Parfümerde Portakal Çiçeği: Köken, Ekstraksiyon ve Sembolizm

Portakal Çiçeğinin Kökeni ve Üretimi

Portakal çiçeği başlangıçta Asya ülkelerinden, Hindistan ve Çin’den gelmektedir. 9. yüzyılda Arap fetihleri sayesinde Akdeniz’in tüm çevresine yayıldı. Önce Akdeniz havzasının tamamında yetiştirilen portakal çiçeği bugün esas olarak şu ülkelerde üretilmektedir:

• Tunus’ta, Cap Bon ve Nabeul bölgelerinde. Tunus, portakal çiçeğinin dünyada en büyük üreticisidir.
• Mısır’da, kültürüne elverişli Nil’in güneyinde.
• Fas’ta, Rabat ve Fes’e doğru kuzey bölgelerinde.

Portakal çiçeği, her üretici ülkede yaklaşık 600 hektarlık bir alanda yetiştirilmektedir. Parfümeri için portakal çiçeği Fransa’da 19. yüzyılın başından itibaren yetiştirilmektedir.

Üretimde gerileme elli yıl kadar sonra başladı. Gerçekten de 1956’da kış kültürler için çok sert oldu; kültürler tek tek yok oldu. Yalnızca Provence’ın küçük bir kasabası olan Vallauris’teki işletmeler bugün hâlâ bigaradier yetiştirmeye devam etmektedir.

Bigaradier: Botanik Tanımı

Bigaradier, neroli, portakal çiçeği absolyesi, portakal çiçeği suyu absolyesi, acı portakal özü ve petit grain’in yaratılmasından sorumlu ağaçtır. Aynı zamanda acı portakal ya da Sevilla portakalı olarak da adlandırılan bigaradier, 3 ila 7 metre yüksekliğe ulaşabilen rutaceae familyasından bir ağaçtır.

Düzgün, yeşil ve oval yaprakları vardır; portakal çiçeği küçük ve beyazdır. Sarı çekirdeği hem çocukluğun tatlılığını ve güzelliğini hem de kadının duyusallığını dışarıya yansıtır.

Hasat ve Verim

Portakal çiçeği tam olgunluğuna 15 yaşında ulaşır. Bir bigaradier 15 kg’a kadar portakal çiçeği üretebilir. Hasat 3 ila 4 hafta sürer. Bir toplayıcı günde yaklaşık 10 kg çiçek toplar. Portakal çiçeği koku, tıbbi ve ayrıca yemekleri tatlandırma özellikleriyle değerlidir.

Karakteristik koku izi; limonen, linalol, linalil asetat, indol, osimen, neril asetat, geranil asetat, nerolidol, beta-karyofilen vb. gibi moleküllere bağlıdır.

Verim ve fiyat: Bir ton portakal çiçeği 1,1 ila 1,3 kg neroli ve 1,2 ila 1,4 kg portakal çiçeği absolyesi üretir. 1 kg çiçek 1 ila 3€ arasındayken 1 kg neroli 3000€ ila 5000€ arasında; 1 kg portakal çiçeği absolyesi 4000€ ila 6000€ arasındadır.

Sembolizm ve İnançlar

Aromaterapi alanında kanıtlanmış faydaları sayesinde portakal çiçeği rahatlatır, güvence verir ve olumlu düşünceler uyandırır. Portakal çiçeklerinin beyazlığı, Rönesans’ta saflık ve iffet idealini çağrıştırıyordu. Biraz daha önce, 15. yüzyılda portakal çiçeği aşk, evlilik uzunluğu ve refahın simgesi olarak algılanıyordu.

Hristiyan geleneğinde Meryem’in bakireliğinin simgesi olarak algılanır. Gerçekten de bigaradier Meryem ile ilişkilendirilir: Meryem bakire ve anne olduğu gibi bigaradier da çiçek ve meyve taşır. Bu dinsel çağrışım sayesinde portakal çiçeği bugün hâlâ evliliğin simgesi olma özelliğini korumaktadır.

Ayrıca portakal çiçeği Kral XIV. Louis’nin sarayında, “güzel koku yayan” kralın sarayında çok beğeniliyordu. Gerçekten de şatonun dışındaki geniş orangeri’nin yanı sıra pek çok portakal ağacı sarayın içini de süslüyordu.

Parfümerdeki Farklı Özler

• Portakal çiçeği damıtma yoluyla neroli ve portakal çiçeği suyu üretir.
• Uçucu solvent ekstraksiyonuyla portakal çiçeği absolyesini verir.
• Dalları ve yaprakları damıtma yoluyla petit grain‘i üretir.
• Portakal meyvesinin kabuğu acı portakal özünü üretir.

