Carla Lavantası, Lavant ve Aromatikler Parfümeride

Carla Lavantası : Organik İstisna

Mon Guerlain, Guerlain’in yeni parfümü, çiçeğe çok yakın bir esans elde etmek için özel bir süreçle bu yeni Carla lavantasını ön plana çıkardı.

Bu lavanta olağanüstü, organik ve yenilebilir. Tadı, kokusuna benziyor; Guerlain ile Maison Le Nôtre arasındaki bir buluşmanın ardından keşfedildi.

Klasik lavantadan çok daha pahalı (yaklaşık 10 kat). Daha çiçeksi, hafif, ince ve özellikle daha meyvelidir. Klasik lavantanın sahip olabileceği saman tonunu taşımaz. Bildiğim kadarıyla yalnızca Guerlain ve Chanel bu güzel lavantayı kullanmaktadır.

Birkaç yıl önce Lavanta ve Lavant üzerine bir yazı yazmıştım. Ancak son zamanlarda parfümeride çok ön plana çıktığından, biberiye ve kekik hakkında da konuşarak yeniden ele almak ilgi çekici göründü.

Klasik Lavanta (Lavandula Angustifolia)

Botanik adı: Lavandula Angustifolia
Botanik ailesi: Lamiaceae

Akdeniz havzası kökenli lavanta artık Bulgaristan, Rusya ve İspanya ile İtalya gibi Güney Avrupa ülkelerinde yetiştirilmektedir. Ama Fransa’nın güneyi başlıca üretici olmayı sürdürmektedir.

Fransız üretimi, Grasse’daki parfümerinin başlangıcıyla birlikte Güney Fransa’da lavanta tarımının yayılmasıyla gerçekten farklı bir boyuta taşındı. Lavanta her zaman 1000 metrenin üzerinde bir yükseklikte yetiştirilir.

Lavantanın pek çok farklı çeşidi bulunur (Lavandula Stoechas, Lavandula Officinalis, Lavandula Spica…) ve bu bitki her zaman hem Romalılar tarafından banyolarını parfümlemek için hem de Orta Çağ’da tıbbi amaçlarla kullanılmıştır. Saflığı ve huzuru simgeler.

Ekstraksiyon ve Koku

Parfümeride lavanta, buhar damıtma yoluyla lavanta esansı olarak ya da esanstan çok farklı bir kokuyla uçucu çözücü ekstraksiyonu ile lavanta absolüsü olarak kullanılabilir.

Bu son derece aromatik ve güçlü nota, Güney bahçelerini, yazı ve zaman zaman biraz klasik (eski Kolonya sularını anımsatan) bir vintage havayı çağrıştırır. Aynı zamanda otsu, kafurlu ve şifalı özellikler taşır. Taze kokusu bergamot notası, hafif çiçeksi ve ahşap tonları içerir. Linalil oranı, lavantanın tüm olfaktif kalitesini belirler.

Kullanım ve Parfümler

Genellikle fougère ailesine ait olan lavanta, aynı zamanda Kolonya sularının ve erkek parfümlerinin de karakteristik notasıdır. Bununla birlikte, chypre ya da oryantal parfümlerin ve bugün bazı kadın kokularının bileşiminde de yer alır.

Başlıca bileşenler: Linalol, linalil asetat, geraniol, pinene, kumarin, kafur, timol.

Lavanta içeren parfümler:

• Mon Guerlain, Guerlain
• Jicky, Guerlain
• Mouchoir de Monsieur, Guerlain
• Shalimar, Guerlain
• Héritage, Guerlain
• Jersey, Chanel
• Pour un homme, Caron
• Kouros, Yves Saint Laurent
• Eternity for men, CK
• Belle en Rykiel, Sonia Rykiel
• Brin de Réglisse, Hermès
• Bleu, Chanel
• Lavender Palm, Tom Ford
• Encens et Lavande, Serge Lutens
• Le Mâle, Gaultier
• Luna Rossa, Prada

Lavant : Melez Kuzen

Botanik adı: Lavandula Burnati
Botanik ailesi: Lamiaceae

Lavantanın kuzeni olan lavant, Lavandula Vera ile Lavandula spica‘nın melezlenmesiyle elde edilen hibrit bir lavanta çeşididir. Ağırlıklı olarak Güney Fransa’da hasat edilir; 1930’lardan bu yana yetiştirilmekte olup günümüzde yaygın biçimde kullanılır ve çoğunlukla lavantanın yerine tercih edilir.

