapraklarıyla örülmüş delikli sepetlere koyarlar. Kırılganlıkları nedeniyle çok hızlı distile edilecektir.

Eşsiz fraksiyonel distilasyon

Ylang-ylang özü distilasyon yoluyla elde edilir; çiçekler kapalı ve suyla dolu bir kaba batırılır, ardından doğrudan ateşle kaynatılır. Özle yüklü buhar, daha sonra su tankına batırılmış bir serpantine girdiği kuğu boynu şeklindeki bir boruya yükselir. Böylece soğutulan karışım yeniden sıvıya döner. Yağı sudan ayıran bir sistem olan floransya kabına akar.

Ylang-ylang, yoğunluğuna göre yavaş yavaş salınan 5 uçucu yağ fraksiyonu üretir. 1 kg çiçek özü üretmek için 40 ile 50 kg ylang-ylang yeterlidir.

1. Süper Ekstra: İlk iki saat boyunca toplanan. En yoğun, en zengin, en koku verici; benzil asetat bakımından çok zengin ve diğer fraksiyonlardan daha meyvemsidir.
2. Birinci, İkinci, Üçüncü…: Bazı fraksiyonlar daha hafif ve daha tazedir; taze çiçek kokusunu daha iyi yansıtır. Daha az ilgi çekici olanlar sabun, kozmetik ve deterjan için ayrılır.
3. Tam: Aromateride kullanılan her fraksiyonun bir karışımı.

Bu çiçek için distilasyon süreci 12 ile 20 saat sürebilir. Mayotte’ta 1000 hektar alanda yaklaşık 600 alembik bulunmaktadır.

Mohéli’nin Yeniden Doğuşu (Givaudan)

Artık Givaudan şirketi, optimum kalitede uçucu yağı yeniden sağlamak amacıyla Komorlar’ın küçük bir adası olan Mohéli’den temin etmektedir: takımadasının en ücra ve en doğal adası. Üretim zincirinin tamamındaki personel, en iyi kalite arayışında eğitildi ve bilinçlendirildi.

Önce yalnızca olgunlaşmış çiçeği toplamak, ısıtmayı çok daha az uygulamak, 60°’den 30°’ye düşürülmek ve çiçekler hasattan iki saat içinde distile edilmek suretiyle. Sonuç, bir özden diğerine büyük bir fark ve özellikle bu Mohéli kalitesinde gerçek bir katma değer ortaya koyuyor.

Koku Tanımı

Ylang-ylang uçucu yağı, taze çiçekten farklı güçlü ve anlaşılmaz bir kokuya sahiptir. Baharatlı bir fasetası vardır (bkz. Baharatlı faseta): gönül eri ya da karanfil gibi; beyaz çiçek kokusu; yasemin, nergis ve tuberoz arasında bir yerde.

Ylang-ylang kremsi, çiçeksi, egzotik; güneş kremini çağrıştırır, biraz hayvansal, duyumsal, meyvemsi ve derindir. Duyumsal, ağır, vahşi, uyuşturucu, bereketli, zehirli ve sarhoş edici bir notadır.

Metilli, kamforlu, ilaç tonu, oje ya da selüloit çağrıştıran bazı notalar veya fazla olgun muz gibi bazı daha az hoş notaları da vardır.

Kullanım ve Gelenekler

Ylang-ylang özü çoğunlukla çiçeksi buketler için, özellikle de beyaz çiçek buketlerinde kullanılır. Bu çiçek parfüme duyusallık ve karakter katar; aynı zamanda kremsi bir boyut da taşır.

Güneşli ya da egzotik bir boyut üzerinde çalışmak için de ideal bir notadır. Vanilya notalarıyla iyi uyum sağladığından çiçeksi şarki parfümlerde de bulunabilir.

Mutfak ve ritüel kullanımlar

• Güneydoğu Asya’da: ylang, şeker, dondurma, sakız ve içecekleri tatlandırmak için kullanılır. Thierry Marx tarafından yaratılan bir ylang-ylang dondurmayı tatma şansım oldu; mutlak bir lezzet bayramıydı.
• Endonezya’da: ylang-ylang çiçekleri yeni evli çiftlerin yataklarına serpilir.
• Filipinler’de: Başka çiçeklerle saçlara örülür ve kadınların ya da kutsal resimlerin boynuna takılan kolyeler hâline getirilir.

Başlıca bileşenler

Metil benzoat, linalol, benzil salisilat ve benzil asetat.

Ylang-ylang içeren parfümler

• Mayotte Guerlain
• Cruel Gardenia Guerlain
• Samsara Guerlain
• Teracotta Guerlain
• Embruns d’ylang Guerlain
• Loulou Cacharel
• Songes Annick Goutal
• Organza Givenchy
• Amarige Givenchy
• Ysatis Givenchy
• Eau de Moheli Diptyque
• N°5 Chanel
• Coco Chanel
• Bois des Iles Chanel
• Diorissimo Dior
• Poison Dior