Portakal çiçeğinin yapraklarından elde edilen Brout suyu adı verilen az bilinen bir ürün de mevcuttur; petit grain damıtmasından elde edilen sudur. Kokusu, hafif hayvansal yüzleriyle çiçeksi notalar içerir. Brout absolyesi de bulunmaktadır.

Parfümerinin Bir Sütunu

Bigaradierdan elde edilen bu farklı özler, pek çok koku ailesiyle uyum sağlayan çok yönlü bu ağacı parfümerinin vazgeçilmez bir sütununa dönüştürür; büyüleyici doğu parfümleri ve lezzetli kokular ile miskler ve beyaz çiçeklerle uyum sağlar.

Acı portakaldan çıkarılan her koku ürünü; taze, yeşil, aromatik, beyaz çiçeksi, narençiyeli, meyveli, ballı, derili ve hayvansal yüzlere sahip olabilir.

Sylvaine Delacourte’un Portakal Çiçeği Koleksiyonu

Bu yüzler, Delacourte Paris parfümlerinde altı çizilmekte ve işlenmektedir:

• Osiris: Eski Mısır’ın kralı ve tanrısı; susam karşısında lezzetli bir portakal çiçeğinin tüm yuvarlıklığını aktarır.
• Oranzo: Cilde taze ve canlandırıcı bir şelale gibi akan donmuş bir portakal çiçeği.
• Oscarine: Kuzeyin ormanlarının tanrıçası; meyveli ve sulu bir portakal çiçeğini çağrıştırır.
• Ozkan: Şair Osmanlı prensi; arkasında derili portakal çiçeği koku izi bırakır.
• Olyssia: Kadifemsi taçyapraklarıyla çiçeksi portakal çiçeğini ortaya çıkaran İtalyan prenses.

Portakal Çiçeği İçeren Parfüm Seçkisi

Eau de Colognelar

• Original eau de Cologne – 4711 (1792)
• Eau de Cologne impériale – Guerlain (1860)
• Cologne Come Together – Mugler (2001)
• Escale à Portofino – Dior (2008)
• Neroli Portofino – Tom Ford (2011)
• Cologne indélébile – Editions de parfums Frédéric Malle (2015)
• White Neroli – Mizensir (2015)
• Matin Blanc – Yves Rocher (2019)

Eau de Parfumlar

• Narcisse Noir – Caron (1911)
• L’heure Bleue – Guerlain (1912)
• Giorgio – Giorgio Beverly Hills (1981)
• Classique – Jean Paul Gaultier (1993)
• 24 Faubourg – Hermès (1995)
• Zagara – Santa Maria Novella (1996)
• La chasse aux papillons – l’Artisan Parfumeur (1999)
• Fleurs d’Oranger – Serge Lutens (2003)
• Fleur d’Oranger – Fragonard (2004)
• Pure Poison – Dior (2004)
• Néroli Blanc Intense – Au pays de la fleur d’Oranger (2005)
• Fleur d’Oranger 27 – Le Labo (2006)
• Divin’Enfant – Etat libre d’Orange (2006)
• Armani Code Femme – Giorgio Armani (2006)
• Love, Don’t Be Shy – By Kilian (2007)
• Louanges Profanes – Pierre Guillaume (2008)
• APOM – Maison Francis Kurkdjian (2009)
• Infusion de fleur d’Oranger – Prada (2009)
• Le parfum – Elie Saab (2011)
• Guimauve – Reminiscence (2013)
• Love Story – Chloé (2014)
• La fille de L’air – Courrèges (2015)
• Nue au Soleil – Prada (2015)
• Perdizione – Nobile 1942 (2016)
• Eau de Néroli Doré – Hermès (2016)
• Guimauve de Noël – Parle moi de parfum (2016)
• Tomboy Néroli – Parle moi de parfum (2016)
• Néroli Outrenoir – Guerlain (2016)
• Eau des Sens – Dyptique (2016)
• Basil & Néroli – Jo Malone (2016)
• Une amourette Roland Mouret – Etat libre d’Orange (2017)
• Sale Gosse – Editions de parfums Frédéric Malle (2017)
• Histoire d’orangers – L’Artisan Parfumeur (2017)
• Comme une fleur – Roos & Roos (2017)
• Parco Palladiano VIII – Bottega Veneta (2017)
• Zagara – Via dei Mille (2017)
• Berber Blonde – Sana Jardin (2017)
• Néroli Intense – Nicolaï (2018)
• Shalimar Souffle d’Oranger – Guerlain (2019)
• Libre – Yves Saint Laurent (2019)
• Osiris – Delacourte Paris (2019)