Gerçekten de lavanta tarımı bazı güçlüklerle karşılaştı (20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren üretim düşüşü). Oysa lavant, olfaktif kalite açısından lavantadan daha düşük bir esansiyel yağ üretse de miktar bakımından daha üretkendir. Üç lavant çeşidi bulunur: Grosso Lavant, Abrial Lavant ve Super Lavant. En çok yetiştirilen Grosso Lavant’tır.

Olfaktif betimleme: Lavanta gibi lavant esansı da buhar damıtma yoluyla elde edilir. Bu aromatik bitki, lavantadan daha kafurlu, taze, hafif ahşap, baharatlı bir yapı taşır ve gerçek lavantadan daha az şık ve sofistike bir görünüm sunar. Bu sabunumsu nota ağırlıklı olarak deterjan ve sabunlarda, genel olarak ise fonksiyonel parfümeride kullanılır.

Biberiye

Botanik adı: Rosemarinus Officinalis – Lamiaceae
Olfaktif ailesi: Aromatik

Bu aromatik bitki bugün İspanya, Fas ve İtalya’da yetiştirilmektedir. Gelişmek için kurak ve taşlık arazilere ihtiyaç duyar. Pek çok fitoterapötik özelliği atfedilmekte olup mutfakta da yoğun biçimde kullanılır. Orta Çağ’da biberiyenin kötü ruhları uzaklaştırdığı söylenirdi. Charlemagne döneminde düğün çiçeğiydi.

Parfümeride Biberiye

Biberiyenin parfümeride kullanımı çok eskidir (17. yüzyılda çok miktarda biberiye içeren L’Eau de la Reine de Hongrie buna kanıttır). Biberiye esansı, yaprakları ve çiçeklerinin buhar damıtılmasıyla elde edilir.

Olfaktif betimleme: Aromatik nota olarak biberiye; taze, otsu, kafurludur. Gelişiminde aynı zamanda ahşap, güçlü, lavanta vurgulu ve acı özellikler kazanır; tütsü ve hayvansal nota vurguları da taşır.

Kolonya suları, erkek parfümleri, hesperie ailesine ait parfümler ve taze notalar içeren kokular biberiye içerme eğilimindedir (üst notalarda oryantal parfümler de dahil olabilir).

Kullanım: Kolonyalarda kesinlikle kullanılmaktadır; Jicky ve Heure Bleue‘de de muhtemelen mevcuttur. Ancak bildiğim kadarıyla en fazla içeren parfüm, biberiye overdosu ile tonka fasulyesi arasındaki kontrastıyla Tonka Impériale (Guerlain exclusifs)’dir.

Başlıca bileşenler: Kafur, sineol, borneol, ökaliptol, terpenler.

Kekik

Botanik adı: Thymus vulgaris
Botanik ailesi: Lamiaceae

Mısırlılar ve Yunanlılar tarafından tütsü olarak kullanılan kekik Avrupa kökenlidir; bugün Fransa, İspanya, Cezayir ve Yugoslavya’dan gelmektedir. Limon kekiği, yabani kekik ve Alman kekiği bu aromatik bitkinin çok sayıda çeşidini oluşturur.

Parfümeride Kekik

İlkbahar ve yaz aylarında kekiğin dalları kurutulup buhar damıtılır. Bu işlem kekik esansını verir. Bu aromatik bitki kafurlu, otsu, baharatlı, tıbbi açıdan son derece yoğun bir nota sunar. Kolonyalarda, aromatik parfümlerde ve bazı baharatlı oryantal parfümlerde çok belirgindir.

Başlıca bileşenler: Borneol, linalol, geraniol, terpineol, timol, pinene, kamfen, simen.

Kullanım: Kolonyalarda kullanılmaktadır; baharatlı oryantal ya da chypre akorlarında da bulunabilir.

Kekik içeren parfümler:

• L’eau Noire, Dior
• L’Heure Bleue, Guerlain