Parfümcülükte Dilsiz Çiçekler: Yeniden Yapım Sanatı
Parfümörlerin çaresizliği budur: çok kokulu olan bazı çiçekler, lale gibi, ruhlarını vermez. Leylak, müge, karanfil, buddleia, gardenia, hanımeli, pittosporum, seringat, kokulu bezelye, menekşe, salkım çiçeği, helyotrop ya da sümbül için doğal bir koku elde etmek imkansızdır.
Hangi çıkarma yöntemi olursa olsun, su buharı damıtması ya da uçucu çözücülerle ekstraksyon, hiçbiri işe yaramaz.
Bu çiçeklerin kokusunu yeniden yaratmak parfümörün işi olacak; buna yeniden yapım denir ve her parfümörün bunu algılama ve aktarma biçimi farklıdır. Bir yeniden yapım, hem sentetik hem doğal yaklaşık on bileşenden oluşan mini bir parfümdür.
Bu çalışma olmadan 1956’da Dior’un Diorissimosu gibi bir parfüm elde edilemezdi.
1. Müge (Standart Tarif)
Mügenin yeniden yapımı için standart bir şema fikri vereyim: (Firmenich tarafından artık talep edilen bir yeniden yapım var, ancak bence çiçeğin kokusundan uzak)
- Birkaç gül bileşeniyle başlıyoruz:
- feniletil alkol (gülün yeşil yaprak yönü)
- gül özü (gülün zenginliği)
- hidroksisitronelal (gülün yeşil müge yönü)
- rodinol (gülün sardunya ve nane yönü)
- sitronellol (gülün taze ve sitronella yönü)
- linalol (gülün taze yönü)
- Lilial: yeşil bir nota
- İndol: beyaz çiçeklerde doğal olarak bulunan hayvansal bir nota
- Heliotropin: pudransı bir nota
- Ylang-ylang özü
- Daha yeşil olmasını istiyorsak: daha bitkisel olması için tripal ya da menekşe yaprağı ekleriz
Bu bir örnektir; hiçbir şey sabit değildir ve herkes başka bileşenlerle mügenin kokusuna yakın bir sonuç elde edebilir. Bu yeniden yapımın ötesinde parfümörün yeteneği devreye girer. Diorissimo söz konusu olduğunda Edmond Roudnitska bu müge akoruna kendi tarihini ve benzersiz imzasını kazandırdı.
Guerlain’de de müge parfümleri yarattılar. İlki 1908’de Jacques Guerlain, 1998’de Jean-Paul Guerlain tarafından yeniden yorumlandı. 2005’ten bu yana her yıl yalnızca 1 Mayıs için, aynı fragransla ama her seferinde farklı bir flakonla Guerlain Evi’nde yeniden piyasaya çıkarılıyor. Aqua Allegoria’larda Lilia Bella (artık üretilmiyor) aynı kokuya sahipti. En eski müge Floris’e ait olabilir: 1847.
2. Karanfil
Doğal bir ürün olan Mısır karanfili absolüsü mevcuttur; ancak hafifçe kullanılır çünkü hepimizin aklında kalan baharatlı karanfil kokusunu vermiyor. Eskiden güzel kokusu nedeniyle kullanılırdı; parfümörler tarafından biraz “modası geçmiş” bulunsa da belki bir gün yeniden keşfedecekler. Yine de doğal olan ama karanfil kokusu da vermeyen Hint karanfili adıyla anılan tagete ile karıştırılmamalıdır.
Karanfil yaratmak için şunları birleştirmek gerekir: gül notası ya da gerçek gül, karanfil ya da eugenol notası, vanilin, heliotropin, yasemin etkisi ve balsamlar. Ardından tüm nüanslar mümkündür; daha yeşil, daha ballı ya da daha portakallı.
Karanfil içeren parfümler: Coty’nin L’Origan‘ı, Nina Ricci’nin L’Air du Temps‘i, YSL’nin Opium‘u, Caron’un Bellodgia‘sı, Dana’nın Tabu‘su, Prada’nın L’oeillet‘i. Guerlain’de Après L’Ondée, L’Heure Bleue, Quand vient l’Eté ve Metallica‘da keşfedeceksiniz.
3. Tuberose
Tuberose doğal olarak mevcuttur ancak çok pahalıdır (absolü kg’ı yaklaşık 5.000 Euro). Eskiden enflaraj yöntemiyle işlenirdi ama artık özel sipariş dışında bu uygulama sona erdi. Şimdi uçucu çözücülerle ekstraksyon yöntemiyle elde edilmektedir.
Hindistan kökenli bu tuberose başlangıçta uyuşturucu, biraz ilaç benzeri bir kokuya sahip ama birkaç saniye sonra ballı nektar, egzotik, zehirli, reçelli, gurmane ve erotik arasında olağanüstü bir koku sunuyor. Gerçekten eşsiz bir parfümü var.
Tuberose’un Yeniden Yapımı
Bazı markalar doğal tuberose karşılayamaz. O zaman her zaman doğal çiçek kokusundan biraz farklı olacak yeniden yapıma başvurulabilir.
Farklı notaların karışımıdır: doğal yasemin ya da yasemin kompozisyonu, ylang-ylang, indol, hindistan cevizi, portakallı nota (metil antranilatı türü), heliotropin, mimoza ve izde diğer unsurlar.
1999’daki Serge Lutens’in Tubéreuse Criminelle‘ini ve Caron’un Tubéreuse‘ünü elbette unutmayacağız. En eskisi Santa Novella’ya mı ait: 1939? Hayır, 1870’te Floris’in de bir tuberose’u vardı. Ayrıca daha çiçekli buket olarak: 1948’den Piguet’in Fracas‘ı, 1975’ten Chloé, Dior’un Poison‘u, Guerlain’in Jardins de Bagatelle‘i ve artık Mayotte adıyla bilinen Mahora (Guerlain) var.
4. Diğer Örnekler: Kokulu Bezelye ve Menekşe
Kokulu bezelye: baharatlı ballı notaların, salisillatların, müge benzeri notaların (lilial), aldehitin, siklamen notasının karışımı; aseton de stirallil asetal ve pipol asetat gibi pek çok yeşil notayla birlikte. Reseda bir yeniden yapımdı; bouvardia da öyle.
Menekşe: iyononlar adıyla bilinen sentetik moleküllerimiz var. Bu özel durumda, molekülün kendisi zaten menekşe kokusuna çok benzediğinden bir yeniden yapım değildir.
Öte yandan doğal alanda, menekşe kokusu taşımayan ama çok kendine özgü yeşil bir kokuya sahip menekşe yaprak özü mevcuttur.
Sentetik, parfümörün paletini zenginleştiren ve doğada bulunamaz haldeki çiçek kokularını yeniden yaratmasına olanak tanıyan moleküller sunmuştur